Bestaat er een ‘tweede leven’ voor een Floriade?

Pieter Affourtit begon de feestrede ‘Vitale steden en dynamisch vastgoed’ vanwege het 25jarig bestaan van WPM, afgelopen maandag in het prachtig herontwikkelde DeLaMar Theater in Amsterdam met de zin: ‘Older men build the cities, but it is the youth that has to live in it.’

Ik weet niet of dit een citaat is van iemand anders, of dat Pieter het zelf zo geformuleerd heeft, maar dat doet er ook niet toe. Eigenlijk is het een waarheid als een koe (en die leven niet in de stad, zelfs niet in een vitale stad!), maar daardoor niet minder waar. Wat veel erger is: zij die verantwoordelijk zijn voor de ruimtelijke invulling van ons bestaan, vergeten nog wel eens wat de gevolgen zijn van hun plannen en ontwikkelingen. Vaak zijn deze ontwikkelaars, masterplan-makers, overheden en beleggers meer bezig met het waarmaken van hun eigen dromen en pretenties dan met de toekomst van hun kinderen.

Een dag voor de feestelijke WPM-bijeenkomst in Amsterdam sloot de Floriade in Venlo na zes maanden zijn poorten. Misschien is het u ontgaan, maar op 5 april ging die zesde editie van de Floriade open. De Floriade is een wereldtuinbouwtentoonstelling die eens per tien jaar in Nederland plaats vindt.

Elk decennium staat een aantal gemeenten en regio’s in de rij om die tentoonstelling binnen te hengelen en worden er ambitieuze plannen ingediend, die vele miljoenen euro’s kosten, waarna er door allerlei adviesbureaus lustig rondgerekend wordt om aan te tonen dat het allemaal financieel goed komt.

Die ambitie is niet onbegrijpelijk. Het organiseren van een Floriade is een kwestie van lange adem en het economisch tij zorgt ervoor dat niet zo makkelijk te  voorspellen is of de patiënt bij de opening nog wel adem genoeg heeft. Daar staat tegenover dat het organiseren van een evenement als de Floriade in een brede ruimtelijke context moet worden geplaatst. Tien jaar vooruit kijken is niet makkelijk en als we terugkijken naar eerdere Floriades, hebben we er toch heel wat fraais aan overgehouden.

Zo heeft Rotterdam sinds de eerste Florida van 1960 de Euromast als een van de beeldbepalende iconen van de stad en kan Amsterdam nog altijd blij zijn dat in 1972 het Amstelpark en het Beatrixpark zijn aangelegd. Minder aansprekend waren de Floriades van 1982 (Amsterdam Zuid-oost) en Zoetermeer (1992) en die van 2002 in de Haarlemmermeer, op basis van plannen van Dura Vermeer Vastgoed/TCN en vrijetijdsconcern Libéma, draaide zelfs uit op een financieel fiasco.

Ik vrees dat dit ook met de recent afgesloten Floriade in Venlo gaat gebeuren, hoewel de politieke positivo’s in Limburg hun uiterste best doen om een enthousiast voorschot op de toekomst te nemen. Want de noodzakelijke twee miljoen betalende bezoekers voor een sluitende exploitatie zijn er dus niet gekomen. Op de laatste dag maakte de organisatie trots bekend dat de Floriade in Venlo ruim twee miljoen bezoekers had getrokken, maar de vraag of dat betalende bezoekers waren, is vooralsnog niet beantwoord. Ik zal dat antwoord maar geven (met een stapeltje gratis – maar niet gebruikte – tickets op mijn bureau): ik denk dat de Floriade in Venlo blij mag zijn uit te komen op 1,8 miljoen betalende bezoekers.

Zoals zo vaak bij dit soort projecten, is vooraf een stevig vastgoedelement ingebracht om alles – tenminste op papier – financieel rond te krijgen. BAM kreeg in 2009 opdracht om voor 15 miljoen een beeldbepalende kantoortoren langs de A73 neer te zetten, dat na de Floriade een nieuw kantorenpark mede vorm en inhoud moest geven. Natuurlijk was die Innovatoren (naar een ontwerp van Jo Coenen) al voor de opening van de Floriade 11 miljoen euro duurder uitgevallen dan naar buiten is gebracht.  De provincie Limburg werd daarmee zelf projectontwikkelaar en stapte dus in strijd met eigen richtlijnen in het project als huurder. Vraag me niet of daar een noodzaak voor bestaat!.

Dat Floriade-terrein moet dus nu worden omgevormd tot het businesspark GreenPark Venlo voor startende bedrijven en onderzoeksinstellingen. En ja hoor, iedereen rekende zich opnieuw rijk, want volgens het masterplan dat door de samenwerkende gemeenten als uitgangspunt is genomen, werd uitgegaan van een investering voor de komende jaren van ongeveer 2 miljard euro in de duurzame ontwikkeling van de agrarisch logistieke sector in Noord-Limburg.

Daar gelooft inmiddels niemand meer in. Wethouder Stephan Satijn van Venlo, de opvolger van dat andere ambitieuze VVD-talent uit Venlo, Kamerlid Marc Verheijen, verwoordde de understatement als volgt: ‘Onze ambitie bleek groter dan de vraag.’

Wat er dus met het Floriade-terrein en Greenpark Venlo moet gebeuren, is een groot vraagteken. Een groep ondernemers heeft het plan gelanceerd er een permanent, internationaal voedselpretpark van te maken. Het attractiepark zou een soort mini- Floriade moeten zijn, waar de bezoekers kennismaken met de agrarische producten die de regio voortbrengt. Leuk zo’n idee, maar financieel volslagen onrealistisch.

Deze week werd bekend dat Geerd Simonis is aangezocht om de toekomst uit te stippelen voor Greenpark Venlo. De samenwerkende Noord-Limburgse gemeenten – die financieel flink de boot in dreigen te gaan – geven daarmee toe dat de belangstelling voor het beoogde innovatieve en duurzame businesspark minder groot is dan verwacht. Daarom wil het bestuur van GreenPark Venlo het gebied met een tijdelijke ontwikkeling levendig en verzorgd houden en koos het C’Magne – het bedrijf van Simonis – uit als potentiële partij om de tijdelijke ontwikkeling mee uit te werken. Voor wie het niet weet: C’Magne won in 2011 de Beste Bedrijventerrein Award voor de herontwikkeling van het oude Philips-complex (15 hectare) in Heerlen. Ik ken de gedrevenheid van Geerd en wens hem alle succes toe, maar heb er tegelijkertijd een erg hard hoofd in.

Het is me opgevallen de afgelopen dagen, dat politiek-Limburg desondanks vooral euforisch is. Limburg is deze zomer met het zwaar verlieslatende WK Wielrennen in Valkenburg en de Floriade op de kaart gezet, zo overheerst de opinie en dat kost nu eenmaal geld. En met het Floriade-terrein komt het wel goed, vinden de notabelen. Misschien niet nu, maar wel over tien jaar, voor onze kinderen dus.

Eind September werd bekend dat de Floriade 2022 in Almere wordt gehouden. Almere werd uitverkoren boven de gemeenten Amsterdam, Groningen en de regio Boskoop om als gastheer voor de zevende editie te dienen. Voor Almere betekent de toekenning van de Floriade de grootste investeringsimpuls in haar geschiedenis, aldus het persbericht. De directe investeringen bedragen alleen al 360 miljoen euro. Het kan niet op.

Pieter Affourtit heeft helemaal gelijk: Wij bouwen onze steden niet voor ons zelf, maar voor onze kinderen. Tien jaar geleden, toen de Floriade naar Venlo en omgeving ging, wisten we niet hoe de wereld er nu zou uitzien. En we wisten toen zeker niet dat de Floriade van 2012 wel eens op een enorme financiële last zou kunnen uitdraaien, hoewel de voortekenen niet goed waren. Is dat nu erg, kun je je afvragen? Zonder risico en lef zou er nooit een Eiffeltoren zijn gebouwd en zou Schiphol nooit een van de belangrijkste luchthavens van Europa zijn geworden. Om maar twee voorbeelden te geven. En onze kinderen zouden die Eiffeltoren en Schiphol nu ook niet willen missen. Maar of de Limburgse kinderen over tien jaar nog terugdenken aan de Floriade in Venlo, lijkt me toch uiterst twijfelachtig. En met dat Greenpark Venlo gaat het ook niet goed komen, vrees ik. Almere is gewaarschuwd.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: