Mipim 2016 was de koudste in 15 jaar, maar de sfeer was hartverwarmend

Een jaar geleden schreef ik in deze blog dat de Mipim-editie 2015 wel eens mijn laatste zou kunnen zijn. Ik citeer: ‘Het klinkt misschien wat blasé, maar ik heb het allemaal wel gezien. De Mipim, het netwerkpubliek en de belangen zijn voorgoed veranderd en dat is maar goed ook. Deze beurs heeft alleen maar een nieuw bestaansrecht als ze nog internationaler wordt, verder verjongd en vooral meer professionele vrouwen weet te strikken (en dan heb ik het niet over die langbenige Russische dames). Daar ligt de uitdaging, net zoals die van Nederlandse marktpartijen die zich ook internationaal willen presenteren. ‘Holland, a city with a view’ was dit jaar een goede start. Dat gaat beslist goed komen, ook zonder mij.’

Tot drie weken geleden was ik stellig van plan niet meer naar Cannes af te reizen voor mijn 16de Mipim-aflevering. Maar ik ben bezweken. Met name vanwege een uitnodiging van drie van mijn beste (vastgoed)vrienden voor een diner op dinsdagavond. U zult zeggen: die vrienden kun je ook  in Nederland treffen? Dat klopt, maar zo werkt het niet in het bijzondere netwerkcircuit dat vastgoed is. Ik ben gewoon gegaan, heb honderden bekenden en niet-zo-bekenden gesproken, heb veel dingen gehoord en al dan niet bevestigd gekregen en keerde vrijdag uitgeput terug.

Misschien wel het belangrijkste van deze Mipim-editie was het ‘slechte’ weer. Het weer zegt namelijk veel over de stemming van een beurs. Ik heb wel eens regen en zware bewolking meegemaakt tijdens de Mipim, maar nog nooit een temperatuur die althans op woensdag niet boven de 7 graden uitkwam. Cannes was deze keer allesbehalve – als het gaat om het weer – aangenaam om te vertoeven. Alleen al om die reden was het op woensdag in de betonnen bunker van het Palais des Festivals erg druk, terwijl je daar op warme dagen alleen maar de standhouders zelf zult aantreffen. De terrassen, jachten in de haven en de paviljoens langs de Boulevard de la Croisette waren die dag minder plezierig om te bezoeken. Ik vermoed dat de Heineken-bieromzet bij Caffe Roma nog nooit zo slecht is geweest.

Daarentegen was de sfeer – of moet ik zeggen, het optimisme – hartverwarmend. Ook onder de Nederlandse bezoekers die het paviljoen van Holland Metropole als uitvalsbasis voor netwerken, meetings, lunches, borrels en diners gebruikten. De Nederlanders hadden er weer zin in, waren enthousiast over de sfeer op de beurs en maakten zich spontaan de slogan ‘Yes, we Cannes’ eigen. Ze verdrongen daarmee, in ieder geval tot de terugvlucht naar Amsterdam, Rotterdam of Eindhoven, de problemen – zowel politiek, economisch als financieel – die nog altijd de nationale en internationale vastgoedsector bedreigen.

Het centrale gespreksthema was ook dit jaar de enorme hoeveelheid geld dat tegen de vastgoedsector klotst. Begrijpelijk, bij de uiterst lage rente moet de wereld van equity toch wat met dat geld doen en dan is vastgoed een logische keus. Leegstaand of niet, prime of secundair, in hartje Europa of in Verweggistan. Met bijna 5000 aanmeldingen maakten de ‘international investors’ de grootste groep bezoekers uit, aldus de Mipim-organisatie na afloop, die ook nog eens kon melden dat het totale aantal bezoekers weer met 10 procent was toegenomen ten opzichte van 2015, naar een totaal van 23.500. En dan zijn de duizenden die geen kaart hebben gekocht – onder wie veel Nederlanders – maar zich wel lieten zien op de terrassen, boten en op de Boulevard, hier niet eens bij gerekend.

Maar het is ook helder dat Nederland vanuit een vastgoedperspectief op dit moment weinig aantrekkelijk is. Veel core vastgoed ging het afgelopen jaar al in andere handen over, er wordt op dit moment weinig nieuws ontwikkeld en over wat er nog in de verkoop staat en interessant is, wordt er buiten de Mipim om hard onderhandeld of geduedilligenced. Bijvoorbeeld over de aanzienlijke retailportefeuille van Ronny Rosenbaum, waarmee Syntrus Achmea Vastgoed al maanden exclusief onderhandeld; over het prestigeproject De Rotterdam waarover de Rabo Vastgoed Groep snel uitsluitsel hoopt te krijgen van een buitenlandse investeerder; de verkoop van de Merin-portefeuille of die van Propertize.

Dat ik over de verkoop van Propertize opvallend weinig in Cannes hoorde, is opvallend. Het gaat toch om een van de grootste vastgoeddeals van de afgelopen jaren in Nederland. Van de kant van Propertize – of de Nederlandse Staat – blijft het  stil. Het enige wat bekend is geworden via Debtwire, is dat er nog drie Amerikaanse equity-partijen of -consortia in de race zijn. Maar zelfs dat is niet zeker, net zomin als het bedrag ze zouden hebben geboden als indicatief bod. Misschien dat de stilte rond deze deal iets te maken heeft met het proces tegen Buck Groenhof en diens entourage, die ervan beschuldigd worden de afbouw van de voormalige SNS Property Finance-portefeuille te hebben gebruik als een private melkkoe. De drie mogelijke kandidaten voor de tweede ronde van de Propertize-verkoop zouden mede om die reden hebben geëist dat zij bij een eventuele koop geen rekening hoeven te houden met mogelijke claims van de kant van allerlei partijen die nu van mening zijn in het verleden ‘slecht’ te zijn behandeld door SNS Property Finance of Propertize.

In Cannes heb ik ook enige verbazing gehoord over het gegeven, dat Nederlandse vastgoed in steeds grotere mate wordt verkocht aan buitenlandse beleggers. Dat brengt de vraag naar boven, waarom Nederlandse pensioenfondsen niet de moed hebben om mee te bieden op de Propertize-portefeuille? Als Amerikaanse equity-partijen belangstelling hebben, doen ze dat omdat ze ervan overtuigd zijn daarop in een relatief korte tijd een rendement van minimaal 20 procent te halen. Je vraagt je dus af, waarom Nederlandse institutionele partijen – die al zo’n probleem hebben om hun dekkingsgraad op peil te houden – dat niet kunnen. ABP/APG en PGGM/Welzijn & Zorg waren ook nauwelijks in Cannes aanwezig. Wel zag ik dat Pramerica – bij wie ABP een flinke hoeveelheid euro heeft ondergebracht om daarmee weer onder meer Nederlands vastgoed te kopen (begrijpt u het, ik niet!) – in ieder geval prominent op de Boulevard de la Croisette aanwezig was met een flinke representatieve ruimte in het ultraluxe hotel Martinez. Dat kan er blijkbaar goed af, van de fee van ABP!

Ach, de Mipim, wat valt daar nog over te zeggen? Holland Metropole – het visitekaartje van de vier grote steden, samen met een aantal marktpartijen – deed opnieuw goed zijn best en dat leverde veel complimenten op. Drie van de vier grote steden – Amsterdam, Rotterdam en Den Haag – werden in Cannes vertegenwoordigd door hun locoburgemeester. Alleen Utrecht vaardigde geen vertegenwoordiger op dat niveau af, omdat de locoburgemeester van die stad nu eenmaal een SP-er is en de SP is van mening dat de Mipim toch vooral een Sodom en Gomorra van het vastgoed is en dat de partij daar vooral niet haar gezicht moet laten zien. Leg dat maar eens uit aan de echte Maoïsten uit China die blijkens de presentaties wel degelijk belangstelling hebben om in Nederland te investeren. Holland op zijn smalst, die SP-opstelling; bijna lachwekkend, als het niet zo om te huilen zou zijn.

Een ding viel me verder nog op, en dat was de grote stand in het Palais des Festivals van de Duitse retailontwikkelaar ECE dit jaar. Maar dat had alles te maken met de nominatie van Aquis Plaza voor een Mipim Award. Dit winkelcentrum in Aken was ooit een initiatief van Pim Kaufman en Johan van den Bruele met een zware financiering van… juist ja… Bouwfonds/SNS Property Finance, later Propertize. Propertize en Kaufman/Van den Bruele zijn er nu – gelukkig maar – van af, maar wel met flinke verliezen. Aquis Plaza is in mijn ogen slechts een traditioneel winkelcentrum en is in niets onderscheidend. Het won  terecht geen Mipim Award voor het beste nieuwe winkelcentrum, zoals dat vorig jaar wel het geval was met de nog immer fraaie Markthal Rotterdam. Die Award voor het beste nieuwe winkelcentrum ging dit jaar naar Les Docks Village in Marseille, dat volgens mij in het verleden ook een Nederlandse tintje had, omdat de locatie ooit in handen was van Forum Invest, als ik me goed herinner.

Blijft dus voor mij over de vraag of ik er volgend jaar, bij de 28ste editie van de Mipim, weer bij ben. Ik denk van niet, tenzij ik zeker ben van mooi weer. Want met een fraai zonnetje is flaneren over de Boulevard en netwerken bij een fruits de mer nu eenmaal niet te versmaden. Maar ik heb ook menigeen gehoord, die voor volgend jaar in Cannes nu al slecht weer weet te voorspellen, maar dan vanwege de nieuwe vastgoedbubbel die zich aan het vormen is. We zien wel! Ik heb er nog een jaar om die ticket te kopen.

 

 

Advertenties
Comments
2 Responses to “Mipim 2016 was de koudste in 15 jaar, maar de sfeer was hartverwarmend”
  1. Rudolf Bak schreef:

    Mooie impressie van een poppenkast en een nieuw drama op de vastgoedmarkt.

  2. Jan Willem Ten Kley schreef:

    Beste Ruud, goed geschreven…, groetjes uit Portugal…. Hier liggen ook kansen. Wij zijn hier al een tijdje bezig en gelukkig prachtig weer. Gr JW en Kim

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: