Een noodkreet over een Worstenhemel. Of hoe Heerlen zijn leegstandsproblemen aanpakt!

Ik beloof mezelf elke keer weer niet langer over Heerlen en het vijandige en rampzalige  vastgoedbeleid daar te schrijven, maar de noodkreet van Jos van de Mortel – bekend van onder meer van het vastgoedbedrijf Metroprop – heeft me toch doen besluiten er wederom een blog aan te wijden. Want na onder meer de CBS-gebouw-ellende en die van het Maankwartier – in mijn ogen een Waankwartier – worden de Heerlenaren nu met een Worstenhemel opgescheept, opnieuw een meer dan lachwekkend initiatief van Michel Huisman. Dat is dezelfde zelfbenoemde kunstenaar en -dito architect die Heerlen met het door leegstand zwaar getroffen Maankwartier – met een investering van 200 miljoen euro – heeft opgezadeld.

Waar gaat het nu weer over? In een mail, met als kop Noodkreet, heeft de eigenaar van het vastgoedvehikel Karioka, Jos van de Mortel, vorige week een beroep op de politiek in Heerlen en de provincie Limburg gedaan om een huurverlenging van de winkel van TK-Maxx in het centrum van de stad mogelijk te maken. De retailketen TK-Maxx huurt sinds oktober 2016 ruim 2.100 m2 in het centrum van Heerlen en wel in het winkelcentrum De Bongerd aan Bongerd 4. TK Maxx is een warenhuis met een breed aanbod van mode, accessoires, kinderkleding en woonartikelen van grote merken en designers tegen prijzen die tot 60 procent lager liggen dan de adviesprijzen. Het warenhuis is sinds oktober 2015 in Nederland actief en heeft inmiddels 13 winkels in ons land. TX-Maxx wil de huur van de winkel in Heerlen met 5 jaar verlengen, maar stelt daarbij een aantal voorwaarden. 

Deze voorwaarden betreffen de ruimte voor de winkel. In het voor TK-Maxx opgestelde huurcontract van eind september dit jaar staat expliciet: ‘Verhuurder zal zorgdragen dat de huidige kraam(en)/stalling en andere obstructies die het zicht en de loop naar de winkel belemmeren zal worden verwijderd en zal met de gemeente afspraken maken dat er ook in de toekomst geen nieuwe kramen, stallingen, podia, fietsenrekken, prullenbakken of andere bouwwerken geplaatst worden in de zone zoals aangegeven op de aangehechte tekening (No Built zone)’. Via de makelaar vraagt TK-Maxx harde garanties van Van de Mortel. Die moet er voor zorgen dat hij van de gemeente de benodigde garanties krijgt ‘dat zij zorg zal dragen voor het verwijderen van alle bouwwerken obstakels zoals omschreven in bovenstaand artikel bijzondere voorwaarden. Verhuurder zal uiterlijk per 31 Oktober 2020 huurder voorzien van de benodigde toezegging van de gemeente. Bij het uitblijven van deze toezeggingen zal huurder de voorbereidingen voor sluiting van de winkel voortzetten’.

Tot nu toe heeft de gemeente Heerlen geweigerd op deze eis in te gaan en dat zal ook niet gebeuren. Sterker nog, het door de SP en Ouderenpartij gedomineerde college van B en W wil juist een eetkiosk – met de toepasselijke platte aanduiding Smulbar – voor de winkel van KT-Maxx opschalen tot ‘Worstenhemel’. Van de Mortel in zijn mail van 19 oktober j.l. aan wethouders, maar ook een aantal provinciebestuurders, onder wie gedeputeerde Ger Koopmans: ‘Waarde heren Wethouders en aanstaande Wethouder. Kunnen Smulbar, bomen, en foodtruck nou echt niet op zijn minst verplaatst om TK-Maxx te behouden voor de komende vijf jaren. En kan die Worstenhemel echt niet elders worden geplaatst? Ben vandaag weer gebeld door de makelaar van TK-Maxx. Kan toch niet zo zijn dat deze werkgelegenheid (35 fte) wordt opgeofferd aan obstakels en een onnodig overbodig bouwsel in de binnenstad? Ik verstout me om te vragen om doortastender actie van het bestuur van Heerlen, helemaal nu in coronatijd.’

Van de Mortel die veel retailvastgoed en posities in Heerlen in handen heeft, voert al jaren een hevige en emotionele strijd met de gemeente Heerlen over het in zijn ogen falende en desastreuze vastgoedbeleid in de stad. Heerlen heeft een retailleegstand van 27 procent en is daarmee koploper in Nederland. In het verleden heeft Van de Mortel zich onder meer fel verzet tegen de komst van het prestigieuze Maankwartier, een project dat meer dan 200 miljoen euro heeft gekost en waarvan de gemeente Heerlen opdrachtgever en deels eigenaar is. Het Maankwartier dat behalve het station ook woningen, kantoorruimte, twee parkeergarages, retail- en horecaruimtes en een hotel omvat, staat wat commercieel vastgoed betreft voor een belangrijk deel leeg. Voor het beoogde hotel in het complex is nog steeds geen exploitant of belegger gevonden – ondanks pogingen tot in China toe om er een te vinden – en de kantoorruimten konden slechts gevuld worden door (semi-)overheidsfuncties en het kantoor van ontwikkelaar en woningcorporatie Weller ernaar toe te verplaatsen, wat weer leidde tot meer leegstand in kantoorgebouwen rond het Maankwartier.

De gemeente Heerlen – en dan met name de politieke partij SP – heeft de afgelopen jaren juist een hetze tegen vastgoedeigenaren gevoerd en met name tegen Van de Mortel. De SP, onder leiding van fractievoorzitter en voormalig SP-voorzitter Ron Meyer, zat onder meer achter een website tegen hem onder de naam Foute Vastgoedbazen.nl. Deze website is inmiddels uit de lucht gehaald maar wie het adres googlet, krijgt wel de tekst: ‘Deze website heeft succes geboekt. Door de afgelopen jaren vastgoedpraktijken bloot te leggen, zijn veel mensen gewaarschuwd en geïnformeerd. Een groot complex in het centrum van Heerlen verandert van vastgoedbaas. Daarmee komt er naar verwachting een einde aan jarenlange speculatie, stagnatie en verloedering. Dat is goed nieuws. Want de stad wil en kan nu verder met iedereen die vooruit wil.’

Het probleem waarmee Van de Mortel in het geval van TK-Maxx wordt geconfronteerd, ligt vooral bij de plannen van de gemeente Heerlen om die Worstenhemel vlak voor de TX-Maxx te realiseren. Op de plek staat nu nog een kiosk, de Smulbar waar worst en ander fast food kan worden gekocht. Heerlen wil daarboven op een podium plaatsen. Dit is dus een plan van Huisman die goede banden onderhoudt met de SP in Heerlen. Voor zijn bijdrage aan het omstreden project Maankwartier heeft hij inmiddels een miljoenen vergoeding ontvangen en dat lijkt nog niet genoeg te zijn. Het plan van Huisman met de Worstenhemel is overigens helemaal niet bijzonder. Ik kom dit soort ‘hemels’ overal in Zuid-Europa tegen en je kunt ze ook aantreffen boven de kraampjes in de Markthal Rotterdam. Dat er een goede relatie bestaat tussen Huisman en de eigenaar/exploitant van de Smulbar, Wim Frijns die in De Limburger wordt geafficheerd als ‘uitbater, diskjockey, stadionspeaker en allround entertainer’, spreekt vanzelf. Zo gaat dat nu eenmaal in vooral kleinere gemeentes en zeker in Zuid-Limburg. Ons kent ons.

Inmiddels is Huisman door hetzelfde door de SP gedomineerde College van B en W (met Peter van Zuthpen als wethouder Centrumontwikkeling en nu tevens loco-burgemeester, omdat de eind september aangetreden nieuwe burgemeester Roel Wever in het ziekenhuis is opgenomen vanwege een niet naar buiten gebrachte ingreep) aangesteld tot een soort adviseur om de binnenstad op te knappen. Een van zijn plannen is dus de Worstenhemel, dat in de markt wordt gezet als ‘hoogwaardige zitplek op de Bongerd. Een stadspodium met vertier op hoog niveau’. De gemeente Heerlen heeft voor deze ‘hemelse keet’ een subsidie verstrekt van 55.000 euro, terwijl de provincie Limburg nog eens met 50.000 euro over de brug komt. Een citaat uit het dagblad De Limburger die zich bepaald onkritisch opstelt en Huisman regelmatig de kans biedt zijn ‘gelijk’ te halen. ‘In de media hebben we vernomen dat het project ‘Worstenhemel’ zeer wenselijk is voor de burgers van Heerlen’, schrijven gedeputeerden Eric Geurts (Stedelijke Ontwikkeling) en Ger Koopmans (IBA) aan de Heerlense gemeenteraad. ‘Wij zijn van mening dat dit project een zeer grote toevoeging is aan de opgave van Centrum Heerlen en IBA’. Blijkbaar heb je bij Limburgse gedeputeerden vooral een goede pers over een project nodig om hen tot een flinke subsidie te bewegen. Simpeler kan het niet in de Limburgse politiek.

Maar daarmee houdt de bemoeienis van Huisman bij de binnenstad van Heerlen, in opdracht van de SP en het College van B en W niet op. Huisman heeft namelijk voor drie jaar een contract toegekend gekregen à 135.000 euro per jaar om de gevels van de winkelpanden in het centrum op te knappen en/of in oude staat te brengen. Dit alles overigens zonder dat er hiervoor een competitie of tender is uitgeschreven. Dit salaris gaat voor mij voortaan de Huisman-norm heten, een norm waar ik me maar al te graag persoonlijk voor sterk wil maken. Zo makkelijk wil ik mijn geld ook wel verdienen. De kosten van het opknappen van de gevels moeten overigens grotendeels worden gedragen door de eigenaren van de panden en het is nog maar de vraag of ze dat willen. Het is ook onzeker of de Welstandcommissie van de gemeente Heerlen wel zo gelukkig is met de plannen van Huisman, terwijl hij al aan de slag is gegaan, zonder dat er – naar verluidt – de noodzakelijke vergunningen zijn verstrekt.

Van de Mortel heeft de afgelopen maanden op allerlei manieren geprobeerd de gemeente Heerlen van het plan met de Worstenhemel af te brengen, maar tevergeefs. De Worstenhemel had trouwens al in het voorjaar van dit jaar moeten zijn gerealiseerd, maar daarin is onder meer vanwege de financiering en corona vertraging opgetreden. Het lijkt er vooralsnog niet op of het College van B en W op zijn plan met de Worstenhemel zal terugkomen. Zelfs op de mail van Van de Mortel van 23 oktober heeft hij geen reactie ontvangen. Dat betekent vrijwel zeker dat TK-Maxx binnenkort zijn winkel in Heerlen zal sluiten.  

Er gebeurt op dit moment inderdaad het nodige in de Heerlense binnenstad op retailgebied. Maar dat is niet dankzij Huisman of de SP. Het  beursgenoteerde vastgoedfonds NSI heeft voor zijn met grote leegstand getroffen winkelcentrum ’t Loon Budget Food weten te strikken, waarmee het winkelcentrum op een totaal van 22.000 m2 met AH en Aldi maar liefst drie supermarkten telt. Dat is pas concurrentie. Vorige week kocht Unifore verder het al jarenlang te koop staande winkelcentrum Corio Place van Sectie 5 voor een bedrag van 18,5 miljoen euro, aanzienlijk minder tien keer de beoogde huur en dus een afwaardering van minstens 100 procent, terwijl meer leegstand dreigt. En Jumbo probeert tot nu toe tevergeefs af te komen van zijn winkel in het Maankwartier, waarop 50.000 euro verlies per week wordt geleden. Het huurcontract van Jumbo – met nog een kleine vijf jaar te gaan – is echter voor geen enkele belegger interessant. In de markt worden de geluiden ook sterker dat MRE, de eigenaar van dit deel van Maankwartier-Noord – met een parkeergarage en dus de nu door Jumbo en Action gedeelde winkelruimte – het liefst nog vandaag van zijn belegging af wil.

Ik ben geen Heerlenaar, dus de bewoners van deze arme krimpgemeente – met ruim 50 procent van de inwoners die op de een of andere manier leeft van een uitkering – moeten het allemaal zelf weten. Zij kiezen immers de SP en Ouderenpartij in de gemeenteraad en ik niet. Heerlen was inderdaad een kleine eeuw geleden – toen de mijnen nog open waren – een rijke stad met een welvarend winkelhart. Die tijden zijn echter al decennia verleden tijd en zullen nooit meer terugkomen. Dus ook niet de passanten en klanten die de retailsector doen opleven. Daar helpt geen Maankwartier, Worstenhemel of opgeknapte gevel aan. Die leegstand kan alleen maar worden opgelost door een ingrijpende sanering, het terugbrengen van de woonfunctie en een coherent herstructureringsbeleid van de binnenstedelijke functies. Lees maar mijn artikel in de Provada Special van Vastgoedmarkt over Hengelo erop na, net verschenen. Om succes te hebben heb je evenmin iemand als een duur betaalde lokale kunstenaar als Huisman voor nodig, maar echte specialisten. Wat er mis is in het Heerlense vastgoed-en retailland, is zeker niet de schuld van het kapitaal of de vastgoedbazen, zoals de SP maar blijft roepen. Maar vooral van diezelfde SP en haar vriendjes.  

Comments
One Response to “Een noodkreet over een Worstenhemel. Of hoe Heerlen zijn leegstandsproblemen aanpakt!”
  1. Onno Breur schreef:

    Altijd handig als je elkaar een beetje kent, toch!? Komt in alle “families” voor alleen is er in “kapitalistische” kringen meestal een heel redelijk gevoel voor wat wel en echt niet kan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: