Gemeente Houten betaalt hoge prijs voor ‘goede relaties’ met Phanos

In mijn mapjes met interessante vastgoedinfo trof ik een artikel uit de Volkskrant aan van december 2005, van de hand van journalist Merijn Rengers. Het artikel gaat over de manier van werken van Phanos’ oprichter Geert Ensing onder de kop: ‘Goede relaties met de overheid zijn heel belangrijk’. U kunt het hele artikel nog van internet halen.

Ik heb als hoofdredacteur van Vastgoedmarkt altijd een gezond wantrouwen gehad over Ensing en zijn bedrijf. Hoe is het mogelijk dat een ambtenaar – Ensing was lange tijd ambtenaar en directeur stadsontwikkeling van de gemeente Uithoorn – in een relatief korte tijd een bedrijf als Phanos van de grond kon tillen, met een portefeuille die op zijn hoogtepunt een half miljard euro waard zou zijn geweest? Een aardige man, trouwens, deze Geert Ensing, ook nog eens redelijk toegankelijk, minzaam en in woord en gebaar blijkbaar overtuigd.

Het artikel van journalist Rengers – die overigens al weer twee jaar voor NRC werkt – laat dat duidelijk zien: Ensing weet hoe hij financiers, marktpartijen en vooral lokale politici moet bespelen. Een citaat uit het bewuste artikel uit 2005: ‘Als een projectontwikkelaar van het type Ensing het gemeentehuis binnenstapt, zijn politici en ambtenaren vaak diep onder de indruk’, zegt Wouter van Kouwen, die namens GroenLinks al jaren in de gemeenteraad van het Utrechtse dorp Houten zit. ‘Veel gemeenten kunnen niet op tegen deze mannen. En dus worden cruciale zaken, over wonen, inkomen en de verdeling van de schaarse ruimte op de golfbaan beslist, en niet op het gemeentehuis.’

We weten deels hoe het met Ensing en zijn zoon Hans, en dus ook met Phanos, is afgelopen. Phanos ging in 2012 failliet en liet een schuld na van meer dan 200 miljoen euro. De belangrijkste schuldenaren zijn een aantal banken (SNS Property Finance/Propertize, ABN Amro en Rabobank), de belastingdienst en een groot aantal andere, kleinere schuldeisers.

Ensing is groot geworden door het nemen van grondopties en bouwrechten en profiteerde daardoor in de jaren ‘negentig van de vorige eeuw en de eerste helft van het nieuwe millennium van die overigens door banken gefinancierde grondposities. Het kon dankzij die banken in die jaren niet op bij Ensing: hij was lange tijd sponsor van voetbalclub FC Utrecht, had een dure stand op de vastgoedbeurs Provada en betrok een uiterst luxueus, door hem zelf gerestaureerd nieuw hoofdkantoor: Landgoed Heemstede vlakbij Houten. Ensing bouwde ook een reputatie op als wijnkenner, werd kunstverzamelaar met een bijzondere voorkeur voor de kunstenaar Armando en bezit nog altijd met zijn zoon Hans die door hem in 2006 als opvolger bij Phanos werd aangesteld, het meer dan 70 hectare groot Toscaanse landgoed Villa Loggio.

Zijn ondergang als ontwikkelaar en vastgoedentrepreneur werd met name ingeluid door zijn betrokkenheid bij het omvormen van een vervallen bungalowpark in Drenthe tot een prestigieus topproject, Hof van Saksen en daarop afwaarderingen van zijn hele portefeuille. Sinds het faillissement van het met ruim 50 bv’s opgetuigde Phanos-imperium is een curator bezig nog wat geld bij elkaar te sprokkelen voor de schuldeisers. Pa en zoon Ensing vertoeven echter vooral in Italië – Villa Loggio Winery and Boutique Hotel, op 18 kilometer van Cortona, vier sterren – waar ze ongetwijfeld van hun bijeengegaard vastgoedkapitaal geweldige wijnen maken. Ik begrijp niet zoveel van dit soort faillissementen. Ik hoor maar zelden dat een mislukte entrepreneur ook inderdaad zelf keihard moet bloeden voor de financiële puinhoop die hij heeft aangericht. Uiteindelijk zijn het alleen de banken en andere schuldeisers die de bittere pillen moeten slikken.

Ik schrijf dit op, omdat vastgoedadviseur Colliers vorige week een persbericht naar buiten bracht, waarin de verkoop werd gemeld van het voormalige hoofdkantoor van Phanos, Landgoed Heemstede. Ik citeer uit het bericht uit de Nieuwsbrief van Vastgoedmarkt hierover: ‘Landgoed Heemstede, met daarop ook het voormalige hoofdkantoor van de gefailleerde ontwikkelaar Phanos, is voor 5,2 miljoen euro (exclusief omzetbelasting) verkocht aan Lisman en Lisman uit Zeist. Op het landgoed en de gebouwen zat een financiering van 30 miljoen euro.’

 Een flinke afwaardering, mag je concluderen. Vastgoedmarkt spreekt  van een ‘bodemprijs’. Blijkbaar is dit de huidige marktwaarde voor een monumentaal landgoed, waar verder niet zoveel meer mee te doen is dan er kantoorruimte in aan te bieden. Vastgoedmarkt: ‘Het landgoed bestaat uit Kasteel Heemstede (981 m2) met slotgracht en dubbele loopbrug, twee poortgebouwen (3.020 m2 totaal), een oranjerie (680 m2), een oprijlaan, parkeerterrein met 112 parkeerplaatsen, een ommuurde historische tuin en omliggende gronden. Tezamen hebben de percelen een oppervlakte van 49.013 m2.’

Alleen het onderhoud van het gebouw en de tuin zal de nieuwe eigenaar heel wat gaan kosten. Verder zit is nog een restaurant in – Restaurant Kasteel Heemstede, met één Michelin ster – dat je als nieuwe eigenaar er niet zo maar uit kunt zetten. Wat is de grondwaarde eigenlijk van een landgoed als Heemstede, kun je je afvragen? Zeker geen 30 miljoen, zoals betaald is door de financiers.

Dat hebben zich in ieder geval ook de verkopende partijen/financiers gerealiseerd. Er is jaren door de curator met het landgoed geleurd en het is op zich al knap dat Colliers een koper heeft weten te vinden. De formele verkopers zijn overigens Syntrus Achmea RE&F – hypotheekhouder op de poortgebouwen en oranjerie – en het Nationaal Restauratiefonds en ABN Amro die de hypotheek verstrekten op het kasteel. ‘Voor Syntrus Achmea gaat het om 15 miljoen euro, voor het Nationaal Restauratie Fonds om 5 miljoen euro en voor ABN Amro om 10 miljoen euro’, berichtte het FD enige maanden geleden.

Wat er niet bij wordt gemeld is dat vooral de gemeente Houten het schip in gaat. Die heeft zich immers – waarschijnlijk dankzij de uitstekende relatie van Ensing met de oud-burgemeester – ooit garant gesteld voor de lening van het Restauratiefonds (en mogelijk ook voor de andere leningen). De komende tijd zal de gemeenteraad van Houten hier nog wel even over verder praten. Je vraagt je af waarom de gemeente Houten het landgoed uiteindelijk niet zelf heeft gekocht. Die garantie zijn ze toch al kwijt.

En dat brengt me weer op het interview met Ensing uit 2005 met de Volkskrant. ‘Ensing is zeer bedreven in het bespelen van de lokale politiek,’ zegt (het toenmalige gemeenteraadslid Wouter) Van Kouwen. ‘Hij heeft een uitstraling van ‘ik weet het, ik regel het’ en daarin gaan ambtenaren en bestuurders makkelijk mee. Zo is indertijd afgesproken dat er onder geen beding horeca in Kasteel Heemstede mocht komen. Gebeurde dat wel, dan zou Ensing vijf miljoen gulden (2,3 miljoen euro) boete moeten betalen. En nu zit er doodleuk een restaurant in de onderste verdieping, zonder dat er ooit boete is betaald. ‘Kinnesinne, vindt Ensing. ‘Ik heb keurig aan het college gevraagd of het niet toch mocht. Het college ging unaniem akkoord.’

De contacten tussen de lokale politiek en Ensing zijn altijd warm geweest. ‘Zo warm, dat de burgemeester van Houten, Aart de Jonge, zijn burgemeesterschap opgaf om bij Ensing in dienst te kunnen treden’, zegt Van Kouwen. Die overstap was van korte duur. De Jonge was na een jaar weer weg bij Phanos, en is inmiddels weer burgemeester – in Dronten deze keer. De Jonge heeft geen enkele behoefte te hebben om vragen te beantwoorden over zijn kortstondige bestaan als projectontwikkelaar: ‘Wat geweest is, is geweest,’ aldus de Volkskrant in 2005.

Tja, zo makkelijk gaat dat in de politiek. Aart de Jonge is overigens nog steeds burgemeester van Dronten. Het zal hem ongetwijfeld weinig zorgen baren dat zijn oude gemeente nog jaren zal moeten bloeden voor een akkefietje met zijn vriend Geert Ensing. Immers: ‘Wat geweest is, is geweest.’

Er is in het verleden in de media bericht dat er de nodige onderzoeken tegen de vader en zoon Ensing zijn gestart naar mogelijke strafbare feiten en het benadelen van schuldeisers bij het faillissement van Phanos. Met verwijten over gebrek aan transparantie, dubieuze geldstromen tussen de verschillende concern bv’s en een balans gebaseerd op te optimistische waarderingen. Zoals zo vaak in dit soort gevallen, hoor je er daarna niets meer over, komt het zelden tot een juridische zaak en/of veroordeling en is het alleen de curator die er nog een aardige boterham aan verdient. En de banken en andere financiers van Phanos? Die zitten op de blaren maar weten ook dat die blaren wel weer verdwijnen. Ik ben wel benieuwd op basis van welke taxaties er door de verschillende financiers van Landgoed Heemstede ooit besloten is om 30 miljoen euro ter beschikking te stellen in een project waarvan iedereen met een beetje financiële kennis van tevoren kon weten dat het nooit zou kunnen worden terugverdiend? Juist ja: Wat is geweest, is immers geweest! 

 

 

Advertenties
Comments
One Response to “Gemeente Houten betaalt hoge prijs voor ‘goede relaties’ met Phanos”
  1. Wouter van Kouwen. schreef:

    Toevallig kwam ik dit artikel nu tegen.
    Als (nog steeds) inwoner van Houten vind ik het spijtig te moeten constateren dat een opmerking die destijds nogal eens in mijn richting werd uitgesproken namelijk: ‘gelijk hebben is nog geen gelijk krijgen ‘, pas na zoveel jaren is ontmaskerd. In goed gezelschap overigens: van die van de heren Ensing.
    Het gaat met mij prima overigens. Beter dan met de staat van onze democratie. Helaas….

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: