Groenhof c.s. veroordeeld vanwege afwijkende normen en waarden

‘Dat Groenhof c.s. financiële kunstjes hebben uitgehaald is ook in mijn ogen verwerpelijk. Maar dat vind ik in feite van het hele honoreringssysteem bij banken en veel andere grote en kleine instellingen en bedrijven. Wat mij in deze zaak opnieuw opvalt – en dat gold m.i. ook voor veel beschuldigingen in de Bouwfonds/Klimop-zaak – is dat de superieuren van Groenhof bij SNSPF en SNS Reaal geheel buiten schot blijven. Zij hebben Groenhof c.s. drie jaar hun gang laten gaan, hebben de door hen ontvangen salarissen goedgekeurd en hebben hem pas aangepakt toen SNS Reaal genationaliseerd was. Toch staan deze eindverantwoordelijken – die nadrukkelijk in hun leiding geven hebben gefaald en eigenlijk aanleiding tot verwerpelijk gedrag hebben gegeven – niet voor de rechter of worden op een andere manier aangepakt. Ik ben dus zeer benieuwd naar de uitkomst van deze zaak, die is voorzien op 20 mei. Het zou me zeer verbazen als de rechtbank mee gaat in de zware eisen van het OM. Maar hoe de vonnissen ook zullen uitvallen, er komt zeker een hoger beroep dus deze zaak sleept zich nog wel even voort.’

Dit schreef ik in mijn blog van 25 april dit jaar. Mijn verwachting dat de rechtbank niet mee zou gaan in de hoge eisen van het OM ten opzichte van de voormalige ad interim bankiers en medewerkers van SNS Property Finance – Buck Groenhof, Pieter Grasdijk en nog zeven anderen – is uitgekomen. Sterker nog, de rechtbank heeft in deze zaak het OM – en misschien wel haar hele, bevooroordeelde aanpak als het gaat om ‘witte boordencriminaliteit’, vooral waar het de ‘verderfelijke vastgoedsector’ betreft – in haar hemd gezet. Geen vier jaar onvoorwaardelijke cel voor Groenhof, zoals de eis van het OM was, maar ‘slechts’ twaalf maanden. Alleen de tweede hoofdverdachte – Pieter Grasdijk – werd ook veroordeeld tot een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van tien maanden – de eis was 36 maanden -, terwijl de andere zeven bankiers en medewerkers taakstraffen kregen opgelegd, variërend van 80 tot 240 uur. De eis van het OM voor deze zeven verdachten was een maand geleden uitgekomen op totaal 80 maanden onvoorwaardelijke gevangenisstraf, samen bijna 7 jaar.

Ik denk dat je van een zware nederlaag voor het OM kunt spreken als een totale eis van 164 maanden voor alle negen verdachten – samen bijna 14 jaar – uiteindelijk neerkomt op een kleine twee jaar. Natuurlijk hebben alle verdachten vanaf heden een strafblad, maar dat maakt de nederlaag van het OM er niet minder om. De insteek van het OM bij deze zaak was deze verdachten neer te zetten als bancaire criminelen van het ergste soort en in ieder geval gemeten naar de opgelegde strafmaat heeft de rechtbank daar een genuanceerdere mening over.

Het is overigens niet zo dat ik een rechtszaak normaliter als een ‘wedstrijd’ tussen het OM en verdachten zie. Dat zou de lezer kunnen denken, omdat ik het woord ‘nederlaag’ gebruik. Het OM beschouw ik in ons democratisch systeem als het verlengstuk van de kiezers om op te komen en een vuist te maken tegen elementen in de samenleving die zich niet hebben gehouden aan ‘onze’ wetten. Maar in dit geval – en daaraan maakt het OM zich steeds vaker ‘schuldig’ – lijkt ‘morele verontwaardiging’ de leidraad voor het OM te zijn geweest om Groenhof c.s. aan te pakken. Mede daardoor is het eerder een ‘wedstrijdje’ vrij juridisch worstelen geworden – met dito aandacht van de media – dan een echte keiharde zaak tegen verdachten. Dat houdt onverlet dat de praktijken waarvan Groenhof c.s. zijn beschuldigd, wel degelijk als laakbaar kunnen worden beschouwd. Maar moreel laakbaar gedrag vertonen is iets anders dan crimineel zijn. Het is opvallend dat in de zaak tegen de voormalige wethouder van Roermond, Jos van Rey en diens vriend, projectontwikkelaar Piet van Pol, door het OM voor een vergelijkbare insteek is gekozen, hoewel ik daarbij moet aantekenen, dat in dit geval de hoofdverdachte – dezelfde Van Rey – het in zijn opstelling tegen het OM wel erg bont maakt. Van Rey zet het OM in de beklaagdenbank en dat is de wereld op zijn kop.

Ik ga er overigens van uit dat zowel het OM als, in ieder geval de twee belangrijkste veroordeelden, in hoger beroep zullen gaan. Het OM moet ernstig teleurgesteld zijn over de opgelegde strafmaat en de door de rechtbank geuite harde kritiek op de bewijsvoering. Maar ik vermoed ook dat de hoofdverdachten Groenhof en Grasdijk in de door de rechtbank opgelegde vonnissen voldoende aanknopingspunten zien om in hoger beroep de nu vastgestelde gevangenisstraf naar beneden te krijgen. Ik kan me verder voorstellen, dat de andere zeven verdachten – die ‘slechts’ taakstraffen opgelegd hebben gekregen – zullen hopen dat het OM afziet van hoger beroep. Zo’n hoger beroep duurt waarschijnlijk nog een paar jaar en brengt opnieuw flinke juridische kosten met zich mee. Dat ze nu een strafblad hebben, zullen ze daarbij graag op de koop toenemen. Ik schat echter in, dat het OM ook in hun geval de handschoen opnieuw zal opnemen en de wedstrijd met alle veroordeelde ex-bankiers en ex-medewerkers van SNS Property Finance nog wel een keer op een andere locatie en een nieuw tijdstip zal voortzetten.

Laat het duidelijk zijn dat ik het beslist niet wil opnemen voor Buck Groenhof c.s. Ik ben nog steeds van mening dat hun manier van opereren bij SNS Property Finance niet door de beugel kon. Maar ik heb van het begin af aan, dat het ‘gedoe’ bij SNS Property Finance in de publiciteit kwam door de noodgedwongen nationalisering van de moederbank SNS Reaal en gevoed door allerlei rancuneuze verhalen in de media van een voormalige medewerkster, gesteld dat de echte verantwoordelijken voor het wanbeleid moeten worden gezocht bij de directie, de raad van bestuur, de commissarissen en de toezichthouders, inclusief de Nederlandsche Bank. Maar zoals ik al stelde, laakbaar gedrag en verontwaardiging over bepaalde afwijkende ‘waarden en nomen’ is iets anders dan crimineel gedrag.

Dat de rechtbank in Utrecht van alle veroordeelden van mening is dat zij zich schuldig hebben gemaakt aan omkoping, valsheid in geschrift, witwassen en het leiden van een criminele organisatie binnen SNS Property Finance (nu Propertize geheten) lijkt hen enerzijds wel degelijk neer te zetten als ‘flinke’ criminelen, maar dat staat weer enigszins vreemd in relatie tot de door diezelfde rechtbank opgelegde vonnissen. Als er inderdaad juridisch onomstotelijk is vastgesteld dat er hier sprake is geweest van een criminele organisatie met als doel omkoping, valsheid in geschrifte en witwassen, had het vonnis hoe dan ook hoger moeten uitvallen. Maar dat ging de rechtbank in Utrecht blijkbaar te ver. Het lijkt erop dat de rechtbank zich hier in een soort spagaat heeft geplaatst waaraan de verdediging van Groenhof c.s. in een hoger beroep de vingers kan aflikken. Dat geldt ook voor de verklaring van de rechtbank dat het OM veel te vaag is geweest in zijn aanklacht en dat er ook niet gesproken kan worden van fraude. Begrijpt u het?

Het meest duidelijk is de rechtbank in Utrecht in zijn uitspraak dat de veroordeelden zich niet schuldig hebben gemaakt aan oplichting van hun toenmalige werkgever, SNS Property Finance of op de een of andere manier financieel hebben benadeeld. En juist daar was het toch allemaal om begonnen? Vanaf het allereerste moment dat het Fd startte met het publiceren van negatieve artikelen en beschuldigingen aan het adres van Buck Groenhof c.s. is gesuggereerd dat zij met het hun gedrag een bijdrage hebben geleverd aan de ondergang van SNS PF en dus van SNS Reaal. In feite is deze hele zaak nu vooral een moralistische aanklacht geworden tegen  dubieuze manieren van zaken doen dan dat er echt gesproken kan worden van keihard juridisch bewezen crimineel gedrag. Het Fd bevestigt dit ook in zijn opnieuw moralistisch commentaar op de uitspraak van het afgelopen weekeinde: ‘Het zou daarom volstrekt onterecht zijn de nu gewezen vonnissen schouderophalend af te doen. Ja, Groenhof en zijn medeverdachten zijn vrijgesproken van oplichting en verduistering. En ja, de opgelegde straffen liggen stukken lager dan het Openbaar Ministerie eiste. Maar wat overblijft, is alarmerend genoeg. Zeker omdat de verdachten hebben volgehouden dat hun onderlinge betalingscircuit van geheime aanbrengfees de normaalste zaak van de wereld is onder zzp’ers. Zelfs als die verdediging maar voor een deel klopt, is dat reden tot verhoogde waakzaamheid bij bestuurders en toezichthouders.’

Misschien wel het meest twijfelachtige aan deze hele zaak, is de Nederlandse rechtsgang zelf bij dit soort kwesties. Groenhof werd al in 2012/2013 opgepakt en drie jaar later is het dan eindelijk tot een uitspraak gekomen. Maar er volgt nog een hoger beroep en mogelijk ook een cassatiezaak, dus dat zal nog eens twee, drie jaar in beslag nemen. Tegen de tijd dat vaststaat of Groenhof en Grasdijk inderdaad moeten gaan ‘zitten’, zijn we enige jaren verder. Nog twijfelachtiger is dat in de Klimop-affaire. De eerste inval in deze grote vastgoedfraudezaak dateert van november 2007 en nu dus bijna negen jaar verder is de cassatieprocedure nog steeds niet afgerond. Waarschijnlijk weten we morgen (dinsdag 24 mei!) meer over die cassatie! Een aantal veroordeelden heeft ervoor gekozen boetes, schikkingen, taakstraffen en gevangenisstraf te accepteren, maar een aantal verdachten – onder wie hoofdverdachte Jan van Vlijmen – loopt nog steeds vrij rond. Ik vraag me serieus af of met dit soort langdurige procedures het rechtsgevoel van de doorsnee Nederlander gediend is, te meer omdat de kosten die aan zo’n eindeloze rechtsgang zijn verbonden, in ieder geval mij buitenproportioneel lijken. De politiek zou toch eens moeten bekijken hoe dit soort ongewenste effecten in de toekomst voorkomen kunnen worden, eventueel door wettelijke aanpassingen.

De noodzaak daarvan kan ook worden geïllustreerd door nauwkeurig te kijken naar de gang van zaken rond het proces tegen Jos van Rey en diens vriend Piet van Pol. Tegen deze twee verdachten heeft het OM twee jaar onvoorwaardelijk geëist. Ik ben opnieuw zeer benieuwd naar het definitieve vonnis tegen dit tweetal, maar dat zal zich nog zeker anderhalve maand op zich laten wachten. Vandaag begint de verdediging pas met haar repliek. Ik durf best vooruit te kijken. Ik kan me niet voorstellen dat Van Rey en Van Pol zullen worden vrijgesproken, zoals ze zelf stellig van mening zijn dat zou moeten gebeuren. Ook in hun geval zal de rechtbank een moralistische middenweg kiezen. Van Rey en Van Pol krijgen zes maanden onvoorwaardelijk, schat ik zo in, waarbij nu al zeker is dat er door zowel het OM als de verdachten zelf hoger beroep zal worden aangetekend. Tegen de tijd dat de hele rechtsgang – inclusief cassatie – voorbij is, zijn we ook tien jaar verder na de eerste berichten in de media over de manier waarop Van Rey de lakens uitdeelde in ‘zijn’ gemeente Roermond. Ik kan me overigens niet voorstellen dat na afloop van dit juridisch proces er ook maar iemand in Nederland te vinden is die Van Rey – hij is dan bijna 80 jaar oud – alsnog naar de gevangenis zal willen sturen.

Er zijn echter een grote verschillen in de zaak tegen Groenhof c.s. en tegen Van Rey en zijn vriend Van Pol. Beide Roermondenaren zijn ook van mening geweest dat ze niets verkeerd hebben gedaan, maar ik denk dat de verdenkingen van het OM – zeker vanuit de politieke moraal – meer fundament hebben. Verder hebben Groenhof c.s. min of meer bewust gekozen zoveel mogelijk buiten de publiciteit te blijven. Jos van Rey daarentegen speelt in mijn ogen in vaak onacceptabele en ook domme bewoordingen keer op keer de vermoorde onschuld. Waar in het geval van Groenhof c.s. de rechtbank nog heeft laten meespelen dat de enorme negatieve publiciteit over hen als een verzachtende omstandigheid kan worden aangemerkt bij het vaststellen van de strafmaat, zou dat in geval van met name Van Rey wel eens het tegenover gestelde effect kunnen hebben. We zien wel, begin juli. Maar wat ook de uitspraak dan van de rechtbank in Rotterdam tegen van Rey zal zijn, Roermondse Jos zal het hele arsenaal open trekken om het ongelijk van het OM, de rechtbank, ons rechtssysteem, de politiek, het CDA, de journalistiek, ja zo’n beetje de hele mensheid te benadrukken. Tenzij hij natuurlijk van alle aanklachten wordt vrijgesproken. Ik acht die kans net zo klein als dat Roermond ooit de hoofdstad van Nederland wordt.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: