Bij de dood van de Liberiaanse journalist Tom Kamara (1949-2012)

Via Villamedia, de website van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) werd ik de afgelopen week ervan op de hoogte gebracht dat Tom Kamara was overleden. Thomas  Kamara – door iedereen die hem kende Tom of ‘uncle Tom’ genoemd – overleed op 8 juni, nadat hij op de luchthaven van Brussel in coma was geraakt, in een  ziekenhuis. Met hem verwisselde een van de belangrijkste onafhankelijke en dappere journalisten van het Afrikaans continent het tijdelijke voor de eeuwige herinnering.

Ik leerde Tom in 1995 kennen in het kleine Zuid-Limburgse heuvelgehucht Trintelen, waar ik nog altijd woon. Ik zie hem zo lopen door de Hamerstraat (Trintelen kent maar twee straten) met Rachel, zijn vrouw, enige meters achter zich. Tom en Rachel werden in de jaren negentig gastvrij opgenomen in het gezin van Jacques en Hermien Keiren, nadat hij voor de zoveelste keer zijn geboorteland Liberia had moeten ontvluchten.

Tom was een echte journalist, in de traditie die in de vorige eeuw – toen de media nog niet werden gedomineerd door de technieken die nu de dienst uitmaken – gewoon was. Hij kwam in de jaren tachtig  oor het eerst naar Nederland, nadat de Liberiaanse dictator Samuel Doe hem en zijn krant The New Democrat in de ban had gedaan, hem in de gevangenis had gegooid en de redactieruimte had gesloten. Hij wist te ontsnappen aan de dictator en vluchtte naar Nederland waar hij via de rector van het Bernardinus College in Heerlen, Jacques Keiren ook voor het eerst in Trintelen terecht kwam.

Begin jaren negentig keerde hij terug naar Liberia, na de moord op dictator Doe. De Liberiaanse hoofdstad Monrovia was op dat moment in handen van de West-Afrikaanse vredesmacht Ecomog, maar allerlei wrede krijgsheren bleven Liberia onveilig maken. Een van die warlords, Prince Johnson, had het in het bijzonder op Kamara en diens krant gemunt en toen deze hem probeerde te arresteren, werd hij in zijn been geschoten. Met behulp van het Rode Kruis ontsnapte Kamara voor een tweede keer zijn geboorteland, maar de rest van zijn leven heeft hij veel last gehouden van de verwondingen die hij door toedoen van Prince Johnson had opgelopen.

Het was in die periode dat ik hem bij Jacques en Hermien Keiren beter leerde kennen en hij vertelde elke keer weer over zijn plannen om terug te keren naar zijn geboorteland, ondanks het feit dat Monrovia steeds opnieuw het strijdtoneel was van elkaar met grof en niets ontziend geweld bestrijdende warlords. Met steun van veel mensen in Limburg en de rest van Nederland kon hij in 1993 een nieuwe redactieruimte openen in Monrovia, maat drie jaar later – in april 1996 – werd het gebouw van The New Democrat opnieuw in brand gestoken. Dat weerhield Kamara niet om door te gaan met zijn strijd voor democatie en mensenrechten in zijn geboorteland. Hij liet zich ook niet tegenhouden door het gegeven dat Liberia op dat moment in handen was gekomen van Charles Tayler, ironisch genoeg de man die in mei van dit jaar in Den Haag – dus net voor de dood van Tom – is veroordeeld door het Speciale Hof van Sierra Leone tot 50 jaar gevangenisstraf wegens oorlogsmisdaden die deze krijgsheer ook heeft begaan in het buurland van Liberia.

Na de dood van eerst Hermien en later Jacques Keiren, verdween Tom Kamara uit mijn gezichtsveld, hoewel ik hem op afstand bleef volgen. Een tijd lang verscheen The New Democrat vanuit Ghana en later was er een internetversie die vanuit Nederland werd verzorgd. Pas na het afgedwongen aftreden van Taylor in 2003 kon Kamara terugkeren naar zijn geboorteland en kon dus ook zijn The New Democrat weer min of meer ongehinderd verschijnen.

De afgelopen vijf jaar ben ik Kamara helemaal uit het oog verloren, maar toevallig moest ik twee weken geleden aan hem en zijn vrouw denken, toen wij als inwoners van Trintelen bij de put in het gehucht onze Juni-den opzetten, een voor niet-Limburgers wat vreemde jaarlijkse festiviteit die hij samen met Jacqes en Hermien een aantal keren met de nodige verbazing had gadegeslagen.

Voor mij als journalist, met veel ervaring in Afrika, is Tom altijd het voorbeeld geweest van een execellent collega, die het geschreven woord tot instrument zonder vrees maakte in de strijd voor mensenrechten, democratie en de verbetering van het lot van mensen die weinig tot niets hebben. Tegen het licht van de roep van sommigen om toch vooral een einde te maken aan de stroom van vluchtelingen naar Nederland, is Tom Kamara het bewijs hoe belangrijk het is juist onze grenzen wijd open te zetten, zelfs in een gehucht met maar 50 huizen en ruim 100 inwoners. Tom en Rachel waren misschien exotisch, maar dan wel van het uitzonderlijke soort. Liberia en ook het kleine Trintelen mogen trots zijn op deze man die in zijn land en zeker ook in de rest van West-Afrika zal voortleven als een van de grootste journalisten uit haar bewogen geschiedenis. Een monument van een journalist die met gevaar voor eigen leven en met grote persoonlijke opofferingen de belangrijke strijd om het vrije woord heeft gestreden. Ik ga nu maar voorstellen dat wij zijn uitspraak ‘My mind was always in Liberia, here in Trintelen I can contribute more to my society than anywhere else’ als een spreuk zullen bevestigen op de Juni-den die we ongetwijfeld volgend jaar juni weer in Trintelen zullen oprichten.

(Met dank aan de bijdrage van Jaqueline Maris op de website van Villamedia.

 

Advertenties
Comments
3 Responses to “Bij de dood van de Liberiaanse journalist Tom Kamara (1949-2012)”
  1. auwerda schreef:

    Wat een verdrietig nieuws. Ik ben de zoon van Richard Auwerda, die Tom in zijn Nederlandse tijd heeft bijgestaan, vanuit de beroepsgroep journalisten van Amnesty International. Ik moest vandaag aan Tom denken, ging zoeken op internet, en leerde het verdrietige nieuws van zijn overlijden. Ik herinner me levendig hoe graag Tom naar Liberia terug wilde. Met mijn vader, die vreesde voor zijn leven, had hij daar heftige gesprekken over. Hij ging. En kwam weer terug. Ik weet goed dat hij, op bezoek, bij ons thuis in Landsmeer, keek naar onze dorpskrant, op tafel. ‘Als we nou maar eens zo’n fraaie krant konden drukken in Liberia.’ Hij heeft het nog een flinke tijd kunnen, het is mooi te zien dat hij een enorme journalistieke faam heeft opgebouwd. Een man om een voorbeeld aan te nemen. Joep Auwerda

  2. Bertie Peeters schreef:

    Hallo Ruud,

    Dank voor je prachtige en herkenbare verhaal over Tom.
    Wij waren goede vrienden van Jacques en Hermien. Met hen samen hebben we jullie ontmoet in Zuid-Afrika toen we van de Tafelberg af kwamen lopen…Daarna zijn we nog samen naar het Robbeneiland geweest, onvergetelijk.
    De laatste jaren hebben wij Tom en Rachel regelmatig gezien, als hij naar Nederland kwam voor allerlei zaken, waaronder zijn oogproblemen.
    Afgelopen 4 juni ging Jos hen weer afhalen in Brussel en Rachel met douanier kwamen vertellen dat Tom in elkaar gezakt was op het vliegveld. Hij heeft nog 4 dagen in Brussel in het ziekenhuis gelegen. Zondag 10 juni is er samen met Rachel een mooi herdenkingsdienst geweest in de Andreaskerk in Heerlen, opgedragen door Gerrit Bles. Mevr. Messen was hierbij aanwezig. Ook is er een gedachtenisprentje gemaakt. Ik zal zorgen dat het naar je toekomt.
    Verder zullen we de volgend jaar juni in de agenda zetten om bij de den-planting te zijn en dit aan verschillende mensen laten weten.

    Groetend,

    Bertie Peeters en Jos Gerritsen

    • Henriëtte Segers-Hermans schreef:

      HalloRuud,bedankt voor het mooie levendige verhaal over Tom Kamara. Ik heb Tm dus ook
      goed gekend. Ik ben n.l. een zus van Hermien en heb je ook vaker bij jacques en Hermien
      ontmoet. Het is erg tragisch wat er met Tom gebeurd is. Het heeft mij erg geraakt. Ik ben er nog dagelijks mee bezig. 13 Maart 1991 kwam Tom, zwaar ziek, bij J. en H. in huis, exact
      2 weken na de dood van mijn man. “He was a well-dressed man, your husband”zei Tom dan
      lachend als ik weer iets voor hem mee bracht.
      Het rode T-shirt, met de tekst “one man can make a different” en zijn afbeelding, zal ik zeker koesteren en goed bewaren. 23 Juni stond al een half jaar gepland, om een gezellige
      dag te organiseren met vrienden in zuid Limburg met Tom en Rachel. Het werd de dag van
      zijn begrafenis.
      Ik volg nog elke dag de berichten over Tom.
      Hartelijk groetend,
      Henriëtte Segers-Hermans.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: