Bij de dood van de bijzondere vastgoedman Jan Voerman

Unknown

Bron foto: Vastgoedmarkt

Vandaag, vrijdag 5 januari, wordt Jan Voerman in zijn geliefde Rotterdam begraven. Ik was graag op de afscheidsplechtigheid aanwezig geweest, maar verblijf buiten de landsgrenzen maakt dat onmogelijk. Afgelopen zaterdag bereikte mij al het bericht dat Jan een dag eerder was overleden na een kort ziekbed. Natuurlijk met zijn 75 jaar veel te jong.

In het boek Vastgoedmarkt 40 jaar heb ik Jan Voerman opgevoerd als een van de veertig persoonlijkheden die de afgelopen decennia de Nederlandse vastgoedbranche vorm en inhoud hebben gegeven. Zo’n ‘ranglijst’ is subjectief, maar terugkijkend ben ik nog steeds van mening dat Jan in dat selecte lijstje thuishoort. Met name met de voormalige accountmanager van Vastgoedmarkt, ‘onze’ Ria Wijnberger heeft Jan altijd een zeer vriendschappelijke band gehad en daar profiteerde Vastgoedmarkt – en dus ook deze voormalige hoofdredacteur – van door zijn open en vaak onverbloemde manier van communiceren.

Bij het napluizen van jaargangen van Vastgoedmarkt blijkt dat hij daarin voor het eerst in 1978 opduikt als oprichter – samen met een paar Rotterdamse particuliere beleggers – van Fortress. Dat werd ‘een private beleggings- en ontwikkelingsmaatschapij met als vestigingsplaats Rotterdam’. Daarvoor werkte hij tot 1975 als directeur bij de Westland/Utrecht Hypotheekbank en de Besto Group.

Met Fortress speelt hij een belangrijke rol bij de redding van de op dat moment grootste vastgoedbeheerder van het land, Kok Group International. Voerman en zijn partners nemen de Kok Group over, samen met FGH Bank. Later blijkt dat het ad hoc geformeerde consortium er maar 1 gulden voor betaalde in een soort papieren constructie. Deze overname is wel het begin geweest van een langdurige en vaak intensieve samenwerking tussen Voerman/Fortress en FGH Bank, een samenwerking die onder meer resulteerde in grootse woningprojecten aan de Franse Mediterrane kust en later ook in Spanje.

In de jaren ‘negentig gaat Fortress samenwerken met het beursfonds Westinvest, maar dit avontuur maakt Voerman bijna bankroet. Hij vertelde me ooit, dat hij daaruit twee dingen had geleerd: altijd open en integer handelen en vooral zoveel mogelijk risico’s vermijden. Daarna is Fortress lange tijd vooral een handelskantoor in commercieel vastgoed en neemt onder meer het gebouw Europoint IV in Rotterdam over.

Aan het begin van de 21ste eeuw werkt Fortress bij deals samen met Imca Vastgoed van Erik de Vlieger. Zoon Roeland treedt dan ook tot het bedrijf toe. Als De Vlieger in de problemen komt vanwege een onderzoek door de Fiod, wordt die samenwerking om integriteitsredenen beëindigd. De verzelfstandiging van Imca Vastgoed onder leiding van Ton van Oosten leidt in 2005 tot een definitieve breuk met De Vlieger en tot de vorming van de nieuwe vastgoedmaatschappij Maeyveld. De belangrijkste aandeelhouder in Maeyveld, Joop Koster, komt echter in 2007 te overlijden en met steun – en ook enigszins onder druk – van de banken neemt Fortress de omstreden vastgoedonderneming over. Daarmee krijgt Fortress onder andere de herontwikkeling van New Babylon in Den Haag in portefeuille. Jan Voerman heeft dan al formeel een stap teruggezet en zijn aandelen in Fortress overgedragen aan zoon Roeland. Maar hij blijft tot vlak voor zijn dood nauw bij het bedrijf betrokken als adviseur.

Ik heb een aantal persoonlijke herinneringen aan Jan, een imposante man die onmiddellijk op iedereen indruk maakte en nooit op een negatieve manier. Jarenlang was de Nieuwjaarsreceptie van Fortress op de eigen locatie aan het Rotterdamse Haringvliet hét vastgoedevent van het jaar. De beste wijn, haring, mooie wijnen, vooral sigaren en als klapstuk de hutspot die de eveneens helaas overleden meesterkok Cas Spijkers serveerde. Er werd gevochten om een uitnodiging, waarbij de auto’s met chauffeur van zowel private als institutionele vastgoedpartijen uiteindelijk altijd in het centrum van de stad wel een plekje vonden. Met Jan als stralend middelpunt en vooral als geweldige gastheer.

Ook de verzuchting van Jan in 2007 toen Fortress na lang wikken en wegen Maeyveld overnam, staat in mijn geheugen gegrift. ‘Ik was er helemaal niet zo’n voorstander van, want ik vreesde allerlei problemen in de Maeyveld-portefeuille tegen te komen. Daarom heeft de due diligence ook zo lang geduurd. En ondanks die lange en zorgvuldige due diligence werden we toch nog met een flink aantal ‘lijken in de kast’ geconfronteerd.

Niet lang daarna kwam Fortress zelf in de problemen, met name vanwege de vastgoedcrisis. De banken wilden hun leningen terug. Op de Expo Real besloot Voerman FGH-directeur Peter Keur direct te benaderen om te voorkomen dat de banken de stekker eruit zouden trekken. ‘Ik heb decennia languitstekende zaken gedaan met FGH en ben altijd mijn verplichtingen nagekomen. Ik heb FGH ook geholpen door de overname van Maeyveld. Nu moet FGH wat voor ons terugdoen.’ Zijn persoonlijk ingrijpen – ook al was zoon Roeland al formeel de baas – bleek succes te hebben, want de drie banken die nogal wat leningen aan Fortress hadden verstrekt – ING, SNS en FGH – bleken uiteindelijk bereid toch een deal te sluiten, alleen maar vanwege de goede band die ze altijd met Jan Voerman hadden gehad.

De aandacht die Fortress met name in Quote kreeg, deed hem ook wel eens verdriet. Vooral omdat zijn zoon en opvolger Roeland daarin vaak op een patserige manier werd opgevoerd. De verhalen over de kapitale villa van Roeland aan de Middellandse zee – die was gekocht van Jan de Bouvrie –  kon hij maar matig waarderen. ‘Het is natuurlijk niet goed voor onze naam, als de vak- en roddelbladen schrijven hoe slecht het met ons gaat en Roeland toch weer met zijn villa in de media opduikt.’ Maar de verstandhouding tussen vader en zoon is desondanks uitstekend gebleven en beiden hebben altijd warme, liefdevolle en waarderende woorden over elkaar gehad.

Een anekdote is nog interessant. Vele jaren bleef een klein groepje Rotterdamse ondernemers – ‘The Seven Club’ – elkaar vrijwel wekelijks bezoeken in het Rotterdamse restaurant Old Dutch. Dan werd er gegeten, gelachen en werden vooral verhalen verteld. Jan Voerman bleef op die manier ook tot het laatst op de hoogte van wat er echt in het vastgoedwereldje speelde. De overlijdensadvertentie van deze The Seven Club zegt het allemaal: ‘Als goede vriend en zakenman toonde je een goede mens te zijn die voor iedereen een luisterend oor had en altijd probeerde te helpen.’

De dood van Jan Voerman valt vrijwel samen met die van twee andere bijzonder particuliere vastgoedmannen: Tom Westermeijer en Dik Wessels. Met de iets oudere Westermijer – met wie hij ook zaken heeft gedaan – had hij gemeen dat ze beiden Rotterdamse roots hadden. Dik Wessels – hoewel enige jaren jonger – is altijd een goede zakenrelatie gebleven.

Het moet Jan ongetwijfeld pijn hebben gedaan dat de rol van ‘zijn’ Fortress de afgelopen jaren vrijwel is uitgespeeld. In 2010 – toen de vastgoedcrisis zich flink deed gelden – bestond de vastgoedportefeuille van Fortress nog uit zo’n 60 verschillende projecten en panden, met een boekwaarde van toen iets minder dan 400 miljoen euro en met een vreemdfinanciering van ruim 300 miljoen euro. Met name door de afwaardering van de meeste projecten – onder meer van het immense project New Babylon – kwam de portefeuille echter steeds nadrukkelijker onder water te staan en werd de druk van de banken steeds groter.

Ook zoon Roeland Voerman heeft – ondanks de onvoorwaardelijke steun van zijn vader en diens adviezen – Fortress niet echt kunnen redden en is als gevolg daarvan nog slechts met een paar projecten aan de slag, veelal onder een andere naam. Jan was daar echter opvallend realistisch over. De tijd van grote private vastgoedportefeuilles die zwaar zijn gefinancierd, is – mede door de nieuwe kapitaaleisen van de banken – voorgoed voorbij, wist hij als geen ander. Met de dood van Jan Voerman is wat dat betreft ook een definitieve streep gezet onder een stukje bewogen private vastgoedgeschiedenis in Nederland. Maar zijn naam, zijn vriendelijkheid, zijn sluwe maar ook keiharde, altijd integere, open en volhoudende manier van zakendoen in het vastgoed, zal nog lang worden gemist.

Advertenties
Comments
3 Responses to “Bij de dood van de bijzondere vastgoedman Jan Voerman”
  1. j.m. de Jager schreef:

    De top kok was niet den Blijker, maar ons aller helaas overleden : Cas Spijkers !

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: