Alles in naam van de consument, zelfs als we die uit China moeten halen

De media brachten het eind mei als meganieuws: een bedrijfsuitje van 4500 Chinezen van een en hetzelfde bedrijf dat in ruim negentig bussen door Nederland toerde. Chinezen in het Mauritshuis op bezoek bij minister Kamp, Chinezen met z’n allen op een galadiner in de Jaarbeurs in Utrecht en duizenden Chinezen die samen een bezoek brengen aan het Designer Outlet Centrum in Roermond. Volgens het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) leverde de komst van deze groep Chinezen de Nederlandse economie maar liefst 7 à 8 miljoen euro op.

Voor dit jaar verwacht het NBTC een stijging van 18 procent naar 300.000 Chinezen die Nederland aandoen. Zij geven gemiddeld tijdens hun verblijf ruim 1250 euro uit, is berekend. Maar lobbyisten en deskundigen verwachten niet alleen veel van de Chinezen. Zij wijzen op kapitaalkrachtige reislustigen uit India, Brazilië en Russen die massaal naar Europa en dus – wordt aangenomen – naar Nederland zullen komen en die blijkbaar vooral geïnteresseerd zijn in inkopen doen in onze outlet centers.

Dit soort PR-praat is koren op de molen voor gemeenten en vastgoedontwikkelaars en -beleggers. De verwachte extra toestroom van toeristen uit met name de BRICS-landen geldt steeds meer als excuus om ons toch al zo krakende winkellandschap nog verder op de kop te zetten. De consument bepaalt, is daarbij de doorslaggevende factor. Blijkbaar ook de consument die van heel ver moet komen. En dus willen retailketens, projectontwikkelaars, ondernemers, beleggers en in hun voetspoor gemeenten, provincies en zelfs ministers nog meer initiatieven op het gebied van nieuwe winkelcentra en outlet centers, nog meer horeca en nog meer leisure initiatieven.

Zo wil de gemeente Haarlemmermeer veel internationale leisure (en dus retail!) in het nieuwe Park 21 en droomt de Limburgse ondernemer Jean Gellissen (eigenaar van Toverland) over een ambitieus nieuw attractiepark in het Zuid-Limburgse Brunssum. Nature Wonder World moet dat gaan heten. Hij heeft alleen, ondanks financiële toezeggingen van de provincie (75.000 euro) en de gemeente (eenzelfde bedrag) nog wel 400 miljoen euro extra nodig om dit project vlot te trekken. Alles in naam van de vooruitgang, zal ik maar zeggen. En blijf lekker dromen!

Detailhandel Nederland heeft afgelopen week voor een offensief gekozen tegen de wildgroei van nog meer outlets – en dus nog meer retailmeters – in ons land. De belangenorganisatie van winkeliers heeft een analyse gemaakt van de nieuwe coalitieprogramma’s van de provincies over hoe zij tegen de winkelleegstand aankijken en wat ze eraan willen doen. De conclusie is dat de meeste provincies de komende vier jaar inzetten op het versterken van de detailhandel, met een hoofdaccent op de ‘verbetering van de bestaande winkelgebieden’.

De provincies zeggen in hun coalitieprogramma’s in meerderheid ‘streng te gaan sturen op het bijbouwen van winkels en regionale afstemming tussen gemeenten’ en op die manier willen zij de concurrentie tussen gemeenten om toch weer nieuwe winkelmeters aan de leegstand toe te voegen bestrijden. Daardoor is immers mede een winkelleegstand van rond de 8 procent landelijk ontstaan.

Detailhandel Nederland is verder van mening dat Nederland met Batavia Stad, Designer Outlet Center in Roermond en Rodada Fashion Outlet in Roosendaal voldoende outlet centers heeft. Zeker nu de plannen met Sugarcity in Halfweg lijken door te gaan. Grootschalige uitbreidingen van de bestaande outlet centers en ‘wilde’ plannen voor outlet centers in Winschoten, Assen en Zevenaar (en eerder Zoetermeer) zijn ‘niet meer van deze tijd.’ Detailhandel Nederland stelt zich daarmee min of meer op een lijn met minister Kamp, die in maart in de Retailagenda schreef ‘dat de provincies in het belang van de sector regie moeten voeren over detailhandelsbeleid’.

Ik maak me geen enkele illusie dat deze oproep van Kamp en Detailhandel Nederland ook maar iets uithaalt. Er is niets zo gewillig als politieke ambities. Daarnaast zijn er voldoende onderzoeksbureaus bereid de noodzakelijke positieve ‘onderzoeksrapporten’ te produceren om te ‘bewijzen’ dat juist in dit ene geval een nieuwe outlet, winkelboulevard, mega mall of voetbalstadion met retailmogelijkheden, wel gerechtvaardigd en succesvol zal zijn. Niets zo gewillig als onderzoeksrapporten met een commercieel oogmerk.

Een prachtig voorbeeld van afschuiven en de kop in het zand stoppen, is de provincie Limburg, koploper waar het gaat om winkelleegstand met meer dan 10 procent van de bestaande voorraad. Detailhandel Nederland levert kritiek op deze provincie, omdat zij blijkbaar weinig urgentie toont om de enorme retailleegstand aan te pakken. Gedeputeerd Hans Teunissen (D66, Ruimtelijke Ordening) vindt die kritiek natuurlijk geheel onterecht en zegt dat de aanpak van winkelleegstand speerpunt van zijn beleid is. ‘Wij gaan de problematiek wel degelijk stevig aanpakken, samen met de gemeenten’. Ik zie daar echter weinig van, sterker nog, gemeenten als Kerkrade en Heerlen maken er al jaren een puinhoop van en niets wordt er gedaan om die puinhoop aan te pakken. En de gekozen gemeenteraadsleden begrijpen er al helemaal niets van en slapen lekker verder.

Ik heb in deze blog al vaker gepleit voor een harde en duidelijke regiorol van de kant van de centrale overheid. Die kun je niet overlaten aan de gemeenten en volgens mij ook niet aan de provincies. Die moet echt in Den Haag liggen. Gemeenten hebben belang bij gronduitgifte en werkgelegenheid – zelfs als die weer ten koste gaat van werkgelegenheid elders -, ontwikkelaars en bouwers willen werk en omzet, detaillisten willen nieuwe winkels aan de rand van de steden omdat ze vaak problemen hebben in de stadskernen. En dit alles op basis van de grote leugen, namelijk om de consument beter te bedienen.

Allemaal flauwekul en drogredenen. De consument wil gratis parkeren, een makkelijke bereikbaarheid, veel keus en dus geen eenheidsworst, een goede mix van horeca, mode en snuisterijen. En veel binnensteden en andere winkelgebieden bieden dat niet of te weinig. Daar ligt de opgave. Maar de tegenstrijdige belangen van gemeenten en beleggers (dalende huurinkomsten, leegstand) maken het ook vrijwel onmogelijk deze patstelling te doorbreken.

Nederland heeft per hoofd van de bevolking bijna het dubbele aantal retailmeters vergeleken met andere Europese landen. Dat moet centraal staan. We hebben in Nederland al meer dan genoeg winkelmeters. Net als kantoormeters en waarschijnlijk ook woningen. We hebben vooral verkeerde meters. We bouwen al jaren kantoren, winkelcentra, woonboulevards, bedrijventerreinen, golfbanen en woningen op de verkeerde plek en we maken het verkeerde product. En we houden bij dit alles ook nog eens nauwelijks rekening met geheel nieuwe ontwikkelingen als online winkelen, het Nieuwe Werken en de vergrijzing.

Het is dus heel prijzenswaardig dat de meeste provincies – met uitzondering dan van Limburg – inmiddels beweren het licht te hebben gezien, maar als puntje bij paaltje komt, heb ik er weinig vertrouwen in. Ik zie vooral gemeenten gewoon doorgaan met te proberen hun bedrijventerreinen weer vol te krijgen (ten koste van die van hun buurgemeenten), ik zie gemeenten gewoon doorgaan met het stimuleren van nieuwbouw met retail, woningen en kantoren waar geen markt voor is, ik zie gemeenten nog steeds plannen ondersteunen door weer een nieuwe golfbaan, leisure-ontwikkeling, megabioscoop of attractiepark. Zonder dat er wezenlijk in de bestaande voorraad wordt geschrapt. En dit alles terwille van de vooruitgang en omdat de consument die allemaal zo graag wil. Zelfs als we die helemaal uit China moeten halen.

Advertenties
Comments
2 Responses to “Alles in naam van de consument, zelfs als we die uit China moeten halen”
  1. Jos schreef:

    Prima duiding, Ruud, maar ook de overige pers doet een behoorlijke duit in het zakje! Ik zal je zo direct (zonder door de journalisten opgetrommeld weerwoord) een reclamefilmpje doormailen van L1 over het Maankwartier in Heerlen, wat als je het ziet zo goed als geslaagd lijkt!

Trackbacks
Check out what others are saying...
  1. […] Leestip: Net toen ik deze blog wilde afsluiten kreeg ik de laatste blog van Ruud de Wit (Blog Visie op vastgoed ) onder ogen. Ook hij heeft het over de retailregie in Nederland. Kernachtiger dan Ruud kan ik het niet verwoorden.  Dus ik verwijs u door naar zijn blog:  Alles in naam van de consument, zelfs als we het uit China moeten halen. […]



Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: