Vragen bij het lintje-plus van ING-redder Jan Hommen

In oktober 2010 schreef ik mijn hoofdredactioneel commentaar van Vastgoedmarkt over de beslissing van de top van ING om een definitieve streep te zetten door vastgoedontwikkeling en vastgoed asset management. Het commentaar heette Heen en Weer waarmee ik in eerste instantie refereerde aan ‘het andere Oranje’ , FC Volendam, dat de boot Heen en Weer gebruikt om promoties naar en degradaties uit de Eredivisie Voetbal te vieren of te betreuren.

Een citaat: ‘Er is nog een ‘ander Oranje’ en dat is ING. Geen botter, maar een enorm tankschip dat de afgelopen jaren flink slagzij heeft gemaakt en met een andere kapitein, Jan Hommen, aan het roer probeert de economische stormen te doorstaan. Hommen is een merkwaardige stuurman. Bij Philips kon hij geen CEO worden en stapte op. Nu hij via de raad van commissarissen van de ING Groep toch nog CEO van een beursgenoteerd fonds is geworden, namelijk ING zelf, lijkt het erop dat hij radicaal wil afrekenen met vastgoed. Hij heeft blijkbaar zijn vastgoedlesje bij Philips geleerd, ongetwijfeld door de koude douche van wat nu bekend staat als de vastgoedfraudezaak. Een zaak die, wat het toezicht van de Philips-leiding betreft, geen schoonheidsprijs verdient. In ieder geval liet Hommen al direct na zijn aantreden bij ING weten dat de hele onroerendgoeddivisie in de verkoop kon, desnoods in onderdelen.’

Nu, drie jaar later, heeft Jan Hommen afscheid genomen als CEO van ING. Zijn taak zit erop. De vastgoeddivisie ING Real Estate is dan ook zo goed als geliquideerd en verkocht. ING Real Estate Development bestaat niet meer – er worden nog wat projecten afgerond – en ING REIM is twee jaar geleden  verkocht en gaat voortaan door het leven als CBRE Global Investors. Van wat acht jaar geleden nog het in volume grootste vastgoedbedrijf ter wereld was, met een onderliggende vastgoedwaarde van meer dan100 miljard euro, is alleen de financieringsportefeuille nog over, maar die is ondergebracht bij de bank.

Ik ben niet koningsgezind en heb niets met lintjes. Toch accepteer ik ze, al was het alleen maar omdat ik om me heen regelmatig zeer gewaardeerde mensen tegenkom die dat lintje met trots dragen. Het is een beetje hetzelfde gevoel als ik heb met Willem-Alexander en Maxima. Dat koningschap van hen kan me gestolen worden, maar het zijn zonder enige twijfel heel aardige personen met wie een goed glas wijn te drinken valt en met wie ook een boeiend gesprek te voeren is.

Jan Hommen vorige kreeg vorige week een extra lintje. In 2005 werd hij al geridderd en benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau. Daar is nu, bij zijn vertrek per 1 oktober als CEO van ING, de bevordering tot Commandeur in dezelfde orde bijgekomen. Vanwege ‘de uitzonderlijke bijdrage aan de continuïteit van ING als internationaal bedrijf en de inspanningen voor de aanpassing van de financiële sector na de financiële crisis van 2008’, aldus het ministerie van Financiën.

Je kunt er ook anders tegenaan kijken. Het klopt dat hij korte metten heeft gemaakt met de crisis waarin ING na de val van Lehman Brothers in september 2008 terecht was gekomen – net zoals zoveel andere banken in binnen- en buitenland. Maar als verantwoordelijke kon hij ook geen enkele andere kant op dan flink met de bezem aan de gang te gaan en weg te snijden wat teveel risico betekende. Waarbij ook meehielp dat hij voor een deel schatplichtig was aan de staatssteun van hetzelfde ministerie van Financiën dat hem nu een lintje-plus heeft gegeven. Verder zat ING – dus ook Hommen – behoorlijk in de tang van Brussel. Maar of het daarom nodig of noodzakelijk was om ING Real Estate de nek om te draaien – waarbij voor een enorm bedrag aan kapitaalvernietiging heeft plaatsgevonden – , blijf ik twijfelachtig vinden. Er zitten inderdaad grote risico’s aan vastgoedbeleggingen en –financieringen en dat geldt –  op een andere manier – ook voor vastgoedontwikkeling. Maar het blijft een vraag – inmiddels een academische  – of het daarom een verstandige zaak is geweest   zo met de ING Real Estate-portefeuille om te gaan als nu is gebeurd.

De afgelopen maand ben ik vooral bezig geweest met het doornemen van 40 jaargangen van Vastgoedmarkt, wat neerkomt op veertig jaar geschiedenis van het Nederlands commercieel onroerend goed. Daaruit blijkt nog eens hoe belangrijk ING – en de voorlopers Nederlandsche Middenstandsbank, Postbank en Nationale Nederlanden – zijn geweest voor het ontwikkelen en financieren van en het beleggen in commercieel onroerend goed en woningen. Die geschiedenis leert ook, dat vastgoed – net zoals het leven – een zaak is van ups en downs. De risico’s van nu zijn in wezen niet anders dan die van tien, twintig, dertig of meer jaren geleden. En dat geldt ook voor de ups. Het is alleen de zaak om er zowel bij ups als bij downs verstandig mee om te gaan, wat iets anders is dan er een streep door te zetten of helemaal weg te saneren.

En dat neem ik de nieuwe Commandeur Hommen kwalijk. Hij heeft misschien met het liquideren van ING Real Estate de bank/verzekeraar een klein beetje gered – ten minste op korte termijn -, maar hij heeft wel de ziel van het bedrijf aangetast. Ik ben niet de enige die dat zo ziet.

Uit de media heb ik begrepen dat Hommen er weinig voor heeft gevoeld zijn vertrek bij ING met allerlei interviews op te sieren. Veel meer dan het Telegraaf-interview van afgelopen zaterdag lijkt er niet in te zitten. In dat interview wordt hij een ‘gemoedelijke Brabander’ genoemd, maar dat is niet de indruk die ik van hem heb gekregen. Ik zie hem vooral als een keiharde saneerder. Hommen is in ieder geval niet iemand die ‘met de billen bloot’ wil gaan. Lastige vragen gaat hij uit de weg.

Een van de vragen die ik nog altijd graag beantwoord wil zien, is hoe hij het als CFO van Philips heeft kunnen laten gebeuren dat de vastgoedafdeling van het Philip Pensioenfonds er jarenlang zo’n corrupte bende van heeft kunnen maken, dat daardoor een fraudezaak als de Klimop-affaire mogelijk werd? Nooit heb ik ergens ook maar een greintje van excuus gehoord of gelezen. Dat geldt trouwens ook voor de andere leden van de toenmalige raad van bestuur van Philips. Daar waar de Rabobank – ook nog eens ten onrechte, omdat de fraudezaken bij Bouwfonds al hadden plaatsgevonden voordat Bouwfonds door Rabo werd overgenomen – alle ellende over zich heen heeft gekregen en daar ook nog eens openhartig over is geweest – heeft de toenmalige Philips-leiding zich ook na het naar buiten komen van de fraudezaken, gekozen voor een ijzig stilzwijgen. Zo ben ik nog altijd reuze benieuwd naar het interne forensisch onderzoeksrapport naar de fraudepraktijken bij het Philips Pensioenfonds in relatie tot de raad van bestuur, zoals dat ooit is opgesteld door Deloitte e en het advocatenkantoor de Brauw Blackstone Westbroek. Sommige rapporten lekken nog wel eens na enige tijd naar de media, maar met dit rapport is dat nooit gebeurd.

Jan Hommen mag dan voor de Haagse politiek gezien worden als de redder van de ING en daarom een lintje-plus verdienen, voor mij blijft hij toch allereerst de man onder wiens verantwoordelijkheid een deel van de fraudeproblemen bij het Philips Pensioenfonds plaatsvonden en die vervolgens ook nog eens de stekker trok uit ING Real Estate. ‘Vastgoedman van het jaar’ zal hij wat mij betreft nooit worden.

 

 

Advertenties
Comments
One Response to “Vragen bij het lintje-plus van ING-redder Jan Hommen”
  1. gelukkig heeft de CEO van Philips geen enkele bemoeienis met het pensioenfonds en laten we dit zo houden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: