OM slaat de plank mis waar het gaat om witwassen

Ik heb een non-residential account in Zuid-Afrika bij de Standard Bank. Dit vanwege betalingen als ik daar weer eens op bezoek ben. Daarbij gaat het om kleine bedragen, zoals het betalen van een rekening in een restaurant, de elektriciteits- en waterrekening en een inboedelverzekering. Die account heb ik al 15 jaar en is bekend bij de Nederlandse belastingdienst.

Ik zorg voor voldoende saldo door er af en toe geld op te storten vanaf mijn Nederlandse ING-rekening. Die betalingen lopen via de Zuid-Afrikaanse Reservebank. Het betreft bedragen van rond de 1000 euro, slechts zelden meer. Toch krijg ik bij deze overmakingen tussen mijn eigen, persoonlijke rekeningen elke keer weer een bericht van de Foreign Desk van de Standard Bank, dat ik eerst via een formulier moet aangeven waar dat geld vandaan komt en waarvoor het is bestemd. Dat leidt soms tot vertragingen van een week of meer. Voor bedragen boven de 50.000 Rand – op dit moment iets meer dan 3000 euro – gelden trouwens veel striktere regels over de afkomst van het geld en waar het voor bedoeld is en neemt het emailproces veel meer tijd in beslag.

Soms is dat ophouden van het overmaken van zo’n klein geldbedrag, totdat de goedkeuring is verleend, vervelend, maar ik heb er vrede mee. Dit soort regelingen is immers bedoeld om witwassen tegen te gaan en daar heb ik niets op aan te merken. Zuid-Afrika is een land met veel corruptie, tot in de hoogste regeringskringen, dus dat de Reserve Bank daar een hand achter probeert te krijgen, is alleen maar prijzenswaardig. Ken uw klant en ken uw land.

Het trieste is wel, dat dit soort controlepraktijken vooral een zaak is voor ‘normale’ klanten zoals ik me zelf beschouw. Het echte witwassen gebeurt subtieler maar soms – zoals bij de criminele Gupta-bende rond de vorig jaar min of meer afgezette president Jacob Zuma – heel openlijk met de nodige dedain naar de overgrote meerderheid van de bevolking die helemaal niets heeft en dus al helemaal niets wit te wassen heeft.

Na 15 jaar in het buitenland te hebben gewoond en gewerkt, weet ik dat er tussen de zogenoemde Eerste, Tweede en Derde Wereld helemaal geen verschil bestaat als het gaat om witwassen en corruptie. Sterker nog, ik denk steeds vaker dat het in onze eigen Eerste Wereld allemaal veel erger is en dat wij feitelijk het slechte voorbeeld geven.

De afgelopen weken lieten twee voorbeelden van witwaspraktijken (‘money laundering’) bij de Nederlandse bank ING en de Danske Bank zien. Met name de dubieuze praktijken bij ING zijn in de media ruimschoots uit de doeken gedaan. ING heeft namelijk een megaboete gekregen van 775 miljoen euro, omdat het bankmanagement niet heeft ingegrepen, terwijl klanten honderden miljoenen via hun ING-bankrekeningen witwasten. Hoe is dat mogelijk, blijf ik me maar afvragen? Ik weet dat het hier om nogal wat transacties gaat, maar met de enorme bedragen die ermee moeten zijn gemoeid, moeten er toch ergens wel alarmbellen zijn afgegaan. En is niet het devies: Ken uw klant?

Het OM heeft twee jaar lang onderzoek gedaan, maar hoeveel klanten via ING geld hebben kunnen witwassen is blijkbaar niet meer te achterhalen. Het OM heeft het over tientallen concrete signalen en aanwijzingen dat ING zich mogelijk schuldig maakte aan strafbare feiten. Hoezo mogelijk? Voor mij is witwassen gewoon crimineel en moet in ieder geval voor de rechter worden gebracht. De schikking van 775 miljoen euro die met ING is overeengekomen, werd als volgt door Margreet Fröberg van het OM uitgelegd: ‘Bij een veroordeling krijg je een proces voor de rechtbank, waarbij de duur langer is, maar uiteindelijk gewoon dezelfde straf kan worden opgelegd.’ En:‘Dankzij de schikking hebben wij ook afspraken met ING kunnen maken over aanpassingen in de organisatie, om herhaling te voorkomen.’ Over een zo makkelijke afweging denken heel wat private personen die door datzelfde OM zijn beschuldigd van witwassen – en meestal voor aanzienlijk geringere bedragen – heel anders, lijkt me.

Natuurlijk was er direct sprake van heel wat ‘gerommel’ in de media en de politiek over de verantwoordelijken bij ING over deze witwaszaken. De Raad van Bestuur van ING besloot CEO Ralph Hamers te laten zitten, maar offerde wel na grote politieke druk zijn CFO Koos Timmermans. Hamers verklaarde met veel poeha niet te zullen terugtreden, omdat hij persoonlijk leiding wil geven aan het verbeteringsproces. Dat klinkt als een fraudeur die tegenover de rechter verklaart: je moet me maar niet in het gevang stoppen, ik ga het nu echt allemaal anders doen.

 

Wat er is gebeurd met het witgewaste geld, met de partijen die er crimineel achter zaten, met de werkelijke verantwoordelijken en direct betrokkenen bij ING – al dan niet bewust – om dit witwassen mogelijk te maken, hebben we niets meer gehoord. Gezien de boete moet het in deze door het OM onderzochte zaken alleen al om miljarden zwarte bedragen (waarschijnlijk afkomstig van drugshandel!) gaan, die nu blijkbaar wit zijn. Maatschappelijk moet dat voor iedere trouwe belastingbetaler, een gotspe zijn. In ieder geval is dat voor mij wel zo. En bij de Standard Bank maken ze zich al zorgen over 1000 euro die ik via mijn eigen ING-rekening overmaak!

De witwaszaak bij de Danske Bank is nog wat spectaculairder. Deze grootste Deense bank publiceerde de resultaten van een eigen onderzoek naar witwaspraktijken met transacties via de Etske tak van de bank. De bank zegt zelf dat het gaat om zo’n 200 miljard euro tussen 2007 en 2015, waarvan ‘een aanzienlijk deel’ verdacht is. De topman Thomas Borgen van de bank is inmiddels afgetreden: hij wel! De transacties betroffen met name miljarden euro crimineel geld uit Rusland. Dat betekent dat deze malafide Russische miljarden euro nu ‘legaal’ in de internationale geldhandel terecht zijn gekomen. Met de hulp vaak van ‘nette’ juristen, fiscalisten, voetbalbestuurders (die zich immers graag laten omkopen door welgestelde Russen om hun kluppie te redden en vooral vooruit te helpen) en eigenlijk gewoon met de westerse, kapitalistische selectieve moraal.

Ik vind het juist dat het OM dit soort enorme bedragen omvattende witwasoperaties onderzoekt, maar heb serieuze problemen wanneer datzelfde OM vervolgens met een schikking komt, terwijl niet duidelijk is geworden waarom de verantwoordelijken niet voor de rechter worden gebracht en worden veroordeeld als duidelijk is dat zij mede de boel bewust hebben belazerd of zich hebben laten belazeren. Met een beetje administratie en de toepassing van algoritmen moet dat toch makkelijk na te trekken zijn: wie waren erbij betrokken, waar kwam het geld vandaan en waar is het naar toe gegaan? Ook kun je serieuze vragen stellen over de rol van de betrokken accountants en de toezichthouder DNB. Ik heb altijd gedacht dat de DNB toestemming moet geven om grote bedragen door te boeken?

Datzelfde OM – met medeweten van Belastingdienst en DNB – voert trouwens al jaren een hetze tegen vastgoedmensen die steeds opnieuw worden beschuldigd van witwassen en valsheid in geschrifte. In de gevallen die ik ken, gaat het daarbij zeker niet om miljarden euro’s. Toch worden deze ‘vastgoedschurken’ zowel door het media, door de politiek en door het OM voorgesteld als de ‘ergste’ criminelen ooit. Selectieve verontwaardiging noem ik dat.

Die onderzoeken van het OM duren ook nog eens vele jaren en kosten een kapitaal aan maatschappelijk geld. Met soms uitgaven die ik als onzin zou willen bestempelen. Ik denk bijvoorbeeld aan het onderzoek van twee jaar tegen ex TCN-eigenaar Rudy Stroink en diens vrouw Saskia van Bohemen, die ervan worden beschuldigd voor 1,7 miljoen euro zwart te hebben betaald om een huurverlenging van een datacenter te bewerkstelligen. Het schijnt zelfs dat het OM een microfoon heeft geplaatst in de auto van Stroink om gesprekken over deze zaak tussen hem en zijn vrouw op te nemen.  Het moet niet idioter worden, en dat geldt ook voor de eis van het OM om het duo veroordeeld te krijgen voor ‘lidmaatschap van een criminele organisatie’. Net zoals ik het belachelijk en buiten alle proporties vond dat twee rechercheurs van het OM ‘in vermomming’ naar de Expo Real in München vlogen om Jos van Rey en Piet van Pol in de luren te leggen vanwege twijfelachtige declaraties. Zonder echt resultaat overigens want beiden zijn slechts marginaal veroordeeld.

Maar het gaat verder: het OM is al ruim tien jaar bezig om Harry Muermans vanwege witwassen veroordeeld te krijgen, terwijl – als dat al het geval is geweest, wat ik betwijfel – het om een bedrag van nog geen miljoen euro gaat. Tien jaar kosten van de procesvoering, de inzet van dure advocaten en het gegeven dat iemands leven en zakendoen buitensporig zijn aangetast door de duur van het onderzoek en de aandacht in de media. Hier is echt de maatschappelijk relevantie helemaal zoek.

Witwassen is verkeerd en verkeerd gedrag moet worden aangepakt. Daar hebben we een OM voor en een rechter. Maar wat in het geval van ING is gebeurd, riekt naar klassenjustitie, als je dat vergelijkt met veel witwasbeschuldigingen tegen onder meer vastgoedmensen.  Daar komt nog bij dat ik het vermoeden heb, dat ING en Danske Bank maar een klein facet vormen van de hele internationale integriteitsfraudeproblematiek via banken en andere geldverschaffers en -bewaarders. Ik ben geen expert, maar wat er bij ING en Danske Bank is gebeurd, lijkt me schering en inslag bij de internationale bankwereld en mogelijk zelfs de gewoonste zaak van de wereld. De echte criminelen komen daarmee maar al te makkelijk weg.

De verontwaardiging van de politiek over wat er bij ING is gebeurd – zonder echt hard op te treden – noem ik dan ook lachwekkend. Russen met enorme hoeveelheden zwart geld kopen voetbalclubs op – ook in Nederland -, sponsoren dure wielerploegen, bezitten half Londen en we schijnen daar ook nog eens blij om te moeten zijn. Hetzelfde geldt voor de grote bazen van de drugskartels. Zonder al dat globale, criminele en frauduleuze geld zou de economie immers tot stilstand kunnen komen. Want dan worden er geen jachten, dure auto’s, kapitale villa’s, voetbalclubs in de problemen en ultra luxe goederen meer ge- en verkocht.

Een minder selectief gedrag, een snellere manier van werken en geen tunnelvisiegedrag zouden het OM en de DNB sieren als het gaat om witwassen en frauduleuze geld- en belastingconstructies. Het is dringend noodzakelijk de echte fraudeurs en witwassers van deze wereld – en hun banken, accountants, juristen en adviseurs die witwassen faciliteren – keihard aan te pakken, ook al vrees ik dat het al te laat is en dat het zwarte, maar nu witgewaste geld al de feitelijke macht in deze wereld heeft overgenomen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: