Zuid-Afrika staat steeds vaker uren per dag stil: overpeinzingen bij een vuurtje en een zaklantaarn

10580185_352111361648843_5877468539363422300_n

Ineens was de aanhoudende en steeds opnieuw opduikende vreemdelingenhaat – hier in Zuid-Afrika gebruiken ze het woord xenophobia te pas en te onpas – heel dicht bij. Afgelopen vrijdag werd de grens met Mozambique bij Nkomati onverwachts gesloten, nadat aan Mozambikaanse kant auto’s en vrachtwagens met een Zuid-Afrikaans nummerbord werden bekogeld met stenen. En daarmee kwam ook de belangrijke aan- en afvoer van allerlei grondstoffen en producten vanuit en naar de Mozambikaanse hoofdstad Maputo op nog geen 80 kilometer van ’ons’ grensdorp Nkomati, tot stilstand.

Geweld van zwarte Zuid-Afrikanen tegen vooral hun mede zwarte Afrikanen in het land roept overal op het donkere continent tegenreacties op. Een Zimbaweaanse studentenleider heeft opgeroepen alle Zuid-Afrikanen in het land te verjagen en sommige Afrikaanse landen overwegen hun landgenoten te evacueren. Grote woorden van eveneens omstreden politici die daartoe beslist niet zullen overgaan: ze zijn namelijk helemaal niet geïnteresseerd in wat er met hun onderdanen die hun toekomst in Zuid-Afrika hebben gezocht, gebeurt.

Inmiddels zijn er een tiental personen overleden door het geweld tussen Zuid-Afrikanen met een zwarte huidskleur en ‘vreemdelingen’ uit de rest van Afrika, die de afgelopen jaren massaal hun toevlucht tot het land van de Regenboognatie hebben genomen om daar een beter leven te zoeken. Somaliërs, Nigerianen, Senegalezen, Ethiopiërs, Kenianen, Mozambikanen en vooral Zimbabweanen maken mogelijk tien procent van het aantal inwoners van Zuid-Afrika uit en vormen samen met Chinezen, Libanezen en weet-ik-veel-waar-ze–allemaal-vandaan-komen een ‘bevolkingsgroep’ die net zo groot is – of misschien wel groter – als alle blanken bij elkaar. Niemand weet het juiste aantal – ook de regering van Jacob Zuma niet – aangezien de meeste buitenlandse Afrikanen illegaal in het land vertoeven en corruptie bij politie, politiek en douane hoogtij viert. Er zijn plekken in Zuid-Afrika, waar Frans bijna de voertaal is en de township in Houtbaai bij Kaapstad bestaat voor meer dan de helft van de bewoners uit buitenlanders. Het is een triest beeld voor heel Afrika: een deel van de bevolking probeert via de Middellandse Zee een betere toekomst te vinden in Europa en de rest neemt zijn toevlucht tot het uiterste zuiden van het continent. Veel van hen vinden de dood bij hun overtocht dankzij meedogenloze, vaak ook weer Afrikaanse mensenhandelaren en de dood is ook het lot van een aantal van hen door de messen en kogels van hun ‘medeburgers’ in de Zuid-Afrikaanse townships en achtergebleven zwarte stadswijken. En voor het hele continent geldt weinig hoop op fatsoenlijk bestuur, economische welvaart, rechtvaardigheid en morele waarden en normen, maar heerst corruptie, wanbeheer, dictatuur en een geweld die soms de Holocaust in de schaduw stelt. De ironie is dat de meeste Zuid-Afrikaanse blanken met de handen over elkaar toekijken of het hoofd afwenden alsof het hen niet aangaat.

Zuid-Afrika is hard op weg net zo diep weg te zinken als Zimbabwe onder leiding van Robert Mugabe en zoveel andere landen op dit continent. De droom van de Regenboognatie van Nelson Mandela, die nu al weer 21 jaar geleden de eerste democratisch gekozen president van het land werd en opriep tot verzoening na decennia van apartheid, bestaat al lang niet meer. De regerende meerderheidspartij ANC is er niet in geslaagd iets te doen aan de ellende van de zwarte meerderheid. De werkloosheid is nog net zo hoog als twee decennia geleden en het onderwijs, de gezondheidszorg en vooral de veiligheid hebben een diepe val gemaakt en het land nog verder verdeeld. Corruptie lijkt de enige manier te zijn om het eigen lot te verbeteren en daarbij heeft het grootste deel van het ANC-leiderschap zich niet onbetuigd gelaten. Met voorop de president zelf. Zuma is zo’n beetje het slechtste wat het post-apartheid Zuid Afrika kon overkomen en het ANC is van idealistische brede meerderheidspartij een politiek en economisch instrument geworden met als enige doel de verdere verrijking van de nieuwe zwarte elite.

De vakbonden – ooit een belangrijke instrument in de binnenlandse strijd tegen apartheid- zijn intern diep verdeeld en moordpartijen zijn aan de orde van de dag om onderling allerlei rekeningen te vereffenen. De politie is door en door corrupt en de economie krijgt klap na klap. Het symbool van de diepe ellende waarin Zuid-Afrika terecht is gekomen, heeft ‘load shedding’, een fenomeen waarbij dagelijks overal in het land – soms tot twee keer per dag – de stroom voor enige uren wordt uitgeschakeld. Zuid-Afrika – een land dat kan bogen op een van de grootste reserves als het gaat om kolen en andere grondstoffen – heeft onder de leiding van het ANC twee decennia lang de stroomproductie verwaarloosd en kan de komende jaren niet meer aan de landelijke behoeften voorzien. Tot nu toe is Eskom – de nationale stroomproducent – erin geslaagd met allerlei kunstgrepen de zaak enigszins onder controle te houden, maar nu is het hek echt van de dam: stroombeperkingen voor het hele land, soms enige uren per dag, en niemand weet wanneer daaraan een einde komt. Sommige pessimisten vrezen dat het jaren zal duren voordat Eskom weer in staat zal zijn voldoende stroom te produceren om verder te kunnen zonder ‘load shedding’.

Het vervelende van deze ‘load shedding’ is, dat de communicatie daarover uiterst moeizaam verloopt. Er worden allerlei schema’s verspreid waarop staat aangegeven wanneer en hoe laat de stroom in een stad, wijk of dorp zal zijn afgesloten, maar die kloppen meestal niet. Soms valt de stroom weg op een moment dat er geen ‘load shedding’ is aangekondigd en soms heb je wel stroom, terwijl schema’s verspreid via internet juist aangeven dat je geen stroom geleverd krijgt. De vraag naar generatoren en zonne-energie neemt weliswaar sterk toe, maar juist generatoren en zonnepanelen zijn een dankbaar object voor diefstal, zeker als de politie door het gebrek aan stroom niet adequaat kan surveilleren.

Wie echter denkt dat de politiek in Pretoria en Kaapstad zich hier allemaal echt mee bezighoudt, heeft het mis. De zwarte studenten en de ultra-linkse (eigenlijk ultra-rechtse) politieke partij van ANC-dropout Julius Malema – Economic Freedom Fighters geheten – maken zich liever druk over de verwijdering van standbeelden van voormalige koloniale grootheden uit het stadsbeeld dan over het gebrek aan goed onderwijs, de slechte gezondheidszorg of de zeer grote werkloosheid. Het standbeeld van Cecil Rhodes bij de Universiteit van Cape Town is al verwijderd en andere standbeelden in het land zijn beschadigd of beklad, zoals dat van Paul Kruger in Pretoria. Het zal niet lang meer duren en ook het Kruger National Park krijgt een andere naam.

En wat doen Zuma en zijn ANC? Die doen vrijwel niets en geven vooral de apartheid en de blanken de schuld. Zuma is al zover dat hij Jan van Riebeeck, de VOC-schipper die in 1651 bij de Tafelberg landde om daar een handelspost (Kaapstad) te stichten, als verantwoordelijke aanwijst van alle ellende waarmee Zuid-Afrika nu wordt geconfronteerd.

Wij hebben de afgelopen dagen van verschillende kanten vanuit Nederland de vraag gekregen: Is Zuid-Afrika nog wel veilig? Die vraag is me de afgelopen twintig jaar wel vaker gesteld en een antwoord is moeilijk te geven. Zelf denken we dat voor velen die veiligheid nog steeds groot is, maar het optimisme van twintig jaar geleden – bij de inauguratie van Nelson Mandela tot de eerste gekozen meerderheidspresident – heeft onmiskenbaar plaats gemaakt voor een groot pessimisme en ernstige twijfels over de toekomst. Maar ja, als ik dan weer zie hoe Europa verdeeld is en worstelt met verdrinkende bootvluchtelingen, de problemen met Rusland, de crisis in Griekenland en de enorme ellende in Syrië, Irak en Afghanistan dan denk ik: Is het verschil in positief toekomstperspectief tussen Europa en Afrika wel zo groot? Het zijn in ieder geval interessante en belangwekkende overpeinzingen bij een open vuur in de bush met een zaklantaarn bij de hand.

Advertenties
Comments
6 Responses to “Zuid-Afrika staat steeds vaker uren per dag stil: overpeinzingen bij een vuurtje en een zaklantaarn”
  1. Peter van Mil schreef:

    Beste Ruud, wij zijn in augustus drie weken op vakantie in Zuid-Afrika geweest. We vonden het eerst vreemd, dat men kon zeggen wanneer de “stroomstoring” voorbij was. Later begrepen we pas hoe het zit met load shedding. Dit verhaal geeft voor ons een duidelijk beeld hoe Zuid-Afrika er voor staat. Dat is toch minder goed dan we dachten. We hebben inderdaad veel armoede gezien (naast veel “rijkdom”) en we hebben gemerkt, dat Zuid-Afrika door andere Afrikanen als het beloofde land wordt gezien. We vinden Zuid-Afrika een ontzettend mooi land. Het land heeft deels nog een lange weg te gaan en we hopen er het beste van.
    Bedankt, Peter van Mil

  2. goed en overzichtelijk verhaal Ruud en ook wij weten niet waar we beter af zijn, maar hier hebben we er in ieder geval een zonnetje bij, en kan ik naar Madikwe zo nu en dan om bij te tanken bij de leeuwen, olifanten, buffels etc en hebben we veel op solar en verder een generator

  3. rene strijland schreef:

    Oud-kolonialen die klagen over stroomuitval zijn wel de ergste!

    Ooit publiceerde de HP een treffende samenvatting van koloniaal geklaag:” Het Grote Janken van Rudy Kousbroek”

    Of we het geweeklaag van Ruud kunnen gelijkschakelen met de brombeer uit de Haagse Archipelbuurt valt overigens nog te bezien

    • ruuddewit schreef:

      Zoals zo vaak begrijp je er weinig van Rene, mij kan dat stroomgebrek weinig schelen en het is in sommige gevallen ook romantisch. Dat de Zuid-Afrikaanse economie – die het al zwaar heeft – structureel op z’n gat ligt, heeft niets met kolonialisme te maken. Net zo min als corruptie, wanbeheer en de vriendjespolitiek van nu. Je kunt het je blijkbaar niet voorstellen wat stroomuitval gedurende vele uren per dag betekent voor zoveel mensen die het al zo zwaar in dit land hebben. Je reactie is erg goedkoop.
      En de laatste zin is een raadsel voor me.

  4. Riny van Abel schreef:

    Ruud, een goed stuk. Ik mis wel wat over het vastgoed in Zuid Afrika. Wat doet dat….daalt de waarden…blijft het gelijk? Komt er veel leegstand doordat blanken het land verlaten?

    • ruuddewit schreef:

      Dag Riny, blanke verlaten dit land steeds minder, omdat ze het geld er niet meer voor hebben en het elders ook niet veel beter is. En wat de vastgoedprijzen betreft: zie een van mijn eerdere blogs dit jaar. Oo
      k hier wordt teveel gebouwd, stijgt de leegstand en daalt het rendement. Alleen op de echte goede locaties is vastgoed nog interessant, maar niet voor buitenlandse investeerders.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: