Haalt Hema de jaarcijfers 2020?

Op 9 april van dit jaar schreef ik een blog met als kop: Haalt Hema de uitgestelde jaarcijfers over 2019 in mei? Nee dus, mijn retorische vraag werd lange tijd niet beantwoord, maar twee weken geleden kwam toch – ergens weggemoffeld – het bericht dat de jaarcijfers over 2019 nog wel eventjes op zich laten wachten. De vraag kan inmiddels verder worden ingekort: Haalt Hema eigenlijk wel de volgende jaarcijfers? Of anders geformuleerd: Is er nog een toekomst voor Hema?

Vandaag kopte het Financieele Dagblad met ‘Overheid overweegt staatssteun aan Hema’. ‘De overheid zit aan tafel bij de gesprekken over de redding van Hema. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft enkele weken geleden zakenbank Lazard ingehuurd om te onderzoeken welke rol het kan spelen bij het door schulden overladen winkelbedrijf, bijvoorbeeld in de vorm van garanties op leningen.’ (-) ‘Den Haag houdt de situatie rond Hema al maanden scherp in de gaten omdat het een grote werkgever is’, zegt een betrokkene op voorwaarde van anonimiteit. Hema heeft in Nederland 9500 mensen in dienst en telt 550 filialen verspreid door het land. Ook de leefbaarheid van de binnensteden speelt mee.’

Dat veel bedrijven – in en buiten Nederland – met ernstige financiële problemen worden geconfronteerd, met name vanwege de corona-pandemie – is geen nieuws. Dat het de overheden vanwege de direct en indirecte werkgelegenheid er veel aan gelegen is te voorkomen dat ze omvallen, is evenmin nieuws: KLM, IHC, Air France, Renault, Lufthansa, British Airways, ze hebben allemaal bij hun overheden aangeklopt en kunnen rekenen op een vorm van staatssteun. Bij retailers heb ik dat nog niet gezien. Die hebben het deels zelfs moeten regelen, onder meer door onderhandelingen met hun pandeigenaren over het (deels) schrappen van de huur en het annuleren van productieorders. Alleen waar het gaat om de lonen, hebben zij in ieder geval de afgelopen maanden kunnen rekenen op de overheid op voorwaarde dat ze niemand zouden ontslaan, de NOW-regeling.

Maar dit geldt helemaal niet voor Hema. Corona heeft er beslist niet toe geleid dat Hema nu dreigt om te vallen. Een schuld van meer dan 750 miljoen euro aan met name de obligatiehouders hangt al jaren als een betonblok rond de nek van het warenhuisconcern en dat wist ook investeerder Marcel Boekhoorn toen hij in november 2018 Hema overnam van de Britse durfinvesteerder Lion Capital. Sindsdien is er eigenlijk niet veel verbeterd bij Hema, ondanks alle fraaie beloften en praatjes van Boekhoorn en zijn Ramphastos-investeringsvehikel om de schuld te verlagen. Alleen een recente deal met Jumbo lijkt wat verlichting te brengen, maar de afspraken met de supermarktketen om deels samen op te trekken zijn volstrekt onvoldoende op Hema uit de afgrond te trekken. Dat de jaarcijfers over 2019 nu weer zijn uitgesteld, tekent de rampzalige situatie die er boven het concern hangt. En in 2019 was er nog geen sprake van corona. Als er al ooit jaarcijfers 2020 komen, zullen die dramatisch zijn.

Daar komt nog bij dat Hema met minstens twee tongen spreekt. Dat maakt het al twee jaar niet makkelijk om te volgen waar het met Hema naar toe gaat. Aan de ene kant zijn er Boekhoorn en zijn investeringsvehikel Ramphastos en aan de andere kant staat de directie met CEO Tjeerd Jegen als belangrijkste woordvoerder. Die hebben blijkbaar tegengestelde belangen. Boekhoorn gaat het vooral om dankzij Hema zijn financiële positie te spekken. Dat is iets anders waarvoor Jegen staat: een winstmakend warenhuisconcern runnen dat ook nog droomt over verdere buitenlandse expansie. Ik heb het allemaal in mijn vorige blog (https://visieopvastgoed.wordpress.com/2020/04/09/haalt-hema-de-uitgestelde-jaarcijfers-over-2019-in-mei/) beschreven. 

Het lijkt erop, dat corona een excuus-truus is nu blijkbaar het water bij Hema tot aan de lippen is geraakt. Of misschien al bij de neusgaten. Met alle respect voor de werknemers durf ik te stellen, dat de situatie bij de toch wat vreemde en voor insiders amateuristische overname van Hema door Boekhoorn eind 2018 al redelijk uitzichtloos was. Je kunt Boekhoorn zelfs verwijten dat hij iedereen – werknemers en Nederlandse consumenten – in feite al twee jaar lang een mislukte tompouce of uitgedroogde rookworst heeft voorgehouden, gebaseerd om tamelijk valse emoties dat het ‘voortbestaan’ van een landelijke trots op het spel stond. 

Als de overheid echt, zoals het FD suggereert, overweegt om bijvoorbeeld de Garantie Ondernemingsfinanciering (GO-C) te gebruiken om Hema een uitweg te bieden, zullen meer bedrijven die door ‘eigen’ schuld in de problemen zijn gekomen, om een soortgelijke reddingsboei komen vragen. Dat ‘eigen schuld’ geldt dan met name investeerders als Lion Capital, die jaren geleden het bedrijf hebben overladen met schulden en er zelf heel veel aan hebben verdiend. De gangbare private equity-strategie kortom, waarbij het feitelijk de belastingbetaler en het personeel zijn die betalen. Dat hebben ‘wij’ (of ‘de overheid’) trouwens ook allemaal gewoon laten gebeuren. Dat is echter volstrekt anders dan wat er nu bijvoorbeeld bij KLM en IHC speelt. Dat waren bedrijven die tot de corona-crisis heel behoorlijk draaiden. Ik lees in de reacties terecht dat de overheid dan ook in het recente verleden V&D heel goed had kunnen redden.

Het is inderdaad een goede zaak als Hema blijft voortbestaan. Maar niet op kosten van de belastingbetaler die het de komende jaren toch al voor de kiezen krijgt vanwege de ongekende bedragen die gemoeid zijn om de coronacrisis enigszins het hoofd te bieden. De enige toekomst voor Hema is, dat de obligatiehouders hun verlies nemen en minstens de helft van de uitstaande leningen uit hun boeken schrappen. Dat is overigens, ironisch gezien, waarschijnlijk al gebeurd. Risico-investeerders hebben, zo kun je in de markt horen, inmiddels al heel wat obligaties voor een aanzienlijk lager bedrag dan ze op papier waard zijn, opgekocht, met name van institutionele beleggers. Zij zullen maar al te graag zien dat vervolgens de Nederlandse overheid hen weer met een aanzienlijke compensatie en beloning uitkoopt.

Ik vrees dat bij Hema zo’n beetje hetzelfde gebeurt als in 2013 bij een andere Nederlandse ‘trots’, Multi Development. Dat was decennialang de belangrijkste ontwikkelaar van prachtige winkelcentra in Europa en een echte Nederlandse vastgoedgigant. Multi had ook een aanzienlijke financiële last uitstaan bij een aantal banken en daar maakte de Amerikaanse ‘durfinvesteerder’ – wat een prachtig woord, maar niet heus! – Blackstone in de naweeën van de economische crisis van 2008 slim gebruik van. De financieringen van Multi werden door Blackstone met een aanzienlijke discount overgenomen (voor zo’n beetje de helft) en vervolgens werd de belangrijkste eigenaar en chairman Hans van Veggel feitelijk gedwongen op te stappen. Blackstone heeft vervolgens honderden miljoenen aan Multi verdiend bij het uitverkopen van de assets, maar het betekende tegelijk het einde van het levenswerk van Van Veggel c.s. Nederland stelt op het gebied van het ontwikkelen en beheren van nieuwe winkelcentra buiten de landsgrenzen sindsdien helemaal niets meer voor.

Dat dreigt ook bij Hema, als de eigenaren van de obligaties en de durfinvesteerders hun zin krijgen. Zij zullen de macht grijpen, de Hema-formule strakker aanhalen en saneren en vervolgens weer in delen doorverkopen, zonder zich veel aan te trekken over de positie van de werknemers. Dat zal voor hen nog aantrekkelijker worden als de Nederlandse regering garant gaat staan voor het hele proces. En Boekhoorn? Die gaat gewoon een beetje meedoen met de andere schuldeisers van de Hema-obligaties en mag hopen zijn verlies te beperken.

Ik zie maar een redelijke kans voor het voortbestaan van Hema: dat is een heel snel en radicaal faillissement. Dan kunnen de obligatiehouders naar hun geld fluiten, inclusief Boekhoorn – hoop ik – en kunnen curatoren zich gaan buigen over de verkoop van de inboedel, inclusief de naam en het format van het warenhuis. Die is beslist nog heel aantrekkelijk: voor de franchisenemers en zeker ook voor Jumbo. En uiteindelijk ook voor werknemers, de stadsharten en winkelcentra die het al zo moeilijk hebben en beslist niet zonder de tompoucen en rookworsten van Hema kunnen. Dat betekent dan ook het einde van de twijfelachtige strategie die door Boekhoorn en Jegen is ingezet om de toekomst vooral te zoeken in het verder uitrollen van Hema in het buitenland. Een kostbare en – zonder eigen kapitaal en winst voor het moederbedrijf – zinloos retailtraject. Maar hoe dan ook moet de Nederlandse overheid nu helemaal wegblijven van iedere bemoeienis bij Hema. Dat kost alleen maar heel veel geld dat we onmogelijk kunnen terugverdienen. Wij hebben het al moeilijk genoeg wat dat betreft. 

Comments
3 Responses to “Haalt Hema de jaarcijfers 2020?”
  1. Roland Wit schreef:

    tja jij zegt wat ik denk, zakken vullen en pleite gaan. er was eens een kapitein die zijn cruiseschip op de klippen liet varen en als eerste het zinkende schip verliet, volgens mij is dit met de Hema ook gebeurt , Boekhoorn is nog aan boord gegaan, in een dappere poging het schip te redden met een deel van de passagiers.

  2. Marius Menkveld schreef:

    Ik ben inderdaad gek op de rookworsten en tompoucen van de Hema,maar je hebt gelijk : je moet niet overdrijven….

  3. Gerbrand Osinga schreef:

    Ben het helemaal met jou eens Ruud!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: