UWV en de ironie van een statement als ‘Reken ons af op de prestaties’

U hebt het ongetwijfeld in de kranten gelezen. UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) is weer eens in opspraak. Deze keer, omdat arbeidsimmigranten (wat een lelijk woord, trouwens!) blijkbaar eenvoudig fraude kunnen (konden?) plegen met WW-uitkeringen. Dus met belastinggeld. Die WW-uitkeringen zijn een zaak van het UWV, omdat de uitkeringsinstantie zorgt voor de uitvoering van werknemersverzekeringen, zoals de WW, WIA, WAO, WAZ, Wazo en Ziektewet. Dat doet het UWV als zelfstandig bestuursorgaan in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het is daarom dat Wouter Koolmees, als minister van dit departement, een onderzoek heeft aangekondigd met de toevoeging dat hij daaruit hoopt ‘lessen te trekken’. Koolmees zei ook in de Tweede Kamer, dat ‘de integriteit van de UWV-top boven elke twijfel verheven moet zijn en dat niet de indruk moet ontstaan dat zij uitkeringsfraude door de vingers ziet.’

Ik moest bij het lezen van deze obligate woorden denken aan 2004. Toen was UWV ook in opspraak en moest de Tweede Kamer een aantal keren debatteren over de beweerde mistoestanden bij deze uitkeringsinstantie. De aanleiding was in dit geval een typische vastgoedaangelegenheid en betrof de huisvestingskosten van UWV in het nieuwe Amsterdamse kantorencomplex La Guardia Plaza. In de media deden allerlei verhalen de ronde over de onderliggende deal, waarbij ook werd gesuggereerd dat de UWV-adviseur in deze, Jones Lang LaSalle een dubbele courtage gedeclareerd zou hebben.

De affaire kostte het hoofd van de toenmalige UWV-directeur Tjibbe Joustra, die overigens daarna nog een fantastische ambtelijke loopbaan kon volmaken. En er kwam een onderzoek van de commissie-Meijer naar de gang van zaken bij UWV en een vervolgonderzoek van PWC naar de makelaarskosten bij deze grootste huurtransactie van 2002. Een jaar later volgde opnieuw een onderzoek in opdracht van minister De Geus van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Deze keer naar  beweringen van de voormalige directeur Facilitair en Inkoop van UWV, Jan de Jonge, over fraude en corruptie. Ook het OM was zich inmiddels met deze zaak gaan bezig houden. Het nieuwe onderzoek werd uitgevoerd door AT Osborne, maar bracht geen overtuigend bewijs dat er inderdaad gefraudeerd was. De twee UWV-topmannen werden vrijgesproken en dat gold ook voor vastgoedadviseur namens Boer & Croon, Thom Dijksman. De affaire kostte overigens later wel de twee toenmalige directeuren van Jones Lang LaSalle de kop, zonder dat er overigens daarvoor ooit een formele link is gelegd met de UWV/La Guardia-affaire. Jan de Jonge werd trouwens wel veroordeeld.

Als achtergrond: UWV ontstond is 2002 als een fusie van zes uitvoeringsinstellingen: Cadans, Gak, GUO, SFB en USZO en opdrachtgever Lisv tot één organisatie. In 2009 fuseerde UWV ook met het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI). In 2004 regelde UWV zo’n 1,3 miljoen uitkeringen per maand en werden premies geïnd bij ruim 350.000 werkgevers. In de Januarinota 2018 stelde UWV voor dit jaar uit te gaan van 305.300 WW-uitkeringen en 808.200 arbeidsongeschikten, die een uitkeringen moeten ontvangen.

Naar aanleiding van de nieuwe affaire bij UWV over via het fonds frauderende arbeidsimmigranten sloeg ik nog eens het jaarverslag van UWV over dat fatale jaar 2004 open. Dat jaarverslag kreeg de titel ‘Reken ons af op onze prestaties’.

Een citaat uit het voorwoord: ‘Na drie jaar UWV is het goed om de balans op te maken: hoe vervult onze organisatie zijn maatschappelijke opdracht? In hoeverre maken we waar wat we onszelf bij de start in 2002 hebben opgelegd? En: waren dit haalbare doelstellingen gezien de enorme complexiteit van de fusie van de uitvoeringsinstellingen?. (-) In onze strategische koers hebben wij een paar duidelijke uitgangspunten vastgelegd: de focus ligt eerst op werk en dan pas op uitkering; de klant staat in alle opzichten centraal; en de organisatie wordt efficiënter en dus goedkoper. (-) Het is een kunst om je bij het nastreven van je doelstellingen niet al te veel te laten leiden en afleiden door incidenten die in de media soms flink worden uitvergroot. Wij vertellen u niets nieuws als we constateren dat UWV – publicitair gezien – niet vaak positief naar voren komt. We zouden soms best weleens willen zien dat er in de berichtgeving en in de reacties daarop wat meer aandacht is voor de complexiteit van de opgave waarvoor we staan. U begrijpt dat dit een scenario is waarin best weleens iets misgaat. En dat gebeurt zo nu en dan ook.‘ Het UWV zegt in 2004 dan ook: ‘De komende jaren gaan we onverdroten voort met het verbeteren van de klantprocessen’ (-) Samengevat: een beter product voor minder geld. En wat vragen wij aan u? Kijk vooral naar de feiten en reken ons af op onze prestaties.’

Pakweg 14 jaar later kan de krantenlezer en tv-kijker van Nieuwsuur – dat de wantoestanden bij UWV naar buiten bracht – niet anders concluderen dat UWV opnieuw door het ijs is gezakt. De mooie woorden van begin 2005 blijken vooral te zijn voor de eigen parochie van naïeve politici. Ik neem aan dat de UWV-top zich ook nog steeds uitstekend kan vinden in de sneren naar de media, zoals dat ook in 2004 gebeurde. Minister Koolmees erkent dat de controle ‘te mager is geweest’.Tja, wat heet ‘mager’. Hierdoor konden onder meer honderden Poolse arbeidsimmigranten een uitkering opstrijken, terwijl ze niet in Nederland verbleven. Ook konden zij zo’n uitkering krijgen, nadat zij vrijwillig ontslag hadden genomen.  Controle van de kant van UWV was er niet. En dit is beslist niet de eerste affaire van dit soort gedurende de afgelopen veertien jaar.

Opvallend is het niet dat de oppositie naar aanleiding van de uitzendingen van Nieuwsuur met het verwijt is gekomen, dat UWV er nog steeds een puinhoop van maakt. Dat is wat een oppositie tijd doet. Maar de coalitie doet de fraudes eigenlijk af met de constatering dat ‘er heel hard bij UWV wordt gewerkt’ en dat ‘waar er wordt gehakt, nu eenmaal spaanders vallen’.  De minister geeft slechts toe dat ‘er ondanks signalen niet is doorgepakt’, hoewel hij het woord ‘wanbeleid’ niet in de mond wil nemen.

Wat ik signaleer is een soort gelatenheid waarmee de Tweede Kamer, maar feitelijk de hele samenleving reageert op de berichtgeving in Nieuwsuur over stelselmatige fraude bij de uitkeringen van het UWV en diie afdoet met de constatering ’dat het een en ander het rechtvaardigheidsgevoel raakt,’ maar vervolgens berust in de nietszeggende opmerking dat ‘het anders moet’. In ieder geval wordt er niemand afgerekend, terwijl dezelfde politiek dat bijvoorbeeld wel eist van wantoestanden bij ondernemingen als ING en Rabobank. De oppositie wil natuurlijk wel verdergaan en bij het onderzoek ook de Rekenkamer betrekken om de hele uitkeringsdienst onder de loep te nemen en de PVV wil zelfs een parlementair onderzoek.

Dat laatste zal beslist niet gebeuren. Het UWV valt weliswaar onder de ministeriële verantwoordelijkheid, maar blijft een zelfstandig opererende onderneming met zoveel politieke gevoeligheden dat niemand zich daaraan wil branden. En al helemaal niet een kabinet met een wankele veelpartijenbasis en een geringe Kamermeerderheid.

Daar waar in 2004 nog verhitte debatten werden gevoerd over dubbele courtages bij een huurcontract en de kranten vol stonden over privé-vertrekken voor de topbestuurders met ‘gouden kranen’ (wat grote onzin bleek), is de publieke commotie over de nieuwe en echte fraudegevallen bij UWV nu vrijwel te verwaarlozen. De leiding van UWV zal zichzelf opnieuw op de borst kloppen en, net als in 2004, blijven roepen dat ‘zij afgerekend wil worden op haar prestaties’. Alleen blijft het de bekende vraag of die afrekening ooit zal plaatsvinden. Nee, volgens de huidige minister van Sociale Zaken, worden er hoogstens  ‘lessen getrokken’.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: