Over Johan Cruijff, ‘en un momento dado’ en ten onterechte aan mij toegeschreven ‘liefdesbaby’

Lezers van dit blog weten dat ik meestal over vastgoed of vastgoedgerelateerde zaken schrijf. Niet altijd. Soms gaat dit blog over Zuid Afrika, over Suriname of over literatuur. Dit blog gaat over Johan Cruijff, de uitdrukking ‘en un momento dado’ en een ten onterechte aan mij toegeschreven ‘liefdesbaby’.

Op donderdag 24 maart zat ik met de voormalige partner van de ontwikkelaar Provast, Hans Schröder, in De Wereld van Smaak in de Markthal Rotterdam, toen Jaap Visser van de Rotterdamse uitgeverij Kick Uitgevers belde. Hans en ik hadden voor later die dag een afspraak met Visser om te praten over de mogelijkheid van een uitgave van een boek over de Markthal Rotterdam dat ik samen met Schröder aan het schrijven ben. ‘Ik weet niet of je het al gehoord hebt, maar Johan Cruijff is overleden. Ik moet de afspraak afzeggen, want we zijn al enige tijd bezig met een boek over Cruijff, maar dat wordt nu naar voren geschoven. We zullen onze afspraak over dat boek over de Markthal dus een tijdje moeten uitstellen.’ Dat boek is er, overigens, onder de titel Johan Cruijff: De Legende 1947-2016 ook snel gekomen.

Iedereen in Nederland wist al enige tijd dat Cruijff onherstelbaar ziek was, maar toch kwam ook voor mij het bericht van zijn overlijden als een schok. Als voetballiefhebber, als volger van intriges en gespannen taalgebruik, maar ook omdat ik ‘de vermeende verlosser van Barcelona’ zelf een vijftal jaren een beetje van nabij heb meegemaakt. Van 1989 tot en met 1994 was ik correspondent voor de GPD-bladen en voor Veronica in Spanje en dat waren de hoogtijdagen van het Nederlands voetbal in Spanje, met Cruijff als trainer van FC Barcelona, Guus Hiddink bij Valencia en Leo Beenhakker bij Real Madrid. En met geweldige Nederlandse voetballers als Ronald Koeman in de Catalaanse hoofdstad.

Mijn eerste reactie op het bericht over de dood van Cruijff was een blog te schrijven over mijn persoonlijke contacten met hem. Maar ik realiseerde me direct dat iedereen dat zou doen en besloot mijn wetenswaardige Cruijff-momenten voor mezelf te houden. Ik had gelijk: vrijwel iedereen die ook maar iets met Cruijff in zijn leven te maken heeft gehad is de dagen na zijn dood op de radio, tv en in de geschreven media opgedoken. Tot in het belachelijke toe.

Ik ben op dit moment in Sitges, een kleine en fraaie Catalaanse stad onder Barcelona, waar ik met mijn gezin al veel kwam toen we begin jaren ‘negentig vorig eeuw in de buurt van Barcelona woonden. In Sitges woont nog steeds mijn dierbare vriend en journalist Edwin Winkels, die overigens over Cruijff een prachtig boek heeft geschreven, dat de afgelopen maanden de bestsellerslijsten heeft gehaald: Johan Cruijff in Barcelona, de mythe van de verlosser.

Unknown.jpeg

Edwin is niet alleen een uitstekende journalist – die een aantal jaren namens zijn Barcelonese krant El Periodico Cruijff op de voet heeft gevolgd – maar ook een excellente kok. Elk jaar brengen we dan ook uren bij hem in Sitges door met voortreffelijk eten en natuurlijk een goed glas wijn. Afgelopen week attendeerde hij mijn vrouw en mij op een bijdrage in ‘het voetbaltijdschrift voor lezers’ Hard gras – overigens in het oktobernummer van vorig jaar – van de hand van Carolina Trujillo, onder de titel En Un Momento/DUHU/EUMD. Edwin is trouwens al jaren een gewaardeerd medewerker van dit tijdschrift, dat onder redactie staat van Hugo Borst, Matthijs van Nieuwkerk en Henk Spaan. Met de laatste heb ik trouwens nog ooit Nederlands gestudeerd in Amsterdam.

Unknown-1.jpeg

In haar artikel gaat Trujillo in op de in Nederland wijdverbreide aanname dat Johan Cruijff in zijn Spaanse tijd vaak gebruik maakte van slecht of fout Spaans (en soms Catalaans), zoals hij ook in zijn Nederlands taalgebruik niet altijd – en misschien wel heel vaak – niet te volgen was. Een fenomeen dat voor meer succesvolle Nederlandse trainers geldt, denk maar aan het Duits, Spaans en vooral Engels van Louis van Gaal.

Trujillo stelt zich in het artikel de vraag of de door Cruijff veelvuldig gebruikte uitdrukking ‘en un momento dado’ – waarvan algemeen wordt aangenomen dat het een letterlijke vertaling is van het Nederlandse ‘op een gegeven moment’ – eigenlijk wel fout is, zoals algemeen wordt aangenomen. Ze is zelf van oorsprong Spaans sprekend – ze is afkomstig uit Montevideo, Uruguay – en ‘en un momento dado’ beschouwt ze helemaal niet als ‘verkeerd’. Ik citeer uit het hoofdredactionele voorwoord van de oktober-editie 2015 van Hard gras: ‘Haar zoektocht naar de oorsprong van het misverstand rond de uitdrukking ‘En un momento dado , die door veel Nederlanders wordt toegeschreven aan Johan Cruijff, is zoals al haar stukken geweldig geschreven, met humor, hartstocht en zonder compromis’.

Ik heb zelf vorig jaar, dus voor het verschijnen van het artikel, een aantal keren contact met Carolina Trujillo gehad, want ze had ontdekt, dat de relatie tussen Cruijff en ‘en un momento dado’ voor het eerst in de Nederlandse media opduikt in ‘een klein artikeltje in de Leeuwarden Courant van 28 september 1993’. ‘De titel: ‘Cruijff geeft naam aan Spaanse campagne tegen foutparkeren’. In de tekst staat: ‘Een van zijn meest bekende uitdrukkingen ‘en un momento dado’ is zelfs doorgedrongen tot de Spaanse spreektaal’. Dit is het eerste artikel waarin wordt beweerd dat Cruijff de uitdrukking aan het Spaans gaf. Auteur: Ruud de W.’.

Nu staat er onder dat oorspronkelijke artikel in de Leeuwarder Courant van september 1993 niet Ruud de W., maar Ruud de Wit. Dat ben ik. Waarom Trujillo ervoor kiest ook verder in het artikel het over Ruud de W. te hebben in plaats van Ruud de Wit, is mij volslagen onduidelijk. Ik kan er maar een ding uit concluderen en dat is dat ik daarmee om een of andere reden gecriminaliseerd word. Immers het gebruiken van initialen in plaats van de volledige naam, gebeurt in de Nederlandse media alleen maar bij crimineel verdachten en veroordeelden.

Overigens, de Leeuwarder Courant was een van de ruim tien Nederlandse regionale kranten die zich in de GPD – waarvoor ik correspondent in Spanje, Portugal en Noord-Afrika was – hadden verzamelend. Dus dit bericht van mijn hand heeft ongetwijfeld ook in andere GPD-bladen als Utrechts Nieuwsblad, Limburgs Dagblad, Haarlems Dagblad en Twentse Courant gestaan.

Trujillo doet uitgebreid ‘veldonderzoek’ namens de redactie van Hard gras, vooral via kroegentochten door Barcelona en komt tot de conclusie dat weliswaar vrijwel iedereen in Barcelona de uitdrukking ‘en un moment dado’ met Johan Cruijff associeert, maar tevens concludeert zij dat ze nergens een bewijs heeft kunnen vinden dat Cruijff die uitdrukking aan het Spaans heeft toegevoegd. En dan komt ze, blijkbaar na veel biertjes gedronken te hebben in Barcelonese barretjes, tot de conclusie dat ik voor deze aan Cruijff aan het Spaans toegeschreven uitdrukking verantwoordelijk ben geweest, samen met mijn vrouw Marjanne W. (Wassink) die in diezelfde tijd correspondent voor de Telegraaf in Spanje was. En dus niet voor de GPD-bladen, zoals Trujillo foutief in haar artikel opschrijft.

Ik zal u haar slotconclusie niet onthouden en let daarbij ook op de verkleinwoorden die ze, enigszins denigrerend blijkbaar, steeds opnieuw gebruikt: ‘Dus er zit een jong journalistenkoppel in Barcelona, appartementje, wijntje, kaarslichtje, tappaatje en op een gegeven moment (sorry) zien ze Johan op het journaal of zoiets voorbijkomen en voor de zoveelste keer En un momento dado zeggen en ze begrijpen wel dat de mensen klappen en lachen maar hun Spaans is ontoereikend genoeg om te begrijpen waarom. Waarschijnlijk keken ze niet naar het lokale satirische tv-programma of ze konden het niet volgen. In ieder geval moet het aan een van die geesten ontsproten zijn: dat het waarschijnlijk wel een letterlijke vertaling van het Nederlands was. Ja, zei de ander, en toen boetseerden ze met z’n tweeën dat verhaaltje, en je hebt verder alleen maar een nuchter volk nodig om die onzin de vlucht te laten nemen die het genomen heeft. Wat mij betreft is un momento dado de liefdesbaby van deze twee, en kom maar op met bewijs dat dat weerlegt.’

Ik zie Henk Spaan al met zijn cynische lach toen hij deze tekst van Trujillo onder ogen kreeg. Wat een prachtig verhaal, dat publiceren we natuurlijk, moet hij hebben gedacht. Maar wat een onzinartikel is het, trouwens ook over een onzinonderwerp. Ach, als je iemand als redactie van een tijdschrift met een low budgetonderzoek erop uitstuurt om vooral obers en barbezoekers te ondervragen, krijg je wel zulke onzin op papier. Marjanne en ik hebben overigens wel degelijk twee Barcelonese liefdesbaby’s: Jacco – in Barcelona geboren en dezelfde kliniek als de ‘Cruijfjes’, ‘Witschejes’ en ‘Koemannetjes’ – en Jinke. Er klopt eigenlijk niets van haar dwaze onderzoek en dito bewering. Ze heeft niet eens het door mij in 1993 geschreven bericht gecontroleerd, want dat is geschreven op basis van een campagne van de gemeente Barcelona om het foutparkeren tegen te gaan. Navraag doen bij de gemeente zou toch zeker de hoogste prioriteit moeten hebben gehad. In plaats daarvan gaat ze te rade bij obers en bierdrinkende Barcelonesen die in 1993 waarschijnlijk niet eens geboren waren.

Beste Carolina, in 1993 was de Barcelonese werkelijkheid totaal anders dan nu. Toen spraken ze in Barcelona nog veelvuldig Spaans en niet vooral Catalaans en wisten zij echt wel dat ‘en un momento dado’ beslist geen gangbaar taalgebruik was. En over het afwijkende taalgebruik van Cruijff werd er toen echt wel regelmatig gesproken, gelachen en geschreven. Vraag het anders nog maar eens na bij de toenmalige president van Catalonië, Jordi Pujol, zoals ook blijkt uit de veel geprezen filmdocu over Cruijff, die niet voor niets ‘En un momento dada’ heet.

Ik heb nog altijd een aantal prachtige persoonlijke anekdotes over Johan Cruijff uit de periode 1989-1994, die ik graag ter beschikking stel aan de redactie van Hard gras en die minstens zo leuk zijn dan het navorsen van zijn gebrekkige Spaans taalgebruik en het steeds weer gebruiken van de uitdrukking ‘en un momento dado’. Zelfs zonder een low budget-vergoeding wil ik die graag optikken als daarmee de mediamythe rond Cruijff verder kan worden ingevuld. En mag ik Carolina nog een goede tip geven: als je met iemand meermalen contact zoekt in een speurtocht over een blijkbaar belangwekkende kwestie als de oorsprong van een uitdrukking als ‘en un momento dado’, is het toch minstens fatsoenlijk die persoon ook op de hoogte te stellen van de publicatie van je artikel. Dan had ik niet tot bijna tien maanden na publicatie hoeven te wachten met deze zomerse reactie. Met hartelijke groeten uit Barcelona en Sitges, dat zeker.

 

 

Advertenties
Comments
One Response to “Over Johan Cruijff, ‘en un momento dado’ en ten onterechte aan mij toegeschreven ‘liefdesbaby’”
  1. Jan Stekelenburg schreef:

    Zo ken ik je weer, Ruud.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: