‘De val van SNS Reaal’: een Fd-journalist als inquisiteur

‘Everything we hear is an opinion, not a fact. Everything we see is a perspective, not the truth.’ – Marcus Aurelius

Het komt voor dat journalisten over zaken schijven waar ik ook gedetailleerde informatie over heb, maar waarover ik gedeeltelijk of helemaal een andere mening op na houd. Zuid Afrika is zo’n onderwerp, of Suriname, maar zeker geldt dat voor alles wat met (commercieel) vastgoed in Nederland te maken heeft. Nu mag dat. We hoeven niet allemaal dezelfde mening te hebben en zelfs als je het eens bent over feiten, kan de interpretatie daarvan toch tot een andere conclusie of opvatting leiden.

Nu zult u zeggen: Moet een journalist niet onpartijdig zijn? Moeten niet de feiten voor zich spreken? Dat klinkt plausibel, maar dat is het niet. Objectiviteit bestaat niet, ook niet bij journalisten. Gelukkig maar, anders zouden we aan één krant en één artikel/bericht over een bepaalde kwestie genoeg hebben. In deze tijd van sociale media en een overvloed aan informatiekanalen is de journalist meer dan ooit een duider geworden, iemand die de lezer, luisteraar en kijker bij de hand neemt.

Bedenkelijk vind ik het wanneer een medium of een journalist met opzet – bijvoorbeeld om een eigen boek te promoten – zaken zwaarder aanzet dan journalistiek gewenst is. In de Klimop-affaire heb ik in mijn commentaren in Vastgoedmarkt en later ook in deze blog herhaaldelijk gewezen op het fenomeen ‘trial by media’, waarbij de journalist de rol van de openbare aanklager speelt maar tegelijk gaat zitten op de stoel van de rechter. Dat fenomeen heeft zo’n omvang genomen, dat daar in steeds meer rechtszaken bij het bepalen van de strafmaat rekening mee wordt gehouden, ook in de Klimop-zaak. Ik heb in dat verband ook meermalen mijn verontrusting uitgesproken over de te nauwe band tussen het OM en bepaalde journalisten.

Ik erken tegelijk dat ik me daarvan in mijn eigen commentaren en blogs ook niet altijd kan vrijpleiten. Zaken die feiten lijken, blijken later toch weer net iets anders te liggen. Ik heb ferme uitspraken gedaan over Jos van Rey en Piet van Pol, of Ton Hooijmaijers en ook over een aantal nu veroordeelde vastgoedmannen in de Klimop-affaire. Maar ik heb me ook altijd op het standpunt gesteld, dat mocht ik toch ongelijk hebben, ik dat ruiterlijk toegeef en daarvoor ook mijn excuses zal aanbieden.

Discutabel, of eigenlijk moet ik zeggen, kwalijk is, als ik constateer dat collega-journalisten met een bijna inquisitieachtige vasthoudendheid  op die stoel van aanklager én rechter zitten en daar ook niet meer van gaan. Het duo Gerben van de Marel en Vasco van der Boon van het Fd reken ik tot die categorie. Ik wil niets afdoen aan hun journalistieke verdiensten, maar in mijn ogen zijn zij in hun boeken over de Vastgoedfraude – met name in het eerste deel – meermalen over de journalistieke schreef gegaan.

Dat is nu weer het geval, tenminste wat Vasco van der Boon betreft. Twee weken geleden is het boek De val van SNS Reaal met veel tamtam gepresenteerd en we hebben daar voorafgaande aan de publicatie al het nodige in het Fd over kunnen lezen. Wat de lezers waarschijnlijk niet weten dat er zich de afgelopen maanden een concurrentieslag heeft afgespeeld tussen het team van Fd –journalisten en twee NRC-collega’s wie het eerste met het ‘onthullende’ SNS-boek zouden komen. Daarbij werden echte en vermeende hoofdrolspelers in het SNS-drama met telefoontjes en emails belaagd en tegen elkaar uitgespeeld, zo heb ik zeker van drie personen vernomen.

De strijd wie er het eerste met dat boek zou komen, is dus gewonnen door Vasco van der Boon en zijn Fd-collega’s. Zelf heb ik het boek (nog) niet kunnen lezen, want ik verblijf in het buitenland en moet het dus doen met wat internet erover te melden heeft. Op zaterdag 14 december opende het Fd met de kop ‘Onderwereldbankier Endstra betaalde ex-topman Bouwfonds’. Mijn eerste gedachte was: wat heb ik gemist? Hebben ze de affaire van de in 2008 overleden Bertus Pijper, weer opgehaald? Want ik weet over Bouwfonds, de gang van zaken bij Bouwfonds over de afgelopen 40 jaar en met met name over de overname door ABN  Amro in 2000 en de verkoop van Bouwfonds door ABN Amro in 2006 aan SNS Reaal en Rabo Bank en hetgeen er daarna is gebeurd, behoorlijk wat. Maar het ging in dit artikel niet over Pijper, maar over de voormalig Bouwfonds–CEO Cees Hakstege die zich op een ordinaire wijze – tenminste volgens de FD-journalisten Van der Boon en Martine Wolzak – had laten omkopen door Willem Endstra en Klaas Hummel. Dat was inderdaad nieuws voor mij.

Maar al lezend werd me duidelijk dat het opnieuw een inquisitie-aanval van Van der Boon op Hakstege was, net zoals hij dat in de aanloop van de Klimop-affaire keer op keer heeft gedaan. In zijn met Van der Marel geschreven artikelen werd Hakstege steevast afgeschilderd als de een van de meest prominente boosdoeners in deze affaire, alleen dacht de rechter daar heel anders over. Hakstege is inmiddels van zo’n beetje van alles vrijgesproken wat hem door het Fd in de schoenen is geschoven, maar nu moet Van der Boon blijkbaar toch zijn gelijk krijgen in een heel andere zaak.

Dat bleek nog eens overduidelijk, toen ik op internet het gesprek tussen Van der Boon en Toine Huys in het tv-programma Nieuwsuur bekeek. Weer kreeg Van der Boon alle kans om allerlei zaken met een eigen inkleuring voor te stellen, zonder dat er ook maar een weerwoord van de kant van Huys kwam.

SNS Reaal zou hebben ‘gezweefd tussen onderwereld en bovenwereld’ had Van der Boon ontdekt. Ik weet niet wat Van der Boon allemaal over tafel heeft gekregen – ik heb dus zijn boek kunnen lezen – maar in Nieuwsuur en het Fd ging het vrijwel alleen maar over de relatie tussen Bouwfonds en het duo Endstra en Klaas Hummel, via hun vastgoedvehikel Museum Vastgoed.

Als er een ding bij Bouwfonds al in het begin van deze eeuw bekend was, was dat de kredietlijn van Bouwfonds Property Finance aan Museum Vastgoed wel? Dus nieuws is dat helemaal niet. Ik heb er in Vastgoedmarkt herhaaldelijk over geschreven en deze financiering ook een aantal keren voorgelegd aan Bertus Pijper, de man van Bouwfonds Property Finance die de kredieten verleende. De zaak is trouwens ook al een keer begin deze eeuw uitgebreid aan bod gekomen in het programma Nova, nadat het OM bewust een dossier over Endstra en Hummel – de zaak Buizerd – had laten lekken, omdat zij in haar onderzoek wegens mogelijke criminele activiteiten van het duo maar niet verder kwam.

Het antwoord was ook steevast hetzelfde van de kant van Bouwfonds, dat ik vrij parafraseer: ‘Wij zijn op de hoogte van het onderzoek van het OM, maar zolang er geen aanklacht tegen het duo is ingediend en duidelijk is gemaakt dat ze inderdaad bij criminele activiteiten zijn betrokken, gaan wij gewoon met hen door. Zeker, omdat de Nederlandsche Bank alsook het ministerie van Justitie ons wat dat betreft niets in de weg legt. Wij zijn trouwens niet de enige marktpartij die met Endstra en Hummel zaken doen, nagenoeg alle institutionele partijen doen dat.’ Als dus Van der Boon en Wolzak in het Fd schrijven dat de Raad van bestuur regelmatig over deze kredietportefeuille hebben gesproken, is dat een open deur. Het zou pas nieuws zijn geweest als de RvB dat niet had gedaan.

Ik ga niet Klaas Hummel en Willem Endstra verdedigen, en ook Cees Hakstege niet. Dat kunnen ze zelf heel goed (met uitzondering dan van de vermoorde Endstra). Maar wat zijn de feiten: Inderdaad is er door de Raad van Bestuur van Bouwfonds met zekere regelmaat gesproken over de kredieten die door Bouwfonds Property Finance – lees de overleden baas  Bertus Pijper – aan Museum Vastgoed werden verstrekt. Maar daar was gezin de reputatie van het duo in de media en de omvang van de portefeuille ook alle reden voor. Inderdaad was bekend dat Bertus Pijper nauwe persoonlijke banden had met  name Endstra (in het bewuste Fd-artikel wordt er gewag gemaakt van een Bouwfonds-medewerker waartegen een justitioneel onderzoek liep, dat zal dus wel Pijper zijn!). Pijper voer in zijn vakantie wel eens op het schip van Endstra en hardnekkige geruchten willen dat Pijper ook een huis in Frankrijk van Endstra heeft ‘gekregen’, waarvoor een slimme constructie was bedacht. Tegenover mij heeft Pijper dat overigens altijd in alle toonaarden ontkend en het OM is ook gestopt met het onderzoek daarna na diens overlijden in 2010. Pijper kreeg overigens gewoon een Koninklijke onderscheiding na zijn pensionering in 2004, terwijl ‘iedereen’ in het vastgoed en dus ook op de verschillende ministeries toch op de hoogte was van bepaalde verdenkingen.

Maar wat ook Endstra en Hummel allemaal gedaan zouden hebben wat volgens Van der Boon niet in orde was, in 2001 – het jaar waarop Cees Hakstege als CEO van Bouwfonds met pensioen ging – liep er geen enkele concrete zaak tegen het duo en Museum Vastgoed. Overigens, Museum Vastgoed en het duo Endstra/Hummel zijn ook nooit verantwoordelijk geweest voor de latere problemen in de Bouwfonds/SNS Property Finance-portefeuille die hebben geleid tot staatsingrijpen. Zij betaalden hun renteverplichtingen voor hun kredietportefeuilles nauwgezet en hebben de moedermaatschappij van Bouwfonds, toen ABN Amro nog geholpen bij het wegwerken van een grote en slechte vastgoedportefeuille, waarop ABN Amro uiteindelijk ook winst heeft gemaakt. De echte ‘integriteitproblemen’ tussen Bouwfonds en Endstra/Hummel ontstonden trouwens pas na 2001, toen Henk Rutgers CEO van Bouwfonds was. Deze Rutgers – en zijn medebestuursleden Bart Bleker en Jaco Reijrink – heeft bijna vijf jaar lang de verantwoordelijkheid gehad over Bouwfonds Property Finance en Bertus Pijper – en diens opvolger Marcel Kokkeel – , een periode ook die heeft geleid tot de opgepompte vastgoedfinancieringsportefeuille waar de Nederlandse staat nu probeert nog iets fatsoenlijks van te maken.

Cees Hakstege is al in het voorjaar 2001 vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd vertrokken bij Bouwfonds en het was algemeen bekend dat hij via zijn vehikel Cristel Vastgoed met allerlei mensen en bedrijven zaken deed. Niet alleen met Hummel en Endstra, met Maeyveld en onder meer met het beursgenoteerde NSI waar hij commissaris was. Met toestemming van de Nederlandsche Bank. En waarom zou iemand daar ook tegen bezwaar kunnen tegen hebben gemaakt?

Tot op de dag van vandaag is Klaas Hummel ook nooit veroordeeld, zelfs niet formeel als verdachte aangemerkt, net zomin overigens als Willem Endstra. Zelfs vlak voor zijn gewelddadige dood in 2004 verkocht ING Real Estate nog het Kurhaus aan een consortium rond Endstra. Zoals ik al eerder zei, vrijwel alle institutionele partijen deden tot na de moord op Endstra zaken met Museum Vastgoed, dus zeker niet alleen Hakstege, en hebben goed aan het duo verdiend.

Sterker nog, toen ik in de Vastgoedmarkt in 2001 (!) in een bericht over een grote transactie van Museum Vastgoed (waarbij DTZ Zadelhoff als adviseur optrad ) Klaas Hummel omschreef als een ‘omstreden’ vastgoedman, sleepte hij me met succes voor de rechtbank van Den Haag en moest ik op de voorpagina van Vastgoedmarkt rectificeren dat ik hem ‘omstreden’ had genoemd.  Met Hummel en Endstra zaken doen was in ieder geval voor de rechtbank in Den Haag in 2001 geen enkel probleem.

Je kunt natuurlijk overal spoken, samenzweringen en schurkendaden achter zoeken – en een goed journalist moet dat ook doen – maar het als zodanig als feit opschrijven is iets heel anders. Het zou zo maar eens kunnen dat Hummel en Endstra – die natuurlijk heel goed wisten dat zij door de Fiod werden verdacht van allerlei praktijken die nooit zijn bewezen – en die van Bouwfonds te horen hadden gekregen: Zullen we niet toch maar die kredietfaciliteit wat naar beneden brengen?-  aan Cees Hakstege na zijn pensionering  hebben gevraagd om diens netwerk in te zetten om te kijken naar alternatieve financieringsmogelijkheden voor hun grote vastgoedportefeuille? En is dat dan verwerpelijk als je daarvoor over een periode van vier jaar een ton declareert? Maar als Hakstege zijn werk naar behoren heeft gedaan, is een ton niet eens zo’n groot bedrag. Wat heeft Vasco van der Boom niet verdiend aan zijn twee boeken over de Klimop-affaire en de verkoop ven de film- en theaterrechten? Ongetwijfeld heel wat meer dan een ton.

Natuurlijk kun je je – met de kennis van nu – afvragen of het wel zo verstandig is geweest van Hakstege en zoveel anderen om met Hummel en Endstra zaken te doen. Dat is iets wat alle betrokkenen voor zich zelf moeten uitmaken. En natuurlijk mag Van der Boon met zijn meedogenloze pen daar een eigen mening over hebben. Maar als je suggereert tegenover Nieuwsuur dat deze nieuwe ‘zaak’ ongetwijfeld een rol zal spelen in het hoger beroep in de Klimop-affaire dat tegen Hakstege loopt, dan ben je op een wel heel treurige manier bezig je gelijk alsnog te halen. Ik ga ervan uit dat in dat hoger beroep tegen Hakstege deze zaak door rechtbank niet zal worden meegenomen, omdat er namelijk helemaal niet is vastgesteld dat Hakstege door een ton te declareren aan Endstra en Hummel ook maar iets verkeerd heeft gedaan.

Tenslotte nog dit. In het Fd-artikel haalt Van der Boon nog eens uit naar de innige relaties van Bouwfonds-bankiers – na hun pensionering – met voormalige klanten. Laat ik daar nu geen  probleem mee hebben. Bijna alle zakenlieden en bestuurders blijven ook na hun pensionering betaalde klussen verrichten voor hun voormalige klanten, ja zelfs voor (beursgenoteerde) fondsen. Ik kom overal gepensioneerde zakenlieden en bestuurders tegen, die nog steeds actief zijn bij dezelfde bedrijven als commissaris of consultant waarmee ze eerder zaken deden, juist omdat ze uitstekend op de hoogte zijn van die bedrijven en fondsen.

Ik zal het boek de Val van SNS Reaal beslist lezen bij mijn terugkeer in Nederland. Vijf Fd-journalisten die maanden met deze belangwekkende materie bezig zijn geweest, moeten toch heel wat relevantere en zinnigere zaken bij elkaar hebben gebracht en in perspectief hebben gezet dan deze misprimeur over Hakstege. Of misschien toch niet, want vooralsnog hebben de inquisitieteksten uit de pen van Van der Boon over Hakstege verreweg de meeste aandacht gekregen. Samen met het bericht dat de ex-top van SNS 20.000 euro aan loon moet terugstorten. Wat een nieuws, tegen het licht van de miljarden afboekingen die er op de SNS Property Finance-portefeuille hebben plaatsgevonden!  Ik hoop dat de NRC-collega’s in hun boek met wat spectaculairdere zaken voor de dag zullen komen. 

Advertenties
Comments
8 Responses to “‘De val van SNS Reaal’: een Fd-journalist als inquisiteur”
    • ruuddewit schreef:

      Ik heb met verbijstering deze blog – opgesloten in deze reactie – gelezen. Ik kan me niet voorstellen dat zo’n benadering – zoals verwoord door Gerben van de Marel – past in die van een integere research journalist. Mijn broek zakt ervan diep tot mijn enkels af!

  1. jos van de mortel schreef:

    Een bestuurder die iemand bevoordeelt of benadeelt is nu eenmaal niet strafbaar daarom, niet bij een beursgenoteerd fonds, en zelfs niet als hij/zij bij een overheid werkt. Dit is het verschil tussen steekpenningen en onverdiend salaris, dat was in de tijd van Tolstoi al zo. Daarom gaan Hakstege, Humnmel, Endstra, en in de regio van Rey, van Pol, Riet de Wit etcetera allemaal uiteindelijk vrijuit, ook al hebben ze genoeg onverdiend salaris genoten of betaald, of op de verkeerde loonlijst gestaan, wat ook een manier is van onverdiend salaris. In mijn beleving moeten sommige bestuurders in Heerlen op de loonlijst van Multi Vastgoed, Weller en Walas, dat maakt het duidelijker voor wiens belang zij strijden, en dan weet ook de kiezer beter op wie ze moeten stemmen. In feite zou er een waakhond moeten zijn (hoewel niets daarvoor geschikt is), een andere dan het journaille, die zodra er sprake is van onverdiend salaris ingrijpt, zodat niet het OM iedere keer behoeft te proberen van onverdiend salaris op een juridische wijze steekpenningen te maken, waarbij soms de consequentie is dat juist de onschuldige wordt bestraft, zoals bij Paarlberg volgens mij gebeurd is.

    Het bovenstaande is dus ook maar een mening en een visie, geen feit of waarheid. Waarom overigens een van oorsprong Latijnse uitspraak in het Engels geciteerd en niet in het Nederlands?

  2. Pieter schreef:

    Ruud

    Uit het hart gegrepen !!

    Vrijheid van meningsuiting is geen rechtvaardiging voor TRIAL BY MEDIA !!

    Journalisten van het FD maken zich daar collectief schuldig aan.
    Niet alleen de twee heren in dit artikel genoemd (Vasco en Gerben), maar ook bijv. Siem Eikelenboom!

    De banden van deze heren van het FD met bijv. Toine Huys van Nieuwsuur en eerder Nova TV verdient nader onderzoek.

    Ik volg deze mannen al langer en eigenlijk iedere zaak die ze aankaarten heeft een dubieuze tendens, soms zelfs de indruk wekkend dat er sprake is van persoonlijke geldelijke belangen. En dan doel ik niet op hun belangen om hun eigen boeken te promoten.

    En dat terwijl ze veelal smeergeld zaken aan de kaak stellen.

    Rectificatie van valse of onjuiste beweringen of suggesties behoort niet tot de vocabulaire van deze heren.

  3. Rene strijland schreef:

    Tsja maar wat dan te denken van het volgende: Hakstege was in1992 net aangetreden als lid RVB bouwfonds. Bij toeval had Bouwfonds (en haar partners Hillen en Roosen en BAM)de jaren daarvoor de plancompetitie heineken brouwerij terrein ferd bolstraat gewonnen. Iedereen dacht dat HBG /joop van de ende met een musicaltheaterplan zou gaan winnen maar joop was toen op het bieden aankwam niet “bankable”.Met joops bankrelatie en zijn musicaltheaterplan zou het later allemaal nog goed komen maar dat terzijde.
    Hakstege drong intern bij ons ,werknemers van. Bouwfonds, aan om een bod van Harry Mens namens zweedse investreerders, toch maar te aksepteren. ” We maken een mooi rendement van 3 % en we zijn van het afzetrisico af” waren zijn woorden toen.
    Wij zagen meer potentie in het paln maar ja nieuw lid van de RvB met de zgn ” vastgoedervaring” gaf toch de doorslag, dat spreekt.
    Op 31 jan 2010 bleek waarom hakstege het bod van harry mens zo graag steunde, Hakstege was samen met Zadelhoff en Mens de koper van het plan en bleken een gezamenlijke BV te hebben, SIA BV die de verkoopwinst van het Heineken terrein plan verdeelde.
    Haksteg was dus al binnen een jaar na zijn aantreden omgekocht door Harry Mens en Cor van Zadelhoff! Van Zadelhoof heeft volgens de overlevering wel netjes aan. Hakstege gevraagd of hij toestemming had om een gezamenlijke BV met de makelaars te hebben, schattig niet van cor!
    Hakstege is samen met Pijper en Simons de rotte appel binnen Bouwfonds geweest.
    Dit alles speelde lang voor het aantreden van van Vlijmen.

    Rene strijland

  4. Liesbeth Kramer schreef:

    Hi Ruud, goede reactie! Het is een werkelijk bespottelijk boek waar heel duidelijk een aantal mensen aan hebben meegewerkt die hun eigen straatje schoon proberen te vegen. Het meest bizarre is in slechts één zin opgeschreven; de SNS die iedere vorm van vastgoedkennis ontbeerde heeft de BPF portefeuille in een paar jaar verdubbeld ……………need I say more?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: