De ene rechtbank is de ander niet: mijmeringen bij de integriteitsvonnissen over Rudy Stroink en Harry Muermans

Afgelopen vrijdagavond zat ik in de Zuid-Afrikaanse bush bij het vuur, met een sigaartje in de mond en een glas rode wijn naast me. Genieten dus! Iedereen heeft zo zijn kleine zonden. Op de achtergrond speelde een cd die ik ooit heb gekregen van Bouwfonds: Una Odissea,uitgevoerd door het Nederlands Blazers Ensemble. De cd kreeg ik na een exclusieve en met extreme luxe omgeven voorstelling van het  Nederlandse Blazersensemble ten behoeve van gasten van de Bouwfonds Holding in en rond het befaamde kasteeltje in Hoevelaken. Er moeten die avond – ik denk dat het in 2006 is geweest – zeker 1000 gasten zijn geweest die Bouwfonds voor dit relatie-event met talrijke vastgoedbonzen maar ook politici en burgemeesters, had uitgenodigd. Met als totale kosten meer dan de 1 miljoen euro. Het kon niet op, daar bij Bouwfonds.

Enige tijd later was Bouwfonds verkocht en opgesplitst en weer twee jaar later bleken zowel de divisies commercieel vastgoedontwikkeling en vastgoedfinanciering op allerlei manieren betrokken te zijn geweest bij ethisch onacceptabele zaken. We kennen allemaal het Klimop-schandaal en wat er van Bouwfonds Property Finance terecht is gekomen, nadat het SNS Property Finance was geworden. De eindverantwoordelijken bij de Bouwfonds Holding – de feitelijke bestuurders en commissarissen (inclusief Hans Wiegel) – zijn echter nooit aangeklaagd voor hun zeer goedbetaalde wanbeleid en zijn goed weggekomen met al hun ’zonden’.  Ze genieten van hun dure pensioenen, hun kookclubs en wijnproeverijen. Het is hen door mij niet gegund.

Maar de uitvoering van Una Odissea was toen, en ook nu nog, steeds prachtig. Vandaar dat ik er graag naar luister, zeker op een zwoele avond in de bush. Una Odisseais overigens gebaseerd op Homerus’ Odyssee en geïnspireerd op het gedicht Ithaca van de Griekse dichter Konstantin Kavafis. Ik citeer de website van het Nederlands Blazers Ensemble: ‘De reis (naar Ithaca) en de omzwervingen van Odysseus zijn metaforen voor de zoektocht naar onszelf. Odysseus spreekt tot de verbeelding van ons, moderne mensen, met onze behoefte aan zekerheden. Hij neemt ons mee op een reis waarvan het doel alleen maar bereikt kan worden als we afzien van dat wat ons het dierbaarst is: de zekerheid van een veilige route, de troost van vrienden en metgezellen, en last but not least onze eigen naam. De tegenslagen en moeilijkheden waarop Niemand (Nessuno) stuit tijdens zijn omzwervingen, zijn de tegenslagen en moeilijkheden die wijzelf, dag na dag, jaar na jaar, tegenkomen, hopend dat wij ons eigen Ithaca zullen vinden.’

Ik begin deze blog met deze herinneringen aan Una Odissea, omdat ik tijdens het luisteren ernaar in de Zuid-Afrikaans avondlijke natuur een telefoontje ontving van Harry Muermans, een vastgoedman uit Roermond van 72 jaar. Die werd vrijdag door de rechtbank in zijn woonplaats tot negen maanden gevangenis veroordeeld vanwege beweerde frauduleuze handelingen bij het Bouwfonds-project Eurocenter, dat onderdeel uitmaakte van de Klimop-zaak. Ik ken Muermans redelijk goed en heb gezien wat zijn queeste tegen het OM bij hem en zijn gezin heeft aangericht. Het gaat hier om een zaak uit 2006 waarvoor het OM maar liefst tien jaar nodig heeft gehad om hem veroordeeld te krijgen. De Niemand van het hierboven weergegeven citaat zou Muermans kunnen zijn. Hij vroeg me vrijdagavond of ik al had gehoord wat de rechtbank in Roermond die dag middels een persbericht als vonnis tegen hem had uitgesproken. Ik hoor veel geluiden in de bush van Zuid-Afrika, maar niet direct dat soort zaken. Die juridische en vastgoedtamtam was hier nog niet te horen geweest.

Toen Muermans me belde, zat ik net te denken aan de rechtszaak en het vonnis tegen een andere bekende vastgoedman, Rudy Stroink, een dag eerder, bij de rechtbank in Zwolle. Ook dat betrof een integriteitskwestie. Stroink – oprichter van de ooit vermaarde vastgoedpartij TCN – en zijn vrouw Saskia van Bohemen werden afgelopen donderdag schuldig verklaard aan omkoping, maar ze kwamen er van af met  werkstraffen en voorwaardelijke geldboetes. De insteek van het OM was het omkopen van een medewerker van het Amerikaanse Google. Stroink en zijn vrouw – ook een voormalige TCN-bestuurder, met wie hij twee jaar geleden trouwde – zouden zo’n 600.000 euro aan steekpenningen hebben betaald. TCN balanceerde in 2008 door slecht bestuur en daarbovenop ook de kredietcrisis op de rand van faillissement. Cruciaal was de rol van Google bij de huur van een datacentrum in de Eemshaven. Met de veroordeelde omkoping werd de verlenging van de huur van een TCN-datacentrum in de Eemshaven door Google gegarandeerd. Verder hoopten Stroink en zijn vrouw de ontwikkeling en verkoop van een nieuw datacentrum voor Google in Groningen veilig te stellen. Daarmee zou de beroerde financiële situatie van TCN in ieder geval eventjes zijn gered. Stroink en Van Bohemen hebben deze beschuldigingen door het OM overigens steeds ontkend. Ze vinden dat ze zelf door de Google-medewerker en diens zakelijke partner zijn belazerd.

De rechtbank in Zwolle vindt echter dat het OM overtuigend heeft bewezen dat het duo bewust heeft aangezet tot omkoping middels fraude en witwassen, maar acht niet bewezen dat zij dat deden als ‘lid van een criminele organisatie’. Ook ging de rechtbank niet mee in de zware eis van het OM tot zware onvoorwaardelijke gevangenisstraffen. Stroink moet nu een werkstraf van 240 uur accepteren en heeft verder 9 maanden cel voorwaardelijk opgelegd gekregen. Van Bohemen komt weg met een werkstraf van 180 uur  en zes maanden cel voorwaardelijk. De rechtbank beargumenteerde de ‘lagere’ straffen met de opmerking dat de fraude niet was verricht uit eigenbelang, maar om TCN te redden.

Ik vind dit een Salomonsoordeel, waarbij de rechtbank zowel de kool als de geit heeft gespaard. Stroink en Van Bohemen zijn vanzelfsprekend woedend over het vonnis en zullen ongetwijfeld kiezen voor hoger beroep. Zonde van het geld en de emoties. Ik kan me niet voorstellen dat ze er in hoger beroep beter af komen. Het probleem in hun geval is, dat ze overtuigd zijn van hun onschuld, maar ook niet kunnen ontkennen dat er met de betalingen van de Google-bestuurder het nodige fout is gegaan. Of beter gezegd, dat dat hele huur- en verhuurproces met Google niet deugde. Dat ze dus veroordeeld zijn, is terecht. Ook bestuurders moeten zich realiseren dat ze een eigen verantwoordelijkheid hebben als het gaat om fouten die ze bij hun bedrijfsvoering hebben gemaakt. Dat ze nu dus een strafblad hebben als het vonnis blijft staan, is daarvan de logische consequentie. Maar al met al ben ik van mening ze met deze uitkomst goed wegkomen en ze er beter aan doen de veroordeling te accepteren.

Hoe anders is een dag later de uitspraak van de rechtbank van Roermond in de zaak tegen Harry Muermans. Ik heb in eerdere blogs al aangegeven wat ik van die hele zaak van het OM tegen Muermans vindt. In één woord: schandalig. Wat Muermans ook in de deal tussen Bouwfonds en het Philips Pensioenfonds inzake Eurocenter verkeerd moge hebben gedaan, je laat het als OM er niet op aankomen dat iemand tien jaar moeten wachten op een proces, terwijl nota bene de echte schuldigen in de Klimop-zaak al jaren geleden zijn veroordeeld en voor het overgrote deel hun straf hebben uitgezeten.

Ik doe geen inhoudelijke uitspraak over het gegeven of Muermans al dan niet bewust ooit in 2006 iets fout heeft gedaan in de Eurocenter-zaak. Maar zeker is dat het OM het afgelopen decennium in deze zaak de ene fout na de andere heeft gemaakt en zaken met puur amateurisme heeft verdraaid. Dat de rechtbank van Roermond nu de eis van 12 maanden van OM – plus nog eens een flinke terugbetaling van ruim 1 miljoen euro – heeft gehonoreerd , maar wel drie maanden gevangenis in mindering heeft gebracht vanwege de lange duur van het hele proces, heeft niets met een Salomonsoordeel te maken. Dit lijkt meer op een samenspanning tussen het OM en de rechtbank om iemand die al grotendeels kapot is gemaakt, nog verder onderuit te halen.

Ik ken de dossiers in de zaak-Muermans goed, ik heb een aantal keren de zaak tegen hem bijgewoond en uitgebreid met zijn advocaten uitgesproken. Dat de advocaat van Muermans in deze zaak heeft betoogd dat ‘het Openbaar Ministerie niet-ontvankelijk moet worden verklaard, omdat sprake zou zijn van een opeenstapeling van onzorgvuldigheden van het OM en omdat de redelijke termijn is overschreden’,onderschrijf ik volledig. Nog meer verbaas ik me erover dat de rechtbank in Roermond van oordeel is dat ‘niet is gebleken van enige schending van het recht op een eerlijk proces’. Dit is geen eerlijk proces geweest.

Verbaasd ben ik ook door de constatering van de rechtbank ‘dat van enig moreel besef bij verdachte voor het laakbare van zijn handelen niet is gebleken.De rechtbank vindt verder dat het juist is dat deze zaak lang heeft geduurd, voordat die inhoudelijk door de rechtbank werd beoordeeld en uitspraak werd gedaan. Het tijdsverloop kan deels aan het OM worden toegerekend, maar ook voor een substantieel deel aan verdachte.’ Wat een onzin. Als een verdachte van mening is dat hij onschuldig is, kun je hem dan verwijten dat hij dat tot het einde volhoudt?

Harry Muermans zal ongetwijfeld hoger beroep aantekenen en daarin kan ik hem helemaal volgen. Waar hier een Salomonsoordeel was vereist, heeft de rechtbank van Roermond gekozen voor een ongekend zware strafmaat. Dat de rechtbank daarbij ‘ook rekening heeft gehouden de leeftijd van Muermans, het nagenoeg (?) blanco strafblad en de gevolgen die deze zaak al voor verdachte heeft gehad, zoals ook door verdachte ter zitting naar voren is gebracht’, wordt met drie maanden minder gevangenisstraf niet bepaald ‘goedgemaakt’. Zelfs vergeleken bij een aantal veroordelingen voor de echte ‘daders’ in de Klimop-zaak wordt Muermans met negen maanden opvallend hoog getroffen. Een voorwaardelijk straf, eventueel een aantal maanden werkstraf zouden in dit geval rechtvaardiger en menselijker zijn geweest en ik ben ervan overtuigd dat Muermans daarin uiteindelijk berust zou hebben, ook al vindt hij dat hem helemaal niets te verwijten valt.

Hier in de bush van Zuid-Afrika – waar ik ook hoor over de vonnissen voor pro Zwarte-Piet demonstranten met 240 uur taakstraf voor het blokkeren van een rijksweg (blijkbaar is dat net zo erg als het omkopen van een Google-bestuurder of het jarenlang politiek rotsooien waarvoor Muermans’ stadgenoot Jos van Rey is veroordeeld) – ben ik opnieuw gaan twijfelen aan de Nederlandse rechtsstaat en vooral de manier waarop vonnissen worden gevoerd, uitgesproken en geformuleerd. Daar valt toch voor een doorsnee Nederlander geen kaas meer van te maken. Ik neem daarom nog een sigaartje, een glas wijn en sluit mijn ogen om Una Odissea opnieuw te horen. En ik hoop oprecht dat Muermans de kans krijgt in hogere beroep zijn ‘eigen Ithaca’te vinden. Van de rechtbank in Roermond hoeft hij op geen steun te rekenen, is nu gebleken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: