MIPM 2013: Een toost op de goede tijden die geweest zijn

Afbeelding

Foto: ‘Great American Nude #87’ van Tom Wesselmann, een schilderij uit 1976 en te koop op de TEFAF te Maastricht. Veelvuldig gefotografeerd door de vele bezoekers aan deze grootste kunstbeurs in de wereld.

Als er nog een ton vanaf gaat, dan koop ik het!’ Nee, deze zelfverzekerde mededeling hoorde ik niet op de internationale vastgoedbeurs Mipim, die de afgelopen week weer in de mediterrane Franse badplaats Cannes werd gehouden. De mededeling ging ook niet over vastgoed. Zoals elk jaar valt de Mipim deels samen met de TEFAF, de internationale kunstbeurs in het MECC te Maastricht. Vandaar.

De gretigheid waarmee kunstliefhebbers met de nodige poen en van heinde en ver op de TEFAF aan de gang waren – en waarschijnlijk nog zijn, want de kunstbeurs sluit pas zondag aanstaande de deuren – tekent schril af met de vastgoedwerkelijkheid van Cannes. Bij veel stands op de TEFAF waren tentoongestelde doeken en objecten al na twee dagen van een rode stip voorzien (wat aangeeft dat ze verkocht zijn!) en werden afgelopen zaterdag rond sluitingstijd nieuwe doeken en objecten door de kunstgaleries klaargezet om de verkochte te vervangen. Zo zag ik een hoogbejaarde man voor zijn vrouw een gouden Indiase ketting uit de 19de eeuw kopen alsof het een broodje kroket was, met een prijskaartje eraan van 45.000 euro. Of de man die zijn oog had laten vallen op een doek van enige tonnen, inderdaad zijn 100.000 euro eraf heeft gekregen, weet ik niet. Enige gêne heb ik toch wel, als ik iemand zo openhartig zijn fortuin hoor belijden. Maar aan financiering is er in Maastricht blijkbaar geen gebrek.

Veel vastgoedmannen en hun vrouwen (zo formuleer ik het goed, want je ziet nauwelijks vastgoedvrouwen en hun mannen!) ben ik in de zes uur dat ik me uitstekend vermaakte op de TEFAF, niet gezien. Om precies te zijn twee, waarvan een al weer enige jaren met pensioen is. Dat was wel eens anders. De tijden dat vastgoedpartijen als Vesteda en Q-Park de TEFAF gebruikten om ‘tout-vastgoed’ naar Maastricht te inviteren, liggen enige jaren achter ons.

Vorig jaar startte ik mijn eerste blog Visie op Vastgoed met een bijdrage over de Mipim 2012. Veel wat ik toen schreef, gold ook voor deze editie. Dus leest u dat blog (‘Mipim 2012: het weer zegt alles’) gerust nog een keer over en vervang 2012 door 2013. Met dien verstande, dat het weer nu nog kouder was, waardoor het zitten op het strand – als de zon even scheen – toch niet echt een pleziertje was.

Maar we gaan ook niet naar Cannes en de Mipim om het plezier, nietwaar? We gaan er om zaken te doen. Om de business een nieuwe impuls te geven. Om Nederland weer op te stoten als vastgoedland van de eerste orde, zoals we dat tien jaar geleden waren. Ach hoe triest, Nederland was opnieuw niet aanwezig! De Nederlandse stand Holland Gateway was even bedroevend en weggestopt in het Palais des Festivals als vorig jaar. En er waren slechts een paar diehards – in totaal waren er nauwelijks meer dan 300 geregistreerde Nederlanders – en ondernemingen die zich nog echt hadden uitgesloofd om hun aanwezigheid als Nederlandse onderneming in een nog altijd roerige internationale vastgoedmarkt inhoud en zin te geven, waren op een vinger te tellen.

Een ding is niet veranderd in Cannes. Tien jaar geleden was Nederland – zeker in relatief opzicht – de grootste deelnemer aan de Mipim en trok de vastgoedbeurs naast de serieuze vastgoedpartijen een enorme massa aan niet-relevant vastgoedaanhangsel, dat niet om de deal of het project was afgereisd, maar om het showen van een nieuw vliegtuig of de luxe van een nog duurdere en grotere boot of Rolls Royce. Om zich vervolgens weer terug te kunnen vinden op de golfbaan, in Caffe Roma en daarna in het Stan Huygens Journaal.

Er is inderdaad sprake van heel wat minder vastgoed-poeha, maar afgelopen vrijdag was dat Stan Huygens Journaal er weer met een verslag in De Telegraaf, uitgenodigd door niemand minder dan Harry Mens, die er zelfs een gehuurde jet voor had ingezet. En wie vloog erin mee? Niemand minder dan Eduard Schaepman, de man die flexibele kantoorruimte-aanbieder Regus de afgelopen jaren succesvol als een nieuw soort maatpak voor mannen in de markt heeft gezet, maar nu de vastgelopen vastgoedportefeuille van Marcel – Tatjana/Hind – Boekhoorn rendabel moet zien te maken. Om een echte vastgoedman te worden is toch heel wat meer nodig dan bij Mens in het vliegtuig en in diens Business Class te stappen, Eduard!

In de Nieuwsbrief van PropertyNL las ik, ook afgelopen vrijdag, dat er ‘met name vanuit de hoek van opportunistische internationale fondsen momenteel meer belangstelling is om te investeren in de Nederlandse markt. Ook Nederlandse institutionele beleggers zijn zich er steeds meer van bewust dat er momenteel een interessant momentum bestaat om te beleggen in Nederlands vastgoed.’

Uit dit artikel zou kunnen worden geconcludeerd dat er weer hoop in de duisternis gloort. Dit is een prachtig voorbeeld van jezelf moed in praten tegen beter weten in. Het is zeker zo, dat prime vastgoed op de beste locaties nog steeds in trek is, ook al zijn de yields ervan verhoogd, maar dat geldt zeker niet voor het overgrote deel van het overige vastgoed. Daar moet zeker eerst voor 40 tot 50 procent op worden afgeschreven, voordat die opportunistische partijen vanuit het buitenland een beweging zullen maken. Te meer, omdat het verlagen van de prijzen vastgoed op zich niet interessanter maakt voor beleggers. Daarvoor zijn ook huurders en eindgebruikers nodig en in een land in recessie met een nog steeds groeiende werkloosheid en geen enkel uitzicht op een snel herstel van de werkgelegenheid zijn die voorlopig niet zó massaal te vinden dat al die leegstand kan worden opgevuld tegen welk huurbedrag dan ook.

En dan is daar nog het probleem van ‘het gesloten loket van de banken voor commercieel vastgoed’, zoals het Fd vrijdag vanuit Cannes terecht berichtte. Zolang dat loket niet opengaat, zal het transactie-circuit niet op gang komen. Daar komt nog bij, dat de signalen uit Duitsland – toch de belangrijkste buitenlandse vastgoedinvesteerder sinds decennia in Nederland – er ook niet beter op worden. Veel Nederlandse vastgoedadviseurs kijken steeds weer opnieuw vol verwachting naar de Duitse markt als basis voor het herstel van de Nederlandse beleggingsmarkt, maar er zijn voldoende aanwijzingen voor een pessimistische werkelijkheid waarin ook de meeste Duitse banken niet meer al te gretig zijn om vastgoed te financieren en al helemaal niet voor afgewaardeerd vastgoed zonder veel huurders op secundaire locaties in Nederland.

Toen ik op de TEAF afgelopen zaterdag een glas wijn dronk (tegen de toch verbazingwekkende prijs van 11,75 euro per glas!) en ik tevreden constateerde dat de galeriehouders de ene rode stip na de andere plaatsten, moest ik terugdenken aan een toost die ik met twee bevriende vastgoedadviseurs donderdag uitbracht in café-restaurant Mocca, precies tegenover het Palais des Festivals. Deze twee adviseurs hebben nagenoeg alle Mipim’s meegemaakt en constateerden met mij dat er helemaal geen licht te zien was voor de Nederlandse vastgoedsector, ook niet een heel pietepeuterig lichtje aan het einde van de tunnel. En met een glas Perrier in de lucht geheven, riepen we alle drie tegelijk: ‘Laten we daarom maar toosten op de goede tijden die geweest zijn.’ Zo is het maar net.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: