Chipshol: Jan Poot is vooral pootje gelicht door falende overheid

Het lijkt een fraaie overwinning voor de familie Poot: de uitspraak van de rechtbank van Haarlem vorige week, waardoor de Luchtverkeersleiding Nederland (LNVL) ruim 19 miljoen euro aan schadevergoeding moet betalen aan projectontwikkelaar Chipshol. Maar uiteindelijk is die 19 miljoen slechts een schijntje van de 120 miljoen, die Chipshol indirect altijd heeft geclaimd van overheidsinstanties en Schiphol in het al ruim twee decennia durend juridisch conflict over de ontwikkeling van grond in de buurt van luchthaven Schiphol.

Schiphol-gate – zoals de Poot-affaire populair kan worden genoemd – gaat terug naar 1993. In dat jaar kocht Jan Poot samen met een aantal Rotterdamse vermogende partners – o.a. de broers Van Andel en Harry Nefkens – zes miljoen vierkante meter grond rond Schiphol. Poot noemde het nieuwe vastgoedbedrijf met een knipoog Chipshol. Het was de bedoeling rond de luchthaven een woon- en werklocatie te realiseren, Schiphol City. Een vooruitziende blik van Jan Poot die in ieder geval meer dan de directie van Schiphol of de gemeente Haarlemmermeer oog had voor de potentie van de luchthaven op langere termijn.

Poot was dan ook gepokt en gemazeld in het vastgoed. Hij begon zijn loopbaan als planoloog bij de provincie Zuid-Holland, maar werd een echte ondernemer. Zo was hij onder meer oprichter en eigenaar van de ontwikkelaar Eurowoningen – goed voor meer dan 10.000 woningen. Dat bedrijf verkocht hij in 1986. Met het geld dat hij overhield aan deze verkoop – en financieel gesteund door een aantal partners – richtte hij zich vervolgens op de potentie van het nog vaak uit landbouw grond bestaande polderlandschap rond Schiphol. Uiteindelijk kochten Poot en zijn partners 600 hectare grond.

Maar al snel begonnen de problemen voor Poot. Met name zijn partner Harry van Andel wilde zijn investering in Chipshol te gelde maken en begon stukken grond door te verkopen. Daar kwam nog bij dat Schiphol de plannen van Poot helemaal niet zag zitten en liever zelf via Schiphol Real Estate de vastgoedontwikkelingen rond de luchthaven in de hand hield. Het eerste juridisch conflict dat Poot uitvocht met Van Andel dateert uit 1994. De zaak diende in Den Haag met Hans Westenberg als rechter. Westenberg gaf verrassend Van Andel gelijk, maar Poot liet het er niet bij zitten. Pas in 2000 werd het oorspronkelijke vonnis teruggedraaid. Van Andel en Poot kregen beiden 150 hectare uit de grondvoorraad die na de verkopen door Van Andel nog over waren in de portefeuille.

Daarmee was de zaak niet voorbij. Chipshol wilde begin deze eeuw toch beginnen met het bebouwen van een deel van de grondvoorraad, het zogenoemde Groenenberg-terrein, een stuk grond van 21 hectare. Daarvoor moest de gemeente Haarlemmermeer de bestemming wijzigen. De gemeente had daar niet zo veel zin in vanwege de goede relatie met Schiphol. Er volgde een aantal juridische procedures, maar in september 2002 keurde de Raad van State de bestemmingswijziging goed. Noodgedwongen verleende Haarlemmermeer in februari 2003 aan Poot dan ook de bouwvergunning, maar dat beviel Schiphol nog steeds niet. Nog opvallender was dat de toenmalige staatssecretaris Melanie Schultz van Verkeer en Waterstaat haar oor naar Schiphol liet hangen en al een week later met een bouwverbod kwam. Haar argument was dat de door Poot te ontwikkelen kantoorgebouwen een gevaar zouden betekenen voor het luchtverkeer.

Poot liet het er opnieuw niet bij zitten en startte nieuwe juridische procedures, die hij vergezeld deed gaan met paginagrote advertenties in landelijke dagbladen. Lappen tekst waarin hij uitvoerig – en vaak in onbegrijpelijke juridische taal – uit de doeken deed waarom hem onrecht werd aangedaan. Hij won uiteindelijk in 2007, maar het werd vooral een Phyrus-verwinning. Haarlemmermeer schikte en betaalde Chipshol 1 miljoen euro, terwijl de provincie Noord-Holland met 12 miljoen euro over de brug moest komen. Ook luchthaven Schiphol moest van de rechtbank 16 miljoen euro overmaken. Poot’s droom van een Schiphol City was echter voorbij. De affaire betekende wel het einde van de politieke loopbaan van Schultz.

Een andere affaire – overigens nauw verbonden met de eerder genoemde rechter Westenberg – hield vervolgens een hele tijd politiek Den Haag in zijn greep. Poot stelde namelijk dat al zijn problemen waren veroorzaakt door de voormalig secretaris-generaal Joris Demmink van het ministerie van Justitie. Poot was alsnog een procedure tegen Hans Westenberg en diens collega rechter Pieter Kalbfleisch (die op dat moment president van de Nederlandse Mededingingsautoriteit was) begonnen, omdat zij goed bevriend waren met zijn voormalige zakenpartners Harry en Jan-Jonathan Van Andel. En vanwege die vriendschap had Westerberg dus aanvankelijk in het nadeel van Poot beslist, zo suggereerde hij. Poot verweet Demmink Westenberg en Kalfbfleisch de hand boven het hoofd te hebben gehouden.

Het een en ander leidde tot talrijke artikelen en verhalen in de media, Kamervragen en beschuldigingen van machtsmisbruik en belangenverstrengeling. Daarnaast werd Demmink ook door bepaalde personen van pedofilie beschuldigd. Het leidde tot een rechtszaak tegen Westenberg en Kalbfleisch, maar tot in hoger beroep werden de twee oud-rechters in 2013 vrijgesproken. Voor Poot een bewijs van klassenjustitie. Demmink is overigens, ondanks of dankzij talrijke onderzoeken, nooit voor de rechter verschenen.

In 2014 besloot Jan Poot, die als directeur van Chipshol was opgevolgd door zijn zoon Peter, nieuwe procedures tegen gemeentes, Schiphol, de Staat, Justitie, voormalige zakenpartners en accountantskantoren te staken. Hij realiseerde zich – ook al had hij in principe gelijk – dat hij toch een beetje een Don Quichotte was geworden. Van de 150 hectare grond die nog altijd in de portefeuille van Chipshol zat, verkocht hij een deel voor 38 miljoen euro aan het Franse logistieke fonds AEW Europe. Die begon direct met bouwen. Met deze en andere verkopen en de nu toegekende betaling door de Luchtverkeersleiding van 19 miljoen kan Chipshol in ieder geval de investering in de onderneming door de vermogende familie Nefkens – die Poot altijd is blijven steunen, -volledig terugbetalen, voor zover dat niet is gebeurd.

Jan Poot zelf overleed in 2018 op 92-jarige leeftijd. Eigenlijk is zijn leven een tv-serie of film waard.  Aan de ene kant omdat Poot een visionair was als het gaat om gebiedsontwikkeling en ondernemerschap, maar aan de andere kant was hij ook een tragische held en voor de publieke opinie een Don Quichotte. Het scenario laat zich makkelijk schrijven door een ervaren auteur met gevoel voor drama. Ik heb hem als hoofdredacteur van Vastgoedmarkt in zijn vastgoed-queeste goed gevolgd en heb zijn claims tegen de diverse overheden altijd met sympathie bezien. Zijn strijd was die tegen een overheid die vaak willekeur hanteert en de ons-kent-ons-strategie volgt zonder echt rekenschap af te leggen en als het fout gaat simpelweg de schouders ophaalt. Ook al kost dat vooral de belastingbetaler veel geld. In ben ervan overtuigd dat het Poot nooit alleen maar om de vele miljoenen te doen is geweest die hij met zijn plannen rond Schiphol hard heeft proberen te maken. Die miljoenen had hij immers al. Het ging Poot in de eerste plaats om zijn visie over gebiedsontwikkeling rond de luchthaven en zo’n eigenzinnige opstelling wordt wel vaker door overheden als onwelgevallig gezien. Het is misschien een voor de hand liggend cliché, maar Jan Poot is eigenlijk voor een belangrijk deel van zijn leven door de overheid pootje gelicht. En dat is zwak uitgedrukt.

Comments
2 Responses to “Chipshol: Jan Poot is vooral pootje gelicht door falende overheid”
  1. jmp10 schreef:

    Zie link naar reactie op LinkedIn

  2. suyderwou schreef:

    Goed artikel Ruud, lekker bondig! Ik lees ze graag!

    Groeten,

    Christiaan Swen 06 218 111 33

    >

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: