Kunst en vastgoed versus Kerkrade en Ripollés

img_2626

In mijn laatste blog van 2016 heb ik de nodige kritiek geuit aan het adres van Jos Som, burgemeester van Kerkrade. Mijn overheersende mening is, dat een burgemeester niet als vastgoedontwikkelaar moet optreden; dat hij niet arrogant de gemeenteraad – hoe zwak ook – moet negeren en/of schaakmat zetten; en dat hij zeker geen zaken moet doen met ontwikkelaars en partijen op wie op het gebied van integriteit het nodige is aan te merken.

Ik ken Som een beetje. Hij was, voordat hij burgemeester in Kerkrade werd, ook mijn ‘burgervader’ in de nabije gemeente Gulpen-Wittem. Onomstreden is deze CDA-er niet, al was het alleen al vanwege een aantal vastgoedgerelateerde ‘onzorgvuldigheden’. Aan de andere kant mag ik hem: joviaal, een huid als een olifant, ondernemend, goedgebekt en te slim om zich te vergalopperen in persoonlijke vetes. Som en ik hebben ook een gemeenschappelijke liefde: de Spaanse kunstenaar Ripollés, of zoals wij hem noemen, Ripo.

img_0953

Juan Ripollés (Alzira/Valencia, 1932) reken ik al 25 jaar tot een van mijn dierbare relaties. Ik aarzel het woord vriend te gebruiken: vriendschap gaat verder dan elkaar lang kennen, hoe goed ook. In 1990 werd ik samen met mijn vrouw door een vriendin van Ripo – we woonden in Madrid – bij hem uitgenodigd op zijn ‘Plena Luna’ (‘Volle Maan’)-diner in het dorpje Mas de Flors, vlak bij Castellón in de provincie Valencia. Ripollés was toen al een gevestigde Spaans-Valenciaanse kunstenaar. Hij is de zoon van een gewone tuin- en huisschilder, was politiek betrokken en een uitgesproken tegenstander van dictator Franco. Om die reden ruilde hij na de Spaanse burgeroorlog en WO II zijn geboorteland voor Parijs in en werkte nog enige tijd met Picasso. Miró, Dali, zij zijn allemaal op een eigen, specifieke Ripo-manier terug te vinden in zijn werk.

Ik citeer de website van de Maastrichtse galerie Post + Garcia ( www. postgarcia.nl ) van de dochter van Ripollés – Paloma García- en zijn schoonzoon Peter Post uit de aan Kerkrade grenzende gemeente Brunssum: ‘Juan Ripollés, geboren te Castellón, Valencía in Spanje in 1932, is een Mediterraans kunstenaar met een enorme vitaliteit en joie de vivre. Na een moeilijke kindertijd in het na-oorlogse Spanje verhuist hij naar Parijs, alwaar hij een nieuwe wereld van creativiteit en vrijheid ontdekt. Ripollés, die in 1963 terugkeert naar het achterland van Castellón om zich daar definitief te vestigen, schildert het liefst in de brandende zon, omringd door de natuur. Zijn unieke beeld- en vormentaal met een uitgesproken Mediterraans palet appelleert aan positieve, eenvoudige en universele gevoelens. Hij uit zijn levensvreugde en nimmer afnemende energie niet alleen op doek, maar ook in zijn indrukwekkende sculpturen – die de publieke ruimte in steden als Valencía, Castellón, ’s Hertogenbosch en Ede in gestaag tempo veroveren.’

img_0934

Foto: In zijn eigen, door hem zelf vormgegeven Lincoln, scheurt Ripo – ondanks zijn 84 jaar – nog steeds door de nauwe straten en steegjes van Mas de Flors en Castellón

Ripollés is – ook internationaal- een gevestigde kunstenaar met een wat hippie-achtige uitstraling. Zijn werk – vaak grote sculpturen – kunnen een veel Spaanse steden op pleinen en voor grote gebouwen worden aangetroffen. Ook in talrijke musea en private collecties hangt werk van hem. Bekend van hem is onder meer de sculptuur op de ‘spookluchthaven’ van Castellón, een omstreden initiatief van vóór de vastgoedcrisis, die dankzij corrupte ambities van politici en zakenlieden ervoor moest zorgen dat elke regio in Spanje een eigen internationale luchthaven moest krijgen. Ik verwijs graag naar zijn website www.ripolles.es waar een uitstekend beeld kan worden verkregen van zijn werk, zeker van zijn recente werk.

unknown

Foto: Een ruim tien meter hoog kunstwerk van Ripollés bij de ‘spookluchthaven’ van Castellón

Wij hebben thuis ook werk van hem hangen. We zien dus liefhebbers. En we zijn een aantal keren in zijn atelier geweest in Mas de Flors, voor het laatst anderhalf jaar geleden. Een ongelooflijke ervaring om hem daar nog steeds – met zijn 84 jaren – aan het werk te zien, waarbij ik aan de Spaanse nationale televisie in mijn beste Spaans mocht uitleggen waarom hij zo populair is in Nederland.

img_0947

In 1996 was hij er trouwens bij – net als wij – toen de toenmalige Spaanse koning Juan Carlos in Middelburg de Freedom Award-medaille kreeg overhandigd uit de handen van koningin Beatrix. Ripo praatte langdurig met zijn koning die gebruik maakte van de gelegenheid een expositie van de kunstenaar te bewonderen. Ripo heeft dan ook enkele keren in Middelburg en Veere geëxposeerd, net zoals in plaatsen als Amsterdam en Den Bosch.

Maar sinds zijn dochter Paloma met Peter Post is getrouwd en zij een galerie in Maastricht hebben, ligt het hoofdaccent van Ripo’s Nederlandse PR toch in ZuidLimburg. En dan kom ik terug op de burgemeester van Kerkrade, Jos Som die een kunstliefhebber is. Anderhalf jaar geleden – net nadat wij Ripo bezocht hadden in Mas de Flors – kwamen wij Som tegen op het Preuvenemint in Maastricht en vertelde hij ons over zijn initiatief om een grootse sculptuur van Ripo te plaatsen op het plein tegenover het door hem nagestreefde nieuwe Centrumplan Kerkrade (zie hierover ook mijn laatste blog van vorig jaar!). ‘En dit zal niet gaan drukken op de begroting van de gemeente of de belastingbetaler’, verzekerde hij me. ‘Dit moet een cadeau van de burgers aan de stad worden en betaalt in feite zichzelf. Ik heb Ripollés gevraagd honderd kleine replica’s te maken en die bied ik aan relaties, kennissen, sponsoren en burgers aan voor 3000 euro. Het beeld kost 2 ton, dus dat kan uit de opbrengsten van de replica’s worden betaald. Wat overblijft gaat naar de kunstenaar.’

img_0997

Foto: Ripollés aan het werk in zijn atelier in Mas de Flors

Anderhalf jaar hoorde ik er niets meer over, maar afgelopen vrijdag plaatste het Limburgs Dagblad op de cover een fotomontage van Som aan de voet van het beoogde kunstwerk met als kop ‘Elf meter hoog symbool van vitaliteit’. Het beeld van Ripo gaat er in Kerkrade – lijkt het erop – komen, met als naam ‘Viva la Vida’, Leve het leven. Ik citeer Som in het LD: ‘Wij zijn een echte beeldenstad en elk beeld vertelt een verhaal. Dit beeld moet voor het nieuwe Kerkrade staan. Een symbool voor de transitie, vitaliteit en toekomst van deze stad. Geloof me, dit gaat echt een eyecatcher en een landmark worden.’ Ripo heeft bij zijn ontwerp dan ook motieven gebruikt die Kerkrade vertegenwoordigen, zoals de blaasmuziek. Som, refererend aan het bekende vierjaarlijkse muziekconcours WMC in Kerkrade: ‘Veel van zijn kleurrijke figuren bespelen een blaasinstrument’.

Som heeft inmiddels een dertigtal van de kleine replica’s weten te verkopen. Er is dus nog flink werk aan de winkel voor de ondernemende burgervader. Ik vermoed zelfs dat het LD dit artikel vorige week mocht publiceren als een verkapte advertentie om meer replica’s te kunnen verkopen. De vraag is natuurlijk of dit wel goed afloopt. Wat als de verkoop van de replica’s niet vlot en het kunstwerk van Ripo – minimale kosten 2 ton – niet kan worden geplaatst? Blijft Som dan met een eigen financieel risico zitten en met de niet verkochte replica’s? Moet dan de gemeente toch bijspringen? Ik vraag me ook af – ik lees daar in het LD niets over – of de gemeenteraad er iets over te zeggen heeft gehad? Kan een burgemeester zo’n privé initiatief er zomaar doorheen drukken? Kan hij met andere woorden zomaar de hele stad volplaatsen met kunstwerken op basis van zijn eigen smaak? De eerste reacties in Kerkrade zijn trouwens niet onverdeeld positief. Kerkrade is niet bepaald een ‘moderne’ jonge en welvarende stad, maar telt relatief veel ‘grijze’ en werkloze inwoners. Die vragen zich in de lokale media nadrukkelijk af of zo’n beeld als dat van Ripo wel in het stadsbeeld past.

In mijn column in de Vastgoedmarkt-editie van afgelopen december heb ik het ook gehad over de relatie kunst en nieuwe vastgoedontwikkelingen. De kop boven de column was: ‘Maak van elk vastgoedproject een kunstwerk’. Ik refereerde daarbij met name aan de toegevoegde waarde van de kunstwerken van Arno Coenen en Iris Roskam in de Markthal Rotterdam en recentelijk in de Beurspassage in Amsterdam. Thie Liebe, een inmiddels gepensioneerde vastgoedgigant, die menig project in Nederland ontwikkelde, reageerde direct positief op deze column en verwees naar zijn pogingen om kunst en vastgoed ie integreren in een ontwikkeling. Hij noemde met name ‘zijn’ ontwikkeling als ‘head’ MBO –later ING Real Estate Development – van het hoofdkantoor van MBO, nu ING in de jaren ‘tachtig in Amsterdam Zuidoost, op basis van een antroposofisch ontwerp van de architecten Alberts en Van Huut. In zijn reactie zegt Liebe nu: ‘Een ervaring om niet snel te vergeten’. Overigens ditzelfde kantoorgebouw staat op de nominatie om te worden herontwikkeld tot een appartementencomplex, met behoud van de architectuurkunst van het oorspronkelijke ontwerp.

83c1d887-3524-4771-9814-06cd1c674c41_amsterdamse-poort-1_450

Foto: Kunst en vastgoed: de antroposofische architectuur van Alberts en Van Huut in Amsterdam

De sculptuur van Ripollés die vóór het Centrumplan van Kerkrade moet verrijzen, is echter niet te vergelijken met wat er in de Markthal of de Beurspassage is gebeurd. Daar vormt de artistieke inbreng van de kunstenaars een geïntegreerd deel van het vastgoedproject. Dat is met de sculptuur van Ripo in Kerkrade niet het geval.

Maar ik vind het een prijzenswaardig initiatief van met name burgemeester Som, waarvan ik hoop dat dat ook zal worden omhelsd door de inwoners van Kerkrade. Ik kan me wel voorstellen dat veel Zuid Limburgers de band tussen Ripollés en Kerkrade wel erg dun vinden en zich afvragen waarom er niet door Som is gekozen voor een lokale kunstenaar. Er zullen beslist inwoners zijn die Som verwijten er op een privé belang bij te hebben, omdat hij nu eenmaal Ripollés kent. Een ding is voor mij zeker: Viva la Vida kan een kleurrijke bijdrage vormen om het kolenzwarte en vergrijsde Kerkrade op te fleuren. Maar wat je ook aan superlatieven kunt koppelen aan de kunstenaar Ripollés, dit kunstwerk zal er weinig aan toevoegen om van burgemeester Som’s Centrumplan Kerkrade als vastgoedontwikkeling een daadwerkelijk commercieel succes te maken.

 

Advertenties
Comments
One Response to “Kunst en vastgoed versus Kerkrade en Ripollés”
  1. Buurgemeente Kerkrade heeft het danig te stellen met de kunst van Huisman en de kunsten van kunstenmakers Jongen Bouw en Weller, en kunstliefhebbers Riet de Wit en anderen…….nee, een gemeente die al te veel naar kunstenaars, kunstenmakers en kunstliefhebbers luistert, dat gaat altijd fout!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: