Vastgoed en criminaliteit: een wel erg makkelijke verbinding

Eind augustus werd het rapport De achterkant van Amsterdam over de drugsgerelateerde criminaliteit in de hoofdstad gepubliceerd. Dit rapport van onderzoekers Pieter Tops en Jan Tromp over de drugseconomie in de stad zorgde voor heel wat opschudding. Met name door de constatering van de onderzoekers dat drugs gerelateerde criminaliteit in Amsterdam vrij spel heeft en dat de overheid onmachtig is daar iets tegen te doen. In een samenvatting van het rapport door de Volkskrant staat letterlijk: ‘Het ontbreekt de centrale overheid aan kennis, regie en uithoudingsvermogen om criminelen en hun handlangers de pas af te snijden’. 

Niet bepaald een verrassende conclusie. Iedereen in Amsterdam – maar eigenlijk ook in Nederland –  weet dit. In mijn afgelegen Zuid-Limburgse dorpje – met een vijftigtal huizen – hebben we ook een flinke hasjplantage zien oprollen, zonder dat we dat in de gaten hadden dat daar iets loos was. Of misschien wel beter: we wilden het gewoon niet weten. Want vanwege privacy en sociaal isolement zorgen we ervoor ons niet teveel te bemoeien met wat buren mogelijk uitspoken.

Een van de belangrijkste oorzaken voor dit immense probleem is, aldus de onderzoekers, de traditionele tolerantie van Amsterdam, waarbij normafwijkend gedrag met name in het gebruik van drugs wordt getolereerd. De Volkskrant kwam daar het afgelopen weekeinde nog eens op terug, met een reportage over het Amsterdam Dance Event (ADE), met 400.000 bezoekers het grootste dancefestijn ter wereld. Die reportage droeg als kop ‘Dit is het drugswalhall van Europa’.Nergens in dit artikel een werkelijk kritische opmerking over de schade – zowel fysiek, psychisch en financieel – die dit massale drugsgebruik aanricht.

De cijfers zijn onthutsend. Zo zou er voor 200.000 euro per dag aan cocaïne in Amsterdamse neuzen verdwijnen en concludeerde de GGD in 2016 al dat 21 procent van de volwassen Amsterdammers cannabis had gebruikt. ‘Het dagelijkse handelsverkeer om de lokale gebruikers en de toeristen in hun behoeften te voorzien is intensief. (-) Een toenemende groep bezorgers verkoopt ‘alles’. Zij versturen soms hele lijsten via een appje of een sms,’ aldus de opstellers van het rapport. ‘Hoeveel dealers, runners en bezorgers er zijn, is niet te achterhalen. Datzelfde geldt voor het bedrag dat Amsterdammers en toeristen spenderen aan drugs. Mogelijk gaat het om honderden miljoenen euro’s’, schreef de Volkskrant.

Het tolerante drugsgebruik geldt trouwens niet alleen voor Amsterdam, want ‘heel Nederland is verwikkeld in de illegale drugsindustrie.’ Verder is Nederland ‘de Europese draaischijf’ voor de handel in cocaïne en andere drugs geworden. Met als resultaat dat ‘de criminele top miljoenen verdient, mogelijks zelfs miljarden euro’s met deze internationale handel’.

Ik wil het in deze blog niet hebben over de morele kant van het drugsprobleem. Net zomin ik iets wil zeggen over de morele aspecten van andere verslavingen zoals gokken, seks, roken en alcohol. Dat blijf ik principieel een persoonlijke zaak vinden, waar de overheid niet in mag en moet treden. Maar ik heb wel oog voor de gevolgen die algemeen als crimineel worden aangeduid: liquidaties en andere grof geweld, vrouwenhandel, het onttrekken van vastgoed aan productieplaatsen voor cannabis en xtc in plaats van wonen en werken voor ‘normale landgenoten, belastingontduiking, een snel groeiende groep van kansloze jongeren en het werken met zwart geld.

Ik wil het hier dus vooral hebben over de criminele relatie tussen vastgoed en drugs en andere vormen van criminaliteit. Want in vastgoed komt – en niet alleen in Nederland – verreweg het meeste criminele (drugs)geld terecht. Toen ik in 2001 hoofdredacteur van Vastgoedmarkt  werd, stonden de kranten al vol over fraude met vastgoed, integriteit en de wankele scheidslijn tussen onder- en bovenwereld. En sindsdien is er weinig veranderd in de media en bij de politiek. Die blijven maar herhalen dat vastgoed niet deugt. Iedereen die over meer dan een normale hoeveelheid geld beschikt, doet er trouwens al decennia lang goed aan dat in vastgoed te stoppen. Waar dat geld vandaan komt, is eigenlijk vanuit dat opzicht niet van belang: de loterij gewonnen, cocaïne invoeren, een eigen bedrijf verkopen, speculeren op de beurs, een meer dan belachelijk salaris verdienen, afpersen, belasting ontduiking, oud geld. Kortom, het doet er niet toe.

Een fraai voorbeeld voor hoe het mis kan gaan is bijvoorbeeld Suriname, waar heel wat woningen, gronden en locaties inmiddels op de een of andere manier in handen van drugskapitaal terecht zijn gekomen, met een president die al decennia geleden werd veroordeeld vanwege zijn betrokkenheid bij drugshandel. Maar internationaal staat Suriname er helemaal niet zo slecht voor, en toeristen komen er graag. En de politiek – vaak met een geheugen van een kakkerlak – loopt helemaal leeg van boosheid als ‘onze’ minister van buitenlandse zaken Suriname een voorbeeld ‘van een mislukte staat’ noemt. Ik geef toe, niet bepaald genuanceerd, maar daarom niet minder waar. Ik ben in ieder geval de Decembermoorden niet vergeten. Blijkbaar mag je bepaalde meningen en waarheden niet verkondigen, en al helemaal niet als ze etnische politiek vertegenwoordigen. En Suriname is slechts een pars pro toto.

De onderzoekers Tromp en Tops leggen in hun Amsterdam-rapport nadrukkelijk de vinger op de zere plek waar het gaat om het bestrijden van excessen als gevolg van ‘onze’ tolerantie ten opzichte van drugs. Want die ligt uiteindelijk bij de overheid die ons vertegenwoordigt, dus uiteindelijk de politiek waarvoor wij eens in de zoveel jaar naar de stembus gaan: ‘Van een goede samenwerking tussen de verschillende instanties lijkt geen sprake. Gemeentelijke diensten, hulpverlening, Rijk en justitie blijken vaak langs elkaar heen te werken. Door die gefragmenteerde manier van werken – en soms ook door de wet- en regelgeving – bereikt informatie vaak niet degenen voor wie die relevant is’. Daar ligt eigenlijk het echte probleem, bij de politiek.

Als het allemaal niet zo serieus zou zijn, moet ik hier gewoon om lachen. Ik heb zelf in de vorige eeuw jaren in Amsterdam gewoond en heb de stad van een afstand zien veranderen. Overal doken er nieuwe winkels op – vooral kappers, belwinkels, geldwisselkantoren – en nieuwe horecagelegenheden, terwijl het voor iedereen duidelijk was dat dit niet klopte. Wie zijn de eigenaren, waar komt dat geld vandaan, betalen ze eigenlijk wel belasting, hoe hebben ze die posities in godsnaam kunnen bemachtigen? Ik durf te stellen, dat de werkelijke reden dat de prijzen van woningen in de randstad zo zijn opgelopen, gerelateerd is aan de schaarste die er is ontstaan doordat veel posities en locaties door criminelen zijn opgekocht. Of door mensen die het om andere redenen niet zo nauw nemen met geaccepteerde normen en waarden. Ik wijs bijvoorbeeld op het scheefwonen in sociale woningen, die ook nog eens worden geëxploiteerd als verhuurproject.  En eigenlijk vinden velen dat daar ook helemaal niets mis mee is of dat dat in ieder geval ‘getolereerd’ moet worden. Behalve natuurlijk als het om hun buren gaat. Met andere woorden: de politiek en de stemmers hebben het gewoon met open ogen laten gebeuren.

En waarom eigenlijk die onmacht om het een en ander echt aan te pakken? We leven in een tijd waar zo’n beetje alles in data kan worden gestopt – en dat is ook vaak het geval – maar juist daardoor lijkt de controle op paspoorten, sofinummers, rijbewijzen, huur- en koopcontracten, regels en wetten, belastingaangiften en noem maar op blijkbaar steeds moeilijker te worden. In ieder geval weten criminelen er raad mee, onder andere door stromannen – en vrouwen in te huren, door bevriende adviseurs, advocaten en notarissen, door ‘schijnbeheersconstructies’ en het oprichten en aanhouden van bv’s waarvan niet meer vast te stellen is wie er eigenlijk achter zitten. De huidige privacy wetgeving werkt daarbij zeker niet in het voordeel van ambtenaren, overheden, journalisten en onderzoekers die proberen te achterhalen of het allemaal wel klopt.

In zijn laatste column in Vastgoedmarkt (in het oktobernummer) gaat de door mij gewaardeerde Tom Berkhout (hoogleraar bij het Nyenrode Real Estate Center) ook op deze zaak in. ‘Wat het publiek al decennia lang wist en waar praktijkmensen al even lang voor waarschuwden, heeft nu de aandacht van de politiek weten te krijgen. De ‘onderwereld’ (drugs- en wapenhandel, mensensmokkel) heeft zich inmiddels stevig genesteld in de ‘bovenwereld’, met ondermijning van de structuren die de samenleving overeind houden tot gevolg.’

Berkhout, die de vastgoedsector op zijn duimpje kent, vervolgt: ‘Met een brede zwaai worden omvangrijke sectoren over één kam geschoren en wordt er nogal wat verondersteld over ‘de vastgoedsector’. Die sector is heel breed en diep. (-) Het is natuurlijk onzinnig om ‘de vastgoedsector’ of al die andere sectoren weg te zetten als criminele organisaties. Integendeel, de branche- en beroepsorganisaties in het vastgoed, zoals de IVBN, de NEPROM en de KNB, hebben flink opgeschaald na de bouw- en vastgoedfraude. Er is veel aandacht voor fraudepreventie. Maar kennelijk verwachten politici en bestuurders nog veel meer.’

Hij besluit zijn column met de constatering die in het verlengde ligt van die van de in het begin genoemde onderzoekers Tromp en Tops: ‘Maar dan moet de politiek ook de werktuigen verschaffen (wet- en regelgeving met name op gebied van privacybescherming en dergelijke) om de genoemde branches armslag te geven’.

Dat zal niet gebeuren, weet ik uit democratische ervaring. De politiek – en in het verlengde daarvan de media – zijn inmiddels al weer met heel andere zaken bezig: Brexit, Hong Kong, Syrië, de belachelijke Catalaanse onafhankelijkheidskwestie, de verder uitbreiding van de EU met nepstaten als Albanië, de baard van onze koning, het ooit vreemd gaan van zanger Marco Borsato, de decennialange story van ‘De neus’ of Judas, of een verdwaasde familie in Ruinerwold. Echte nieuws en fake-news door elkaar. We huren gewoon Peter R. de Vries in die vervolgens elke dag alle talkshows tegen een aantrekkelijke vergoeding kan afgaan en we noemen dat ook nog journalistiek.

Niets zo vergankelijk als een politiek onderwerp of een waar of vermeend schandaal. En dat weten, ironisch genoeg, de echte criminelen maar al te goed. En daarom kunnen ze vrijwel ongestoord hun gang gaan. Of dat nu met vastgoed, auto’s of luxe goederen gebeurt. In ieder geval is vastgoed niet per se crimineel – in de meeste gevallen zelfs niet, zoals Berkhout stelt – maar wordt dat zeker door de politiek en de media wel zo vaak beweerd. Wedden dat er volgend jaar weer zo’n rapport verschijnt als dat van Tromp en Tops, dat vervolgens diep in een lade verdwijnt.

 

Comments
One Response to “Vastgoed en criminaliteit: een wel erg makkelijke verbinding”
  1. Jos van de Mortel schreef:

    Ik zie in Heerlen dat zelfs het OM politiek gekleurd is! Liegen en bedriegen is er gewoonplaats geworden! De handhaving wordt steeds politiek selectiever!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: