‘Spear of the Nation’: op weg naar het ANC-congres in Mangaung

Afbeelding

De afgelopen weken bevond ik me in de bush van Zuid-Afrika. Ik heb me bewust niet bezig gehouden met ontwikkelingen en verhalen in de Nederlandse vastgoedsector. Al jeukten mijn vingers flink, onder meer bij het faillissement van TCN, de ‘opwindende’ verhalen in het Fd over Buck Groenhof, de  ruzie-ellende rond het voormalige CBS-kantoor in Heerlen of de subsidiestromen van het duo Piet van Pol/Jos van Rey voor de politieke carrières van VVD-staatssecretaris Frans Weekers en het VVD-kamerlid Karin Straus. Onderwerpen trouwens waar ik al minstens een keer in deze blog over heb geschreven en waarvan de ontwikkelingen daarna aangeven dat ik ze nog niet zo slecht heb ingeschat.

In Zuid Afrika, gaat het dezer dagen net als bij SNS Reaal blijkbaar, over Buck(s). Over money, over het grote geld. En over echte en beweerde corruptie, machtsmisbruik, intimidatie, criminaliteit en het witwassen van de handen in onschuld.

De ontwikkelingen in Zuid-Afrika geven inderdaad te denken. Het droomland van de regenboognatie, met Nelson Mandela als eerste zwarte meerderheidspresident, bestaat niet meer.  Zuid-Afrika is hard op weg het zoveelste probleemland in Afrika te worden met de huidige president, Jakob Zuma als een soort schaamlap, die ook regelmatig wegwaait.  Daar helpen zelfs de nieuwe bankbiljetten, met daarop de beeltenis van Madiba (Mandela) niet langer bij.

Vanaf 16 december beslist de meerderheidspartij ANC in Mangaung – dat wij toch beter kennen als Bloemfontein – op zijn 53ste congres of de huidige ANC-leider Zuma een tweede termijn krijgt. Dat lijkt zeer waarschijnlijk en dat betekent dat Zuma opnieuw voor vijf jaar partijleider blijft en dus ook als president van het land een tweede term krijgt, ervan uitgaande dat het ANC bij de verkiezingen van 2014 opnieuw de grootste partij wordt.

Veel tegenstand lijkt de 70-jarige Zuma niet te krijgen, ondanks het feit dat de media al jarenlang vrijwel wekelijks berichten dat hij er een puinhoop van de partij en het land heeft gemaakt. Zijn houding ten opzichte van vrouwen – het heeft er nog altijd officieel 4 en maakte twee jaar geleden de  jonge dochter van een vriend van hem zwanger – is niet bepaald in lijn met de moderne constitutie die Zuid Afrika heeft sinds 1994. Sterke geruchten zeggen dat de oude, maar zeer viriele polygamist inmiddels al weer ‘in verwachting’ is van zijn 23ste kind , als het er niet meer zijn.

De kranten staan ook al jaren vol over Zuma’s  betrokkenheid bij een corruptierijke wapendeal, vriendjes- en familiepolitiek en allerlei vormen van zelfverrijking. Een nieuw dieptepunt is wat er gebeurt met zijn privé-residentie Nkandla.  Deze estate is gelegen in zijn geboorteprovincie KwaZulu Natal. De afgelopen jaren is de residentie enorm uitgebreid. Blijkbaar begint alle ellende in de wereld toch met vastgoed.

Afgelopen weekeinde publiceerde het toonaangevende weekblad Mail & Guardian een rapport van KPMG uit 2006 – dus nog voordat Zuma tot leider van het ANC werd gekozen, – waaruit blijkt dat Zuma op dat moment zeer grote schulden had en eigenlijk failliet. Banken schreven de hypothecaire verplichten af als ‘slechte leningen’ terwijl ook de toenmalige president Mandela zijn toen net ontslagen vice-president te hulp schoot met een bedrag van 1 miljoen rand (100.000 euro). Zuma’s van corruptie veroordeelde vriend en financiële adviseur Schabir Shaik betaalde zelfs 4 miljoen rand. Ook andere bevriende zakenlieden tastten flink in de buidel, zoals de omstreden Vivian Reddy.

Het KPMG-rapport werd echter nooit gepubliceerd, net zomin als het proces tegen Zuma vanwege het aannemen van steekpenningen van het Franse wapenbedrijf Thales ooit is doorgegaan. In plaats daarvan werd Zuma in december 2007 tot leider van het ANC gekozen in het 52ste ANC-congres in Polokwane en anderhalf jaar later ook tot president van Zuid-Afrika.

In de aanloop naar het 53ste ANC Congres van volgende week staan de kranten opnieuw vol met nieuwe corruptieverhalen rond Zuma en een deel van zijn raadgevers en ministers. Centraal daarbij staat de financiering van de verdere ontwikkeling van zijn residentie in Nkandla, waar nog eens door de diverse overheden voor ruim 250 miljoen rand (25 miljoen euro!) is geïnvesteerd ‘uit veiligheidsoverwegingen’. Inmiddels is duidelijk dat Zuma nauwelijks hypothecaire verplichtingen heeft, daar ook niets op betaald, maar wel de woningen voor zijn familieleden, vrouwen en anderen cash kan betalen. De vraag is natuurlijk: waar komt dit geld vandaan?

Zelf verweert Zuma zich nauwelijks, zoals deze president ook publiek verder nauwelijks relevante dingen zegt. Zijn belangrijkste activiteiten blijken nog steeds vriendelijk lachen te zijn,  in etnische Zulu-kleding te dansen en te vieren en vooral met vrouwen bezig te zijn. ‘Spear of the nation’ wordt hij daarom genoemd, met een verwijzing naar zijn geslachtsorgaan. ‘Spear of the Nation’ is de vertaling van ‘Umkhonto we Sizwe’, de naam van de gewapende vleugel van het ANC in de apartheidsstrijd, waaraan Zuma leiding gaf.

Het ANC weet zich geen raad met alle verhalen, maar heeft blijkbaar besloten de hele zaak af te doen als een private aangelegenheid. En omdat er geen duidelijk politiek alternatief is voor Zuma – zijn tweede man, Kgalema Montlanthe die al eens president was toen Zuma’s voorganger Thabo Mbeki na Polokwane gedwongen werd om als president van het land af te treden – heeft te weinig basis in de diverse kiesdistricten om het tegen Zuma te kunnen opnemen. De gestaalde kaders van het ANC schromen verder niet om met geweld lokale en regionale kiesvergaderingen binnen te dringen om ‘andersdenkenden’ tot de juiste keuze te brengen. Steeds meer begint Zuid Afrika wat dat betreft te lijken op het buurland Zimbabwe, waar Mugabe al vele decennia met buitensporig en wreed geweld de macht vasthoudt.

Het gebrek aan democratisch leiderschap door het ANC begint inmiddels drastische gevolgen te krijgen voor het land zelf, de normen en waarden, en zeker ook voor de economie. Na de fatale onlusten tijdens mijnstakingen eerder dit jaar, is het nu vooral onrustig in de Kaap-provincies, waar ook landarbeiders – in het verlengde van de mijnwerkers – enorme loonsverhogingen willen en hun eisen kracht bijzetten met het platbranden van farms, wijngaarden en plantages.

De waarde van de rand tot een dieptepunt gedaald, terwijl internationale investeerders zich in toenemende mate negatief uitlaten over hun intenties om door te gaan met investeren. Analisten voorspellen voor 2013 – zeker als Zuma als president terugkeert – een weinig positief economisch scenario met oplopende werkloosheid als gevolg van mijnsluitingen, een aanhoudende zwakke rand, en nog meer arbeidsonlust.

Ik ontmoet regelmatig Nederlandse investeerders die me vragen of ze in Zuid-Afrika  geld moeten steken. Mijn advies is op basis van de enorm toegenomen politieke en sociale instabiliteit, negatief. Ik word ook door Nederlanders die onder meer in huizen, landgoederen, lodges en andere real estate-assets in Zuid-Afrika hebben belegd, gevraagd of ik geen kopers weet. Nee, dus. Als zelfs Gordon het in Cape Town niet meer ziet zitten vanwege het geweld en de criminaliteit, is het erg slecht gesteld met het land van de regenboognatie, zeg ik cynisch. Het enige positieve wat ik kan bedenken is dat Mangaung volgende week weer enig politieke rust zal opleveren  – al dan niet met  een herkozen Zuma –  en het ANC een nieuwe stap zet om het vertrouwen van inwoners en buitenlandse investeerders te herstellen. Anders dreigt een doemscenario en verliest het Afrikaanse continent ook het laatste plek waar ooit in 1994 onder Mandela het lichtje van hoop begon te gloeien.

(Met dank aan de bekendste, beste en dapperste Zuid-Afrikaanse cartoonist Zapiro)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: