Is de Zuid-Afrikaanse retailgigant Steinhoff – met hoofdkantoor in Nederland – nog te redden?

 

Unknown

In de Nederlandse media is slecht mondesmaat bericht over de snelnaderende ondergang van de Zuid-Afrikaanse retailgigant Steinhoff. Toch is de Europese en globale betekenis van deze retailonderneming enorm. In ieder geval staan er 130.000 arbeidsplaatsen op de tocht bij het bedrijf, waarvan het hoofdkantoor – Steinhoff International Holdings – wegens fiscale redenen op de Herengracht in Amsterdam is gevestigd. Steinhoff zelf is juist in Nederland nauwelijks op retailgebied actief . Wel wordt de Europese logistiek van de verschillende formules vanuit Nederland geregeld, onder meer via de internationale handelsonderneming Habufa Meubelen in Hapert. Habufa is leverancier aan grootwinkelbedrijven, inkoopcombinaties, groothandels en meubelwinkels met zo’n 240 werknemers.

Unknown-1Unknown

Velen in de retailsector zullen overigens van de naam Steinhoff – dat noteringen heeft in Johannesburg en Frankfurt – nog nooit hebben gehoord. Maar des te meer van de retailketens die vanuit Amsterdam financieel worden aangestuurd en vanuit Sandton (Johannesburg) operationeel. In totaal heeft Steinhoff meer dan 40 retailbrands onder zich en 12.000 winkels wereldwijd in 30 landen. In Duitsland bijvoorbeeld Poco en Impuls Kitchen, in Frankrijk Conforama, Lipo in Oostenrijk en Zwitserland, Kika in Oost-Europa, in Groot-Brittannië Harveys en in de VS en het Verre Oosten Mattress Firm, Freedom, Mozi, Snooze en BayLeatherRepublic. De grootste belangen liggen echter in Afrika – en dan met name in Zuid-Afrika – met ketens als PEP, Ackermans en Shoe City. Steinhoff bezit ook de Zuid-Afrikaanse franchise van autoverhuurder Hertz. In 2016 probeerde Steinhoff overigens nog het Britse elektronicaconcern Darty over te nemen (eigenaar onder meer van BCC), maar verloor de biedingsstrijd aan het Franse Fnac. In plaats daarvan nam Steinhoff een paar maanden later de eveneens Britse discountformule Poundland over.

images-1

De val van Steinhoff werd afgelopen woensdag ingezet door het onverwachte vertrek van CEO Markus Jooste. Hij gaf als reden voor zijn vertrek ‘onregelmatigheden in de cijfers die het bedrijf hanteerde, met name buiten Zuid-Afrika’. De koers van Steinhoff kelderde onmiddellijk in Johannesburg en Frankfurt met ruim 60 procent. Aanzienlijke pakketten aandelen zouden de afgelopen maanden al elders zijn ondergebracht, wat als een teken wordt beschouwd dat shortsellers ze gebruiken voor het speculeren op een daling van de koers. Vrijdag daalde de koers van Steinhoff naar nog slechts 10 procent van de waarde van het begin van de week. Inmiddels is accountantskantoor PwC ingeschakeld om onderzoek te doen naar de jaarverslagen van de afgelopen jaren, terwijl de grootste oppositiepartij in Zuid-Afrika, DA (Democratic Alliance) een onderzoek heeft geëist tegen de accountant van Steinhoff, Deloitte. Al eerder kwam een andere grote auditfirma in Zuid-Afrika, KPMG serieus in opspraak wegens dubieuze zaken met de omstreden Indiase vrienden van de corrupte en opnieuw van verkrachting beschuldigde president Jakob Zuma, de Guptas.

De publicatie van de jaarcijfers voor 2017 is voorlopig op de lange baan geschoven. Een andere schatrijke blank Zuid-Afrikaanse zakenman en goede vriend van Jooste, Christo Wiese (76) treedt voorlopig op als CEO van de onderneming. Deze Wiese is zelf een belangrijke aandeelhouder in Steinhoff (hij verkocht ‘zijn’ PEP aan Jooste) en heeft waarschijnlijk zo’n 2 miljard euro aan beurswaarde in Steinhoff verloren. Moody’s heeft de kredietwaardigheid van Steinhoff vrijdag verlaagd tot junkstatus, omdat gevreesd wordt dat de uitstaande schulden niet langer meer kunnen worden terugbetaald.

Steinhoff International was in de eerste plaats Markus Jooste (56) zelf, lange tijd beschouwd als een zakelijk ‘wunderkind’. Hij is een schatrijke en succesvolle Afrikaanstalige Zuid-Afrikaan die niet vaak op de voorgrond treedt, maar wel breed werd bewonderd in de Afrikaanstalige media. Hij heeft daar liefkozend de naam ‘boytjie’ (jongetje) verdiend. ‘He is a lekker boytjie’ noemde een zakenrelatie afgelopen week Jooste dan ook tegenover The Times.

Jooste behoort tot een klein groep megarijke blanke ondernemers, die onder meer vanuit Stellenbosch (het idyllische wijnstadje bij Kaapstad) het hele land veroverde en nu ver daarbuiten opereert. Stellenbosch is bijvoorbeeld ook de thuishaven van een andere Zuid-Afrikaanse wereldwijde retailgigant, de Rembrandt Group, met als centrale persoon John Rupert, de zoon van de overleden tabak- en industriële gigant Anton Rupert. De huidige activiteiten van de Rembrandt Group (of Trust) zijn verdeeld in twee bedrijven: Remgro (mijn-activiteiten, en financiële en industriële belangen) en Richmont. De activiteiten van Richmont worden aangestuurd vanuit Zwitserland en omvatten ketens en brands als Cartier, Alfred Dunhill, Piaget, Baume & Mercier en Montblanc.

De in Pretoria geboren Jooste studeerde ook in Stellenbosch – de beroemdste Afrikaanstalige universiteit van het land – voor registeraccountant en promoveerde in Kaapstad waar hij aanvankelijk werkte voor de al genoemde Wiese. Hij stond ruim 30 jaar bij Steinhoff aan het roer. Jooste staat bekend als een ‘ladyman’ en fervent liefhebben van dure paarden. Hij is Zuid-Afrika’s grootste paardenfokker en zijn paarden lopen overal in de wereld in de races die ertoe doen.

De impact in Zuid-Afrika van de financiële problemen bij Steinhoff is enorm. Steinhoff behoort tot de top 15 van Zuid-Afrikaanse beursgenoteerde bedrijven en heeft als aandeelhouder een aantal pensioenfondsen, onder meer met een deelname van 8,6 procent door PIC (Public Investment Corporation, een soort ABP) en het Government Employees Pension Fund (GEPF). Om een voorbeeld te geven van de impact: door de daling van de beurswaarde van afgelopen week verdampte de investering van PIC in Steinhoff in een klap van 20 miljard rand (1,2 miljard euro) naar 3,6 miljard rand.

Met name vanuit de vakbonden (Cosatu) en de Black Business Council (BBC) is woedend gereageerd op de teloorgang van Steinhoff en er wordt rekening gehouden met een immens banenverlies, als de onderneming failliet gaat. Ketens als PEP, Ackermans en Shoe City bevinden vooral in de winkelcentra in zwarte woonwijken en plattelandsgemeenten. Verreweg het meeste personeel is zwart. Cosatu wil dat de nu teruggetreden voorzitter van de Raad van Bestuur, tevens grootaandeelhouder Jooste wordt gearresteerd en de BBC die in de media nog wel eens het verwijt krijgt vooral frauduleus te zijn met nauwe banden met het ANC, spreekt over ‘een onethische en corrupte manier van zakendoen’ door Jooste en zijn medebestuursleden.

Voor vele zwarte stemmers – vooral ter linkerzijde van het politiek spectrum, dus het ANC – is de gang van zaken rond Steinhoff opnieuw een bewijs dat de economische en welvaartsverhoudingen in het land na de vrijlating van Nelson Mandela in 1999 en de eerste democratische verkiezingen in 2004 niet wezenlijk zijn veranderd. Daardoor lijdt de zwarte werkende klasse – maar ook de overgrote meerderheid aan werklozen die onder het bestaansminimum verkeren – nog steeds onder de gevolgen van decennialange (economische) apartheid. Daarnaast wordt steeds vaker in de media aangestipt dat de rijkere blanken financieel sinds 2004 nauwelijks hun posities hebben hoeven opgeven en nog steeds hun, met kapitalistisch aangeduide spelletjes kunnen en mogen spelen. Ik denk dat ze een punt hebben in het geval van Steinhoff en Jooste.

Vanochtend, bij het openen van de beurzen, herstelde het aandeel Steinhoff zich overigens een beetje, mede omdat er onderhandelingen zijn aangekondigd door Wiese c.s. om de liquiditeit van de onderneming te vergroten en ervoor te zorgen dat de winkels en ketens gewoon kunnen blijven doordraaien. Wat het standpunt van de verschillende banken in deze zal zijn, is nog onduidelijk.

Advertenties
Comments
One Response to “Is de Zuid-Afrikaanse retailgigant Steinhoff – met hoofdkantoor in Nederland – nog te redden?”
  1. paul schreef:

    AFM onderneemt actie: ttps://www.afm.nl/nl-nl/professionals/nieuws/2017/dec/onderzoek-deloitte-steinhoff

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: