Slechte ‘docu’ over Buitenmarkt met onterechte kritiek op Markthal Rotterdam

vastgoedmarkt

 

Gisteravond ging ik er voor zitten. Op NPO 2 was een documentaire aangekondigd over de Markthal Rotterdam versus de Centrummarkt. Deze tweedaagse buitenmarkt vindt al decennia op dinsdag en zaterdag plaats op de Binnenrotte, nu tegenover de Markthal. U kunt deze een uur durende ‘docu’ zelf bekijken via de link http://www.npo.nl/2doc/05-10-2016/KN_1684475.

Deze ‘docu’ De Vrije Markt, gemaakt met geld van KRO-NCRV, TV Rijnmond en met een subsidie van het Mediafonds, werd als volgt aangekondigd: ‘Kaasboer Hans, visbakster Carla en groente- en fruitverkoopster Ayfer staan al hun hele leven op de markt in Rotterdam. De komst van de nieuwe markthal zet hun plaats op de markt en hun inkomsten onder druk. De documentaire laat zien hoe deze drie marktkooplieden omgaan met deze ingrijpende veranderingen. De marktkooplui werken sinds generaties op de langste markt van Europa en willen hun manier van leven en tradities behouden. Maar de gemeente Rotterdam wil de markt toekomstbestendig maken. Door de komst van de prestigieuze hal verdwijnt een groot aantal kramen. Ze moeten inschikken, slikken of stikken. Ze mogen hun kraam inruilen voor een eigentijdse versunit. Dan moet je zeven dagen per week open en megahuur betalen. De één strijd tegen het systeem, de ander probeert mee te gaan met zijn tijd. Het is de strijd van een wel heel kleine David tegen een kapitaalkrachtige Goliath. De vrije markt is de debuutdocumentaire van regisseuse Marleine van der Werf. De film gaat in première op het Nederlands Filmfestival 2016, en is geselecteerd voor de debuutcompetitie.’

Nu weet ik het een en ander af van het tot stand komen van de Markthal, de ruimtelijke problemen van de Binnenrotte, de Centrummarkt in Rotterdam en het gemeentelijk beleid met betrekking tot deze markt de afgelopen decennia, en daarom heb ik een uur lang met verbijstering gekeken naar dit debuut Van der Werf. Veel mooi geschoten beelden – weliswaar voor het overgrote deel al drie/vier jaar geleden opgenomen, dus het heeft niets met de actualiteit te maken – van een paar marktkooplieden die het een en ander te klagen hebben over de recessie en het in hun ogen slechte beleid van de gemeente over hun echte en vermeende rechten op een plek op deze ‘grootste markt’ van Nederland. Maar op geen enkele wijze wordt in de ‘docu’ uitgelegd waar het hier om gaat. Dat moeten we als kijkers blijkbaar concluderen uit de geprojecteerde krantenkoppen aan het begin. Met uitzondering van zo’n kop als ‘Marktkooplui willen niet naar de markthal’ komt die markthal gedurende de eerste 45 minuten nauwelijks aan bod.

Ik heb nog eens nagekeken wat een ‘documentaire’ eigen is of behoort te zijn. Daarbij hanteer ik de meest gangbare definitie: ‘Een documentaire is een non-fictieve film met scènes uit de werkelijkheid die een beeld proberen te geven van een bepaalde situatie met als doel de kijker met een probleem te confronteren. Gesprekken en acties komen niet allemaal van een script zoals bij een film, in een documentaire wordt dan ook niet geacteerd.’ Dit klopt in het geval van De Vrije Markt inderdaad deels: het zijn scènes van een bepaalde Centrummarkt-werkelijkheid, ook al zijn die al weer meer dan drie jaar uit. Maar er moet wel een gedachte achter zitten achter die scènes; een diepere betekenis waarom al die beelden zijn gedraaid. Een ‘docu’ over de migrantenstroom naar Europa kan bijvoorbeeld proberen aan te tonen dat het Westen meer moet doen om deze ongelukkige gelukszoekers goed op te vangen. Of dat het tijd wordt dat Westen meer de handen uitsteekt om de ellende in de geboortelanden van de vluchtelingen te verminderen. Een docu over Mugabe kan bijvoorbeeld duidelijk willen maken dat het hier om een absolute dictator gaat die veel te lang aan het bewind kon blijven, omdat het Westen niet in Zimbabwe is geïnteresseerd. Maar zo’n duidelijke gedachte achter de scènes komt op geen enkele wijze aan bod in deze docu ‘van Van der Werf.

Die achterliggende gedachte wordt overigens wel geforceerd geformuleerd in de aankondiging van de docu: ‘Het is de strijd van een wel heel kleine David tegen een kapitaalkrachtige Goliath’. Oftewel de kleine arme kooplieden versus het grootkapitaal van de ontwikkelaar van de markthal. Dat is zeer tendentieus, omdat de komst van de Markthal helmaal niets met de situatie van de Centrummarkt een aantal jaren geleden te maken heeft gehad. Met andere woorden: er is helemaal nooit sprake geweest van een David versus Goliath-situatie

Ik plaats een aantal observaties om dat te ondersteunen en om aan te geven hoe tendentieus het broddelwerk van deze beginnende documentairemaakster is:

– De Centrummarkt in Rotterdam is weliswaar de grootste markt van Nederland, maar wordt slechts op twee dagen per week – dinsdag en zaterdag – gehouden. De marktvloer van de Markthal is zeven dagen per week open. Dat komt nergens in de docu aan bod. Veel marktkooplieden van de Centrummarkt staan op de andere dagen ergens anders in en buiten Rotterdam op een markt.

– De Centrummarkt is de afgelopen decennia een aantal keren verplaatst in en om de Binnenrotte, wat niets met de Markthal te maken heeft gehad, maar met de totale herstructurering van dit deel van de Rotterdamse binnenstad, die begon met het verdwijnen van het Luchtspoor en de aanleg van station Blaak op een verder nagenoeg in de Tweede Wereldoorlog platgebombardeerd stukje binnenstad.

– Het is ook niet zo dat marktkooplieden moesten wijken voor de Markthal, zoals wordt gesuggereerd. Op de plek waar nu de Markthal staat, hebben nooit kramen gestaan, er lag een parkeergarage en er stond een schoolgebouw.

– De Markthal is mede  op verzoek van de gemeente opgezet om een oplossing te vinden voor nieuwe Europese wetgeving op het gebied van bewaren, bewerken en verkopen van verse producten (vis, vlees, groente en fruit), per 1 januari 2006. Omdat deze wetgeving enorme consequenties zou hebben voor de marktkooplieden op de Centrummarkt die die versproducten bewaarden, bewerkten en verkochten, besloot de gemeente een tender uit te schrijven onder marktpartijen voor een marktvloer, die deze marktkooplieden beter zou kunnen faciliteren. Deze Europese regelgeving heeft gevolgen gehad voor alle markthallen in Europa, dus ook voor die in bekende markthallanden als Spanje en Portugal

– De Centrummarkt wordt voor meer dan 90 procent gevuld met marktkooplui die geen versproducten verkopen. Voor deze marktkooplieden is nooit plek geweest op de marktvloer van de Markthal. De docu-maakster Van der Werf laat deze 90 procent van de marktkooplieden ook helemaal niet aan bod komen bij haar opnamen. Ze is dus uitermate selectief bezig geweest bij haar opnamen.

– De gemeente Rotterdam besloot in 2012 tot een nieuwe indeling van de Centrummarkt, omdat de vraag naar kramen veel groter was dan de beschikbare ruimte. Verder wilde gemeente af van kramen in de Hoogstraat. Dat betekende een in de ogen van de gemeente noodzakelijke inkrimping van het aantal kramen op de Centrummarkt, maar dat stond los van de komst van de Markthal. Dat zou ook zijn gebeurd zonder de Markthal. De beslissing om de Markthal te laten bouwen door Provast viel al in 2004!

– Er zijn inderdaad maar weinig marktkooplieden van versproducten overgestapt naar de Markthal. Ontwikkelaar Provast heeft daarvoor overigens heel wat inspanningen gedaan, onder meer door het zogenoemde ‘kraamoverleg’ met een aantal vooraanstaande kooplieden op de Centrummarkt. Dat slechts een paar van hen de overstap hebben gemaakt, heeft vooral te maken gehad met de verplichte openingstijden van de Markthal – zeven dagen in de week, tien uur per dag- en de noodzakelijke investeringen en servicekosten. Een koopman – hij komt ook aan bod in de documentaire – ging uiteindelijk niet over naar de Markthal, omdat hij om religieuze redenen niet op zondag open wilde zijn, iets wat ontwikkelaar Provast wel van hem en alle andere huurders eiste.

– Curieus is dat helemaal aan het einde van deze twijfelachtige documentaire in een soort naschrift de kijker kan lezen dat juist dankzij de Markthal de omzet van flink wat marktkooplieden op de Centrummarkt vanaf eind 2014 is gestegen. Dus waar praten we nu eigenlijk over? Wat wil Van der Werf nu eigenlijk zeggen met haar ‘docu’? Dat de Markthal uiteindelijk een zegen is geweest voor de Centrummarkt?

De marktvloer van de Markthal is – en dat valt regelmatig met name in de lokale edities van het AD en NRC te lezen – voor sommige ondernemers op een teleurstelling uitgelopen. Er ligt overduidelijk een conflict tussen de oorspronkelijke ontwikkelaar Provast en de eindbelegger van de marktvloer, het Franse beursgenoteerde mega retailfonds Klépierre alsook tussen een aantal teleurgestelde ondernemers en de in mijn ogen zeer arrogante Fransen. Dat is betreurenswaardig en schadelijk voor het prestige van de stad Rotterdam die juist met een initiatief als een Markthal zijn nek heeft uitgestoken. Desondanks is de Markthal als geheel – ook internationaal – het meest gelauwerde vastgoedproject uit de geschiedenis en zijn de bewoners, de exploitant van de parkeergarage en ook verreweg de meeste horeca-ondernemers en winkeliers in de plinten uiterst tevreden. Met een kleine 16 miljoen bezoekers over exact twee jaar is de Markthal een van de belangrijkste toeristische en gewaardeerde attracties van Nederland geworden en daar profiteert de Centrummarkt ook van.

In de documentaire zegt een van de marktkooplieden: ‘Wij zijn vrije vogels. Als je ons een kootje zet, dan gaan we met z’n allen dood’. Hiermee suggereert de brave man dat de Markthal dat kooitje is. Ik heb hierboven – hoop ik overtuigend – aangetoond dat er nooit marktkooplieden van de Centrummarkt gedwongen zijn geweest ‘zich op te sluiten op de marktvloer van de Markthal’. Er is hier ook nooit sprake geweest van een David versus Goliath-situatie. Een documentairemaker als Van der Werf moet zich schamen voor haar tendentieus en saai voortkabbelend product, juist omdat het haar debuut is. Ik vraag me trouwens af, waarom deze poging tot een docu met materiaal dat voor 80 procent al drie jaar oud is, nu plots moet worden uitgezonden. Omdat de Markthal deze week twee jaar open is? Dat lijkt me wel erg goedkoop. Bij een goed publiek bestel hoort zelfkritiek. Dat er niemand bij de KRO-NCRV/NPO/TV Rijnmond/Mediafonds tegen Van der Werf heeft gezegd: je hebt hard je best gedaan, maar dit is een inhoudelijk onvoldoende product en zenden we dus niet uit, verbaast me nog het meest. Maar gaat u het vooral zelf zien, nu het toch via de link beschikbaar is gesteld. Ik wil niet het verwijt krijgen dat ik censuur zou willen toepassen.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: