De Afgrond, relevant leesvoer voor in de Franse zomerzon

Dit voorjaar bezocht de Franse communicatiespecialist Hugues Le Bret Nederland, ter gelegenheid van de vertaling van zijn boek La semaine où Jérôme Kerviel a failli faire sauter le système financier mondial. Een boek uit 2010 waarvan er in Frankrijk ruim 50.000 werden verkocht. Voor Uitgeverij Epimetheus was het feit dat het boek al bijna vijf jaar oud was, in ieder geval geen excuus om het niet alsnog in een vertaling, onder de titel De Afgrond uit te brengen. Terecht. Want de inhoud is ook nu nog uiterst relevant en het Frans is nu eenmaal geen taal waarvan Nederlandse financiële en vastgoedexperts zich dagelijks bedienen.

Zelf heb ik het gelezen op een camping in Zuid Frankrijk en met zoveel Fransen om me heen, worden al mijn voordelen over hen in dit boek bevestigd. Lekker arrogant, Europees alleen als het hen zelf goed uitkomt, en bovendien uiterst klassiek waar het gaat om de strikte scheiding tussen de zeer welgestelden en het gewone plebs. Bovendien corrupt, zeker waar het gaat om de top van dit land dat nog steeds denkt ‘het uitverkoren volk’ te vertegenwoordigen. Dat bevoorrecht zijn geldt overigens ook voor de ‘gewone Fransman’, die meent bijzondere posities en rechten te hebben waar het gaat om vroegtijdige pensionering, een bovenmatige keur van sociale verworvenheden, de status van de eigen Taal en de Cultuur, en niet te vergeten alle culinaire tradities en genoegens. Alleen vind je die laatste steeds minder terug in de talrijke restaurantjes waar voor veel te hoge bedragen en met een bijna aan onfatsoen grenzende bediening menu’s worden aangeboden die in Nederland al lang niet meer op basis van de voedselwetgeving mogen worden geserveerd. En dan zal ik maar niet ingaan om de schandalige acties van de toch al bevoorrechte boerenklasse die meent het Europees vakantieverkeer te moeten schofferen met hopen mest en balen hooi op de snelwegen.

Hugues Le Bret was is 2008 directeur Communicatie van de Franse topbank Société Générale, toen deze werd getroffen door de affaire rond Jérôme Kerviel. Deze 30-jarige rogue trader bleek de bank op eigen houtje te hebben opgezadeld met een frauduleuze exposure van zo’n 50 miljard euro aan posities, juist op het moment dat de internationale beurzen vanwege de problemen met de Amerikaanse subprimehypotheken begonnen aan een neerwaartse beweging die uiteindelijk een half jaar later tot de val van de bank Lehman Brothers zou leiden.

Waarschijnlijk zijn velen van ons de affaire-Kerviel vergeten, omdat we daarna zoveel andere financiële en bancaire ellende over ons heen gestort hebben gekregen. Maar historisch gezien is deze affaire wel degelijk relevant gebleken voor veel mispraktijken en fouten in ons bancair systeem en de manier waarop de bankwereld zich ongehinderd van het ene schandaal in het andere heeft gestort, waarvan de sporen tot op de dag van vandaag in het hele mondiale systeem nog steeds aanwezig zijn.

Le Bret geeft in zijn boek een prachtig inzicht hoe deze affaire binnen de bank zelf, maar ook bij de concurrentie (met name BNP Paribas) en de Franse economische, financiële, journalistieke en vooral politieke elite heeft voltrokken. Hij beschrijft nauwgezet hoe de fraude van Kerviel intern wordt ontdekt, hoe vervolgens het crisismanagement onder leiding van CEO Daniel Bouton tot stand komt, de politieke ophef die ontstaat en de intriges die zich daarna aandienen. Beschamend vaak, zoals het gedrag van president Nicolas Sarkozy, dat van een aantal zeer goed betaalde journalisten die zich maar al te graag voor het karretje van andere belanghebbenden laten spannen, de intriges van politieke top van het Élisée met al dan niet geheime banden met de welgestelde elite van het land, en niet te vergeten de rol van de landelijke concurrenten van de bank. Een aantal van deze elementen zal trouwens ook terugkeren in de minstens zo smullende affaire rond de bekende Franse megabankier en –godbetert socialistische politicus en sexfanaat- Dominique Strauss-Kahn.

Er is in Nederland rond de teloorgang van ABN Amro en SNS Reaal al heel wat geschreven over het arrogante, wereldvreemde, amateuristische en zichzelf vooral verrijkende topmanagement in de bancaire wereld (De Prooi en Giftig Krediet), maar dit valt allemaal in het niet bij de manier waarop in dit boek de haute finance in Frankrijk uit de doeken wordt gedaan. Het zijn de elitaire spelletjes van welgestelde bankiers en politici (want laten we hun rol in de crisis van het afgelopen decennium niet vergeten of onderschatten) die ertoe hebben geleid dat het maar een haartje heeft gescheeld of het hele mondiale financiële systeem was geïmplodeerd.

Er is veel aan te merken op het boek van Le Bret. Zo slaagt de schrijver er niet in om precies vast te stellen wat Kerviel allemaal heeft kunnen uitspoken om de bank met een verlies van 5 miljard euro op te schepen. Waarschijnlijk begrijpt hij het zelf ook nu niet. Een bank heeft in mijn ogen maar één taak: het beheren van de (spaar)gelden van de klanten en geld verstrekken (financieren) aan mensen en bedrijven die dat nodig hebben, tegen een marktconforme rente. Wat wel opnieuw duidelijk wordt is dat veel banken zich echter vooral bezig houden met het kopen en verkopen van ‘papieren’ geld – dus niet van een tastbaar product – en dat dit soms heel lucratief kan zijn, maar ook zeer grote risico’s inhoudt. Zeker als daar ook nog eens frauduleus mee wordt omgesprongen. U weet wel waar ik op doel: forwards en futures, calls, short gaan, intraday limieten, credit default swaps, collecteralized debt obligations, cook ratio’s, derivaten, allemaal begrippen en abacadabra waar de gewone mensen niets van snappen, maar waarmee allerlei, veelal jeugdige financiële cowboys namens hun banken enorme winsten en verliezen kunnen maken en die daar ook nog eens megabonussen voor krijgen uitbetaald. Zonder dat ze als het ware ook maar hebben geleerd om op een fatsoenlijke manier hun brood te verdienen, bijvoorbeeld door een hamer, zaag of typemachine te hanteren.

Le Bret is ook weinig uitgesproken kritisch op zijn eigen functioneren en dat van de raad van bestuur van de bank die hij vertegenwoordigt. Tussen de regels door geeft hij aan dat hij niets begrijpt van een ‘salaris’ van 7 miljoen euro per jaar (los van bonussen en aandelenpakketten) van iemand als de CEO van de bank, Daniel Bouton, maar ik had van hem ook graag willen lezen wat zijn eigen salaris, bonussen en aandelenpakketten zijn geweest. Wat ik bedoel: Le Bret had wat meer moeten afstappen van het volgen van het hele proces dat zich rond hem heen voltrok, en meer uitgesproken kunnen zijn over wat er gebeurde en wat hij ervan zelf vond.

Toch is de Afgrond een boek dat ik iedereen kan aanraden. Het leest als een thriller en je legt het alleen maar naast te neer om een slok Franse wijn, een olijf of een stukje camembert te verorberen. Te waarderen is het verder, dat Le Bret in 2010 als directeur Communicatie bij Société Générale ontslag neemt, onmiddellijk na het verschijnen van zijn boek, waarmee hij nadrukkelijk afstand neemt van de bancaire wereld die hij als communicatieadviseur jarenlang heeft vertegenwoordigd en bediend. In zijn Epiloog schrijft hij: ‘Je kunt nog zulke goede analyses maken met duizenden statistieken, de ratingagencies hervormen, banken zwaarder belasten, de speculatie beperken, de kapitaaleisen voor banken omhoog schroeven en stresstest afnemen, het leven bestaat nog altijd uit miljarden emoties. Natuurlijk moeten we nadenken over een andere wereld, rechtvaardiger, en over een heroriëntatie van de financiële wereld. Dat is zelfs van levensbelang. Maar een ding is zeker: we zullen steeds weer verrast worden door zwarte zwanen.’ Waarbij ‘zwarte zwanen’ staan voor ongeluksvogels. En Le Bret doelt dan op een fraudeur als Kerviel.

Le Bret heeft ook zijn eigen conclusies getrokken en schreef daarover in 2013 een ander boek, NoBank, waarin hij een optimistische kijk geeft over hoe de bankwereld er ook kan uitzien. Verder is hij een van de initiatiefnemers is van de Compte Nickel, een bankrekening voor mensen die zich dat eigenlijk niet kunnen permitteren, met betaalkaarten zonder inkomensvereisten. Misschien een beetje naïef, zeker in deze tijd waarin de ‘wall of money’ opnieuw op volle toeren draait en de volgende (vastgoed)bubbel er weer aan zit te komen. Of zoals Ariejan Korteweg, correspondent in Frankrijk voor de Volkskrant ten tijde van de affaire-Kerviel, in het voorwoord schrijft: ‘En de Société Générale ?Die heeft zich allang weer hersteld van het verlies en presenteert elk kwartaal keurige winstcijfers.’

En dan kan ik er nog aan toevoegen, dat de opvolger van Daniel Bouton als CEO van deze derde bank van Frankrijk (toen goed voor een salaris van 7 miljoen euro plus per jaar), Frédéric Oudéa, aanvankelijk akkoord ging met een salaris van 8 ton, maar dat hij inmiddels ook al weer op bijna 4 miljoen euro zit. En de ‘schurk’ Sarkozy, die in deze Kerviel-affaire een uiterst bedenkelijke rol speelde? Die loopt zich weer langs de lijnen van het politieke voetbalveld warm om opnieuw een gooi te doen naar het presidentschap van Frankrijk. Eigenlijk is er niets nieuws onder de zon. Zeker niet onder de Franse zon. Die straalt nu, in de Provence, gewoon 36 graden plus. We noemen dat het opwarmen van de (bancaire) wereld.

Advertenties
Comments
3 Responses to “De Afgrond, relevant leesvoer voor in de Franse zomerzon”
  1. Peter Grondman schreef:

    Daar heb je weer gelijk in, vele clichés zijn waar. Is er kans op verandering, op verbetering ?
    Kinderen leren Engels (maar vraag niet hoe), steeds meer Fransmensen beginnen te snappen dat ’t zo niet langer kan, en ‘Parijs’ ontkent niet langer dat er problemen.
    Laat, maar toch.

    Mocht je in de buurt komen (je zit maar zo’n vijfhonderd kilometer bij me vandaan), weest welkom. Kan ik gelijk gluren in dat gedenkboek.

  2. Peter Grondman schreef:

    Nounounou, Ruud, dit stukje opent weer lekker met ’n zooi gezaagde planken van dik hout. Zuid-Frankrijk noch Parijs zijn “Frankrijk”, ’t is ’n groter land dan menigeen beseft maar daarvoor zijn vakanties niet lang genoeg.
    Één conclusie mag je trekken : de Fransmensen zijn ’n apathisch volk geworden, terend op ’n ‘groots’ verleden, risico’s en verantwoordelijkheden mijdend. De geest van Astérix is eruit, en dat is triest.
    Hoe dit tij te keren ?
    Met Le Brets of DSK’s aan ’t roer ? Of die dochter van Le Pen ?
    Laat ons bidden …

    • ruuddewit schreef:

      Inderdaad, Peter, clichés. Maar daardoor niet minder waar. Gisteren bij uitzondering in St. Maries de la Mer goed gegeten en uitstekend bediend. Was wel een Spaanse serveerster. Eigenlijk moet ik stellen: niet alleen de toekomst van Frankrijk is in het geding, ook die van Europa. Zit nu wel in die Franse zon het gedenkboek 100 jaar Fons Vitae te lezen. Vele goede herinneringen en een paar slechte. Dat zal ook wel voor jou geleden!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: